null Beeld Getty Images
Beeld Getty Images

Het grote vaccinatieoverzicht

Derde prik in het ene land, nog geen in het andere: zo extreem ongelijk verloopt de verdeling van de vaccins

Vaccinatie werkt, maar lang niet overal krijgen mensen een vaccin toegediend ter bescherming tegen het coronavirus. Hoeveel is er wereldwijd geprikt én welke bijzondere initiatieven zijn er om de vaccinatiegraad omhoog te krijgen?

Het aantal bevestigde coronabesmettingen sinds het begin van de pandemie gaat deze week, wereldwijd, over de 200 miljoen, voorziet de gezaghebbende Johns Hopkins Universiteit in de Verenigde Staten. Het aantal bevestigde coronadoden heeft de 4,2 miljoen inmiddels ruimschoots overschreden. Intussen zijn wereldwijd meer dan 4,1 miljard vaccins uitgedeeld, aldus Our World in Data.

Maar de verdeling van de vaccins is extreem ongelijk. Malta, de Verenigde Arabische Emiraten, IJsland, Singapore en Uruguay kunnen de hoogste cijfers overleggen. Tussen de 74 en 80 procent van de bevolking is gevaccineerd. Onderaan de lijst bungelen Burkina Faso, Tsjaad, Congo en Haïti met elk minder dan 0,2 procent gevaccineerden. De kloof tussen arme en rijke landen wordt hiermee bevestigd. De grootste zorgen zijn er in Afrika (uitgezonderd Marokko dat het goed doet) en in landen als Nicaragua, Venezuela, Irak, Syrië, Afghanistan en Myanmar waar ze steeds naast een coronapandemie nog andere grote problemen hebben.

Israël, Groot-Brittannië en Hongarije lopen voorop voor een derde prikronde voor kwetsbare burgers. De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) heeft daar grote bedenkingen bij. Directeur-generaal Tedros Adhanom Ghebreyesus vroeg de rijkere landen zelfs af te zien van die derde prik, zolang er nog veel arme landen zijn waar ze de eerste prik nog moeten krijgen. Farmaceuten Pfizer en BioNTech hebben ook de Amerikaanse en Europese gezondheidsautoriteiten toestemming gevraagd om hun vaccin een derde keer bij mensen toe te dienen. Volgens hen kan een extra prik de hoeveelheid antistoffen in iemands lichaam fors verhogen.

Europa

Het aantal besmettingen in het Verenigd Koninkrijk is de laatste twee weken gedaald van bijna 50.000 per dag naar onder de 27.000, maar dat is nog steeds het hoogste in Europa. Van de grote landen volgt Frankrijk met bijna 22.000 besmettingen, Italië zit op ruim 5000 en Duitsland zit net over de 2000. Zorgen blijven dus vooral in Groot-Brittannië en Frankrijk. Vanaf september kunnen zo’n 32 miljoen inwoners van de Britse eilanden daarom hun derde dosis van het coronavaccin gaan halen om zo de besmettelijkere deltavariant te pareren en ook om preventief de afnemende effectiviteit van gezette vaccins op te krikken. Ook Duitsland heeft overigens plannen voor zo’n ‘boosterdosis’.

De Franse president Emmanuel Macron heeft een andere aanpak en speelt het hard om in zijn land een zo hoog mogelijke vaccinatiegraad te halen. Weigeraars kunnen nog maar moeilijk naar restaurants, musea of sportwedstrijden. Iedereen die zich niet laat vaccineren wordt daarvoor door Macron feitelijk gestraft, zeggen critici. Dat leidde nu al drie weekenden tot heftige demonstraties en straatgevechten in verschillende Franse steden. Macron boekt wel resultaten. Twee weken nadat hij de confrontatie aanging met twijfelaars hebben bijna vijf miljoen Fransen toch maar een eerste prik gehaald. In Italië idem dito. Ondanks veel boosheid over een ‘gezondheidspaspoort’ is de vraag om vaccinatie sinds half juli met 200 procent gestegen. Gehoopt wordt op een Deens scenario; na aanvankelijke scepsis, ook daar, over een vaccinatiepaspoort heeft inmiddels 80 procent van de Denen zich nu tenminste één keer laten vaccineren.

Een vaccinatiecentrum in hartje Londen. Het aantal besmettingsgevallen daalt de laatste dagen gestaag.  Beeld EPA
Een vaccinatiecentrum in hartje Londen. Het aantal besmettingsgevallen daalt de laatste dagen gestaag.Beeld EPA

Afrika en Midden-Oosten

Het gaat niet goed in Afrika. In Tsjaad werden in juni 100.000 vaccins aangeleverd van Pfizer/BioNTech. Maar vijf weken later moest het ministerie van Volksgezondheid van dat land erkennen dat 94.000 vaccins nog ongebruikt waren. Het zuidelijker gelegen Benin zit op 267 vaccinaties per dag. Het prikken verloopt er zo traag dat inmiddels al 110.000 doses over hun houdbaarheidsdatum zijn en moesten worden weggegooid. Het aanvliegen van vaccins is één, zorgen dat de partijen vanaf het vliegveld in ziekenhuizen en andere medische centra arriveren is een tweede. Covax, het internationale initiatief om Covid-19-vaccins ook in arme landen te verspreiden heeft volgende partijen voor Tsjaad en Benin voorlopig uitgesteld terwijl wordt gesleuteld aan de organisatie. Want ook Afrika zal gevaccineerd moeten worden. Hoe langer het virus rondgaat in arme landen en mogelijk nieuwe varianten ontwikkelt, hoe riskanter het blijft voor de rest van de wereld. Een van de problemen is dat lang niet alle Afrikaanse landen voldoende vrieskisten hebben die nodig zijn om bijvoorbeeld het Pfizer-vaccin op te slaan. Er zijn er minstens vierhonderd nodig, Duitsland wil daarvoor 220 miljoen vrijmaken alleen is er nu administratieve discussie over via welke organisatie het geld wordt besteed.

