null Beeld

Dirk van Weelden - Het middel

In 1948 richtte een kluitje kunstenaars het collectief Cobra op, dat drie jaar later alweer ter ziele ging maar een blijvende modernistische invloed heeft gehad. In hun midden bevond zich Constant Nieuwenhuis, voorvechter van spontane kunst voor én door iedereen. In de jaren 60 werkte hij aan Nieuw Babylon, een nooit gerealiseerd futuristisch project waardoor Dirk van Weelden zich in 'Het middel' (Augustus) wat graag laat inspireren.

Julie De Mul

Dat geeft: een utopische roman die de grenzen aftast tussen idealisme en terrorisme, en het filosofiegehalte van literatuur tot het uiterste drijft.

Victor is een lamlendige kantoorboekhandelaar die teert op de daadkracht en de centen van zijn succesvolle madam, tot hij wordt getroffen door 'de vergetelheid der ledematen'. Zonder méér bloedvergieten dan een lichte schaafwond vallen spontaan allerlei uitsteeksels van zijn lijf. De medische wetenschap staat voor een raadsel, maar een klant van Victors vrouw blijkt aan dezelfde ziekte te lijden en vat het plan op om op de 'oostelijke vlaktes' een geneeskrachtige plant te zoeken. Victor, die de mensen rondom hem karakteriseert door hen een toepasselijke dood toe te dichten, bedenkt dat zijn vrouw minstens een bomexplosie of een vliegtuigcrash waard is, want 'iemand die tegen klanten vertelde dat haar man uit elkaar viel leefde onmiskenbaar voor het grote gebaar.'

Een teen, een pink, een oorschelp en een teelbal lichter trekt Victor met zijn nieuwe maatje naar de oostelijke vlaktes van een onwerkelijk uitgestrekt Nederland. Nietsvermoedend belanden ze in de klauwen van de Wijsheid Academie, een idealistische groepering die haar leden implanteert met synthetische levenservaring. Eén nadeel: na implantatie stinken de idealisten naar kattenpis.

Geen hond (ook niet de in 'Het middel' rondtrippelende mensenvriend met visionaire naam Constant) weet waarom Van Weelden zijn beste vondst na één derde van zijn boek hopeloos vergeet: Victors gruwelijke maar fascinerende ziekte verdwijnt op een zijspoor, afgedaan als een gemoedsgesteldheid. Liever gaat de schrijver in op het gevaar dat schuilt in utopieën en laat hij zich gaan in overpeinzingen van wisselende relevantie. Sterk in sfeerschepping is 'Het middel' absoluut, maar de onverbeterlijke filosoof in Van Weelden herleidt het verhaal tot het knechtje van zijn beschouwingen. Wij zien het toch liever andersom.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234