Hanneke Schuitemaker van Janssen Vaccines. Beeld Hollandse Hoogte / AFP
Hanneke Schuitemaker van Janssen Vaccines.Beeld Hollandse Hoogte / AFP

PortretHanneke Schuitemaker

Deze Nederlandse is de vrouw achter het goedgekeurde ‘één-prik-vaccin’ van Johnson & Johnson: ‘Een ongekende prestatie’

Naar Hanneke Schuitemaker worden in de toekomst misschien wel straten vernoemd, of laboratoria. Ze is de vrouw die de ontwikkeling op haar naam mag schrijven van het enige coronavaccin dat aan één prik genoeg heeft, dat van Janssen uit het Nederlandse Leiden. Dat vaccin is vanmiddag ook voor België goedgekeurd. Een enorm succes.

Het is een kwestie die blijft fascineren. Als je een coronavaccin kunt ontwikkelen dat aan één prik genoeg heeft om bescherming te bieden, waarom zijn er dan zoveel vaccins bedacht die twee prikken nodig hebben? Het is een simpele vraag, waarbij natuurlijk een veel ingewikkelder antwoord hoort. Feit is dat er tot nu toe slechts één vaccin is waarbij die ene inenting volstaat: dat van Janssen Vaccines uit Leiden, een dochterbedrijf van de Amerikaanse gigant Johnson & Johnson.

Dat vaccin werd vandaag goedgekeurd door de Europese geneesmiddelenautoriteit EMA. Dat het een bijzondere dag is voor de Nederlandse viroloog Hanneke Schuitemaker (57), staat wel vast. Na ruim een jaar kan het vaccin waaraan ze met haar team zo hard werkte de markt op in eigen land, nadat het in de Verenigde Staten eerder al werd toegelaten.

‘Ongekende prestatie’

‘Dat is wetenschappelijk en op het gebied van management een prestatie van ongekend formaat,’ duidt moleculair viroloog Marjolein Kikkert van het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC) het werk dat door Schuitemaker en haar team is neergezet.

Een vrouw verlaat het terrein van Janssen Vaccines in Leiden. Beeld Reuters
Een vrouw verlaat het terrein van Janssen Vaccines in Leiden.Beeld Reuters

Eerst maar eens die ene prik: hoe kan het toch dat maar één bedrijf op het idee kwam om het op deze manier op te lossen? Schuitemaker vertelde daar eerder over dat het een combinatie van geluk en lef is geweest. Geluk omdat Janssen voor het zikavirus al een vaccin had ontworpen waarbij het gebruik van één dosis was onderzocht. En lef omdat vorig jaar al vroeg de keuze moest worden gemaakt om ook bij corona te gaan voor die enkele prik, een keuze met grote consequenties. Als het niet zou werken, zou dat tot grote vertraging hebben geleid, omdat het vaccin dan weer terug zou moeten naar de tekentafel.

Het inhoudelijke besluit om het risico van mislukking voor lief te nemen werd door Schuitemaker genomen, bevestigen diverse betrokkenen. Zoals ze na die keuze ook zorgvuldig het proces begeleidde om te komen tot een vaccin dat zó goed in elkaar zit, dat het er zonder tweede dosis in slaagt om het menselijk immuunsysteem goed voor te bereiden op de mogelijke strijd tegen corona. ‘Door een aantal moleculaire trucs is het echt een heel mooi vaccin geworden,’ zegt Kikkert, die samen met collega’s van de afdeling medische microbiologie van het LUMC vanaf het begin betrokken was bij het testen en analyseren van de kandidaat-coronavaccins van Janssen.

Hanneke Schuitemaker. Beeld Janssen/Edwin Weers
Hanneke Schuitemaker.Beeld Janssen/Edwin Weers

22 invloedrijkste mensen

Het werk van Schuitemaker werd ook in de rest van de wereld opgemerkt. Fierce Pharma, een grote nieuwssite die schrijft over de farmaceutische industrie, schaarde de Nederlandse in oktober onder de 22 invloedrijkste mensen in de strijd tegen het coronavirus. Ze werd geïnterviewd door CNN, waar ze zei: ‘Ik denk dat we te hard werken om te beseffen dat we geschiedenis schrijven.’

Doosjes vol Janssen-vaccin. Beeld Getty Images
Doosjes vol Janssen-vaccin.Beeld Getty Images

Dat Schuitemaker diep is gegaan, wordt bevestigd door een naaste collega. ‘Het is echt loodzwaar geweest voor haar. Ze werkt al ruim een jaar zeven dagen per week, vaak tot laat in de avond, en vroeg in de morgen weer op.’ Zelf zei de viroloog daarover: ‘Er zijn wel moeilijke momenten geweest. Er is een maximum aan wat je als mens aankan. Het is lastig als het twaalf uur ’s nachts is en je werk is nog niet af, terwijl je je tegelijk realiseert dat er niemand is naar wie je het kunt doorschuiven, omdat je hele team net zo hard werkt als jij.’

Schuitemaker is het type niet om het succes voor zichzelf te claimen. ‘Ik voel die behoefte niet,’ vertelde ze. ‘Ik moet altijd ontzettend lachen als iemand zegt: ‘Ik heb een vaccin ontwikkeld.’ Dat is een teamprestatie van duizenden mensen. Ieder zijn rol.’ De bescheidenheid is geen acteerwerk, zegt haar naaste collega. ‘Hanneke voelt zich geen haar beter dan wie dan ook.’

(AD)

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234