Een verpleger in Dakar (Senegal) kon vorige week aan de slag na ontvangst van een zending Janssen-vaccins.  Beeld AP
Een verpleger in Dakar (Senegal) kon vorige week aan de slag na ontvangst van een zending Janssen-vaccins.Beeld AP

In het Midden-Oosten loopt Israël nog altijd ver voor op de andere landen. Drie dagen geleden is het begonnen met de derde prik voor inwoners ouder dan 60. Zonder die ‘boost’ zou de deltavariant binnen enkele weken leiden tot meer ziekenhuisopnames en nieuwe druk op het gezondheidssysteem, luidt de uitleg.

Verenigde Staten

Het optimisme van de lente heeft plaatsgemaakt voor een zomer van nieuwe zorgen in de Verenigde Staten. Dagelijks komen er 80.000 besmettingsgevallen bij. De federale autoriteiten doen er alles aan om het aantal vaccinaties omhoog te krijgen. Zaterdag kregen 816.203 Amerikanen een spuit. Er is nog steeds veel scepsis onder Amerikanen over de ernst van de situatie. Tal van initiatieven zijn er om twijfelaars over de streep te trekken. Zo heeft president Biden recent de hulp gevraagd van belangrijke TikTok-influencers als Ellie Zeiler (17 jaar en 10 miljoen volgers). Zeiler is normaliter een trendsetter in mode en lifestyle zaken maar nu prijst ze vaccinatie aan. Dat is nodig want minder dan de helft van alle Amerikanen tussen de 18 en 40 is volledig gevaccineerd. Boven de 50 jaar ligt dat percentage op twee derde. Lokale TikTok-vedetten als Olivia Rodrigo krijgen van de overheid 1000 dollar per maand om de boodschap over te brengen. Een andere methode is om mensen die zich laten vaccineren te belonen met een cheque van 100 dollar (85 euro).

President Joe Biden gaf vorige week een persconferentie om meer Amerikanen over te halen zich te laten vaccineren.  Beeld EPA
President Joe Biden gaf vorige week een persconferentie om meer Amerikanen over te halen zich te laten vaccineren.Beeld EPA

Ambtenaren in dienst van de federale overheid (2 miljoen mensen) moeten verplicht een masker dragen en reguliere testresultaten overleggen als ze zich niet willen laten vaccineren. Ook grote bedrijven als Facebook, Disney en Google stellen soortgelijke eisen aan werknemers die ongevaccineerd naar kantoor willen komen. In de zuidelijke staten Alabama en Mississippi zijn de minste mensen gevaccineerd: net een derde van de inwoners heeft een prik gehad. ‘Als u zich niet laat vaccineren, heeft u 25 procent meer kans te overlijden aan corona’, hameren experts op de nationale televisie. Het wekelijkse dodencijfer in de Verenigde Staten is weer gestegen naar bijna vierhonderd per dag. In totaal zijn al 613.000 Amerikanen aan het virus bezweken. De Amerikaanse gezondheidsautoriteiten zijn nog niet bezig met een derde boosterprik.

Azië en Australië

In Azië zijn er nieuwe zorgen over de effectiviteit van de Chinese vaccins Sinovac en Sinopham. Die werden in het begin van de pandemie royaal uitgedeeld door China maar er is twijfel gerezen of ze ook goed werken tegen de deltavariant. Thailand heeft recent besloten extra te prikken met het AstraZeneca-vaccin als aanvulling op de Chinese vaccins. Indonesië doet hetzelfde met Moderna. De schrik zit erin omdat twee al met Chinese vaccins ingeënte gezondheidswerkers in Thailand toch zijn overleden, en nog eens dertig mensen in Indonesië. Beide landen zitten al met overvolle ziekenhuizen en tekorten aan beademingsapparatuur. Ook Maleisië is overgestapt van Sinovac naar Pfizer. Volgens een Thaise studie zou de effectiviteit van Sinovac om de veertig dagen met de helft afnemen.

Australische militairen worden ingezet bij de bevoorrading van bewoners die in lockdown zitten in sommige wijken in Sydney.  Beeld Getty Images
Australische militairen worden ingezet bij de bevoorrading van bewoners die in lockdown zitten in sommige wijken in Sydney.Beeld Getty Images

Australië ziet het aantal besmettingen nog steeds oplopen en heeft in sommige deelstaten besloten de lockdown te verlengen. Volgens premier Morrison zal het steeds weer op- en afschalen van beperkingen stoppen als 70 procent van de bevolking boven de zestien is gevaccineerd. Nu ligt dat percentage rond 20 procent maar eind 2021 moet het lukken die 70 procent te halen, aldus Morrison.

(AD)

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234