null Beeld

Dietrich Garstka - De zwijgende klas

Eind oktober 1956 verpletterden Sovjettanks de opstand in Hongarije; de straten van Boedapest kleurden rood van het bloed. Het nieuws bereikte ook de school van Storkow, een stadje in het achterland van Berlijn, in de DDR. De negentien scholieren van klas 12, het laatste jaar, vonden dat ze solidair moesten zijn met de gevallen Hongaren.

In een opwelling spraken ze af om de eerste vijf minuten van de geschiedenisles met zijn allen te blijven zwijgen. Hun leraar vond het wat raar, maar liet de zaak verder rusten. Een ambitieuze verklikker zag het anders en meldde de 'contrarevolutionaire' actie bij de communistische overheid. De bal ging aan het rollen en klas 12 kreeg een hele reeks partijcreaturen op bezoek, tot de minister van Onderwijs toe. Die wilden allemaal weten wie de 'raddraaier' was geweest die de actie had georganiseerd. Klas 12 blééf zwijgen en werd collectief gestraft: iedereen werd van school gestuurd en uitgesloten van het eindexamen. Daarop vluchtte vrijwel de hele groep, op vier meisjes na, naar West-Berlijn, waar ze, zoals te verwachten, werden ingehaald als jonge helden van de vrijheid.

Vijftig jaar na de feiten heeft één van 'zwijgers', Dietrich Garstka, de hele historie gereconstrueerd. In het onvolprezen archief van de Oost-Duitse geheime dienst, de Stasi, vond hij de kleinste details terug. Gesprekken met zijn oud-klasgenoten en oud-leraars maken het dossier compleet. 'De zwijgende klas' (Roularta), zijn collage van archiefstukken, persknipsels en fragmenten uit interviews, leest soms als een wat uit zijn voegen gebarsten heemkundig opstel: scènes uit het leven in de provincie Brandenburg. De Duitse Democratische Republiek anno 1957 was eerder een hulpeloze dan een bloeddorstige dictatuur. Vluchten ging als een fluitje van een cent, want de Muur stond er nog niet. De Oost-Duitse overheid ondernam wat knullige pogingen om klas 12 terug te doen keren, maar gaf dat snel op. De vier achtergebleven meisjes mochten uiteindelijk toch hun eindexamen afleggen. In 1972 kregen alle vluchtelingen amnestie en konden ze weer zonder problemen op bezoek in de DDR. Het belangrijkste slachtoffer was de rector van de school in Storkow; die werd gewoon gedegradeerd, niet geëxecuteerd.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234