null Beeld BELGA
Beeld BELGA

coronawoede

‘Dit is compleet gek’: Belgen verklaren zich ‘staatloos’ om coronaregels te ontlopen, maar kan dat zomaar?

‘Ik neem het autonoom en volledige gezag over mezelf terug.’ In minstens vier gemeenten hebben inwoners brieven verstuurd naar hun burgemeester met de boodschap dat ze zich - uit protest tegen de coronaregels - losmaken van de overheid. De identieke brieven lijken opgesteld door een Nederlandse complotdenker.

Redactie

Wat ze hiermee aan moeten? De burgemeesters van Kuurne, Wielsbeke, Begijnendijk en Haacht weten het niet goed. Een van hen - Francis Benoit (CD&V) uit Kuurne - denkt nog na over een gepast antwoord: «Dat verdient elke burger.» De rest wil de zaak laten rusten. Jan Stevens (CD&V) uit Wielsbeke: «Ik heb dit met mijn schepenen besproken en we vinden dat er geen nood is voor een reactie.»

In Kuurne, Wielsbeke, Begijnendijk en Haacht zijn sinds midden oktober, meestal op het thuisadres van de burgemeesters, aangetekende brieven toegekomen met de raadselachtige titel ‘Opzegging machtiging besturen’. Op de regiopagina’s van Het Laatste Nieuws werd dinsdag al melding gemaakt van de eerste drie gemeenten. Navraag van deze krant leert dat het ook in Haacht twee brieven zijn toegekomen. De kans is groot dat er nog meer gevallen zijn.

Wartaal

In de brieven wordt, in vier pagina’s juridische wartaal, uitgelegd waarom de verzender vindt dat zijn rechten ernstig geschonden worden door het coronabeleid. Zo wordt de mondmaskerplicht aanzien als «een helse werkelijkheid» die op geen enkele ‘feitelijke grondslag» is gebaseerd. De discussie over een vaccinatieplicht jaagt zoveel angst aan dat het gelijkstaat aan «geestelijke marteling conform artikel 3 EVRM (Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens, JVH)». Kort samengevat is het leven verworden tot «een voortdurende strijd van ‘overleven’».

Om die reden vinden de briefschrijvers het nodig hun «uitgebrachte stem en machtiging op gemeentelijk, provinciaal en landelijk niveau in te trekken». Met als zogenaamd resultaat «dat niemand meer voor of namens mij mag handelen». Ze knippen naar eigen zeggen de band met de overheid door: de coronaregels zijn niet langer van toepassing op hen. «Ik ben het hoogste gezag over mezelf en neem (…) het autonoom en volledige gezag over mezelf terug», luidt het.

Steven Swiggers (Open Vld), de burgemeester van Haacht: «Ik ben bang dat deze mensen niet goed hebben nagedacht over wat het betekent om zich ‘los te maken’ van de staat. Dan zit je zonder gas en stroom. Kun je geen beroep doen op de hulpdiensten. Wordt je afval niet meer opgehaald. Sorry, dit is al te gek.»

Volgens juristen klopt de argumentatie in de brieven langs geen kanten. Je kunt jezelf niet ‘staatloos’ of ‘onafhankelijk’ verklaren. Kati Verstrepen, voorzitter van de Liga voor Mensenrechten: «Je kunt je niet zomaar buiten de wet plaatsen. Stel je voor wat criminelen dan zouden doen. Of mensen die zeggen: de verkeersregels, die gelden niet voor mij.»

Een deel van de brief die verschillende burgemeesters ontvingen. Beeld RV
Een deel van de brief die verschillende burgemeesters ontvingen.Beeld RV

Complotdenker

Het is onduidelijk wie de brieven heeft verstuurd. Geen enkele burgemeester wil namen noemen. Ook al omdat de verzenders met schadeclaims dreigen als het briefgeheim geschonden wordt. De citaten hogerop in dit artikel komen uit geanonimiseerde exemplaren.

Wat wel opvalt, is dat de brieven haast identiek zijn. De juridische argumentatie is voorgedrukt. De verzenders hebben alleen hun eigen naam en adres ingevuld. Burgemeester Bert Ceulemans (de lokale partij Samen) van Begijnendijk: «Het lijkt een soort kettingbrief. Al heb ik geen idee wie hierachter zit. In mijn gemeente was nooit protest tegen de coronaregels. De vaccinatiegraad is bijzonder hoog: 97 procent.»

Wie zit hierachter? Een zoekopdracht in Google naar ‘Opzegging machtiging besturen’ leert dat alle digitale wegen leiden naar Burgerfront, een Nederlandse actiegroep. Volgens de eigen website is Burgerfront «een snelgroeiende organisatie van o.a. ondernemers, wetenschappers, media-mensen, juristen die met een bezorgde blik naar de ontwikkelingen in de samenleving kijken».

In werkelijkheid lijkt het een eenmansproject, van ene Jeroen Sloendregt. Dat is een zelfverklaarde jurist die allerlei antivaxideeën en complottheorieën verspreidt. Op de Facebookpagina van Burgerfront wordt enerzijds verkondigd dat het coronavirus eigenlijk niet meer is dan de klassieke griep. Anderzijds staat er dat de «nieuwe wereldorde» oorlogen zal starten «tegen de eigen bevolking met gefabriceerde virussen die de kracht van de atoombom evenaren.»

Toolkits

Burgerfront blijkt een speciaal geval in het organisatorische kluwen dat de coronawoede aanjaagt. De actiegroep steunt op een apart zakenmodel. In een webshop worden naast vlaggen, petjes en stickers ook «juridische toolkits» verkocht voor wie zich wil verzetten tegen de coronaregels. Voor «de beste geïnvesteerde euro’s in deze tijd!» - 29,95 euro - kunnen mensen zo’n toolkit kopen met «alle materialen die je nodig hebt om je vertrouwen op te zeggen». Waaronder een ‘Opzegging machtiging besturen’, die verstuurd moet worden naar de burgemeester.

Dat de adviezen van Burgerfront niet onschuldig zijn, is al gebleken in Eindhoven. Een winkelier ging er begin dit jaar agenten te lijf toen die hem vroegen een mondmasker te dragen. De winkelier vond dat hij dit niet moest. Hij baseerde zich op een (foute) argumentatie van Burgerfront. Ook een journalist van Omroep Brabant werd er een dag later verbaal hard aangepakt.

Tijdens een Facebook-livestream van Belgians For Freedom, een actiegroep die in ons land ageert tegen het coronabeleid en die aanwezig was op de betoging in Brussel, dook vorige week trouwens ook al eens de kromme argumentatie van Burgerfront op.

Forumland

Het idee om zich los te maken van de staat circuleert al langer in Nederland. Zo heeft Thierry Baudet van de partij Forum van Democratie - die zich sinds het uitbreken van de pandemie opwerpt als politieke spreekbuis van de antivaxbeweging - al gezinspeeld op een ‘Forumland’ voor zijn aanhangers. Met eigen scholen, eigen media, een eigen datingapp en een eigen cryptomunt. Ook in de Verenigde Staten bestaat er al langer een sovereign citizen movement, met mensen die geen belastingen meer betalen en zich niet meer schikken naar justitie. Door de Amerikaanse veiligheidsdienst FBI wordt beweging aanzien als een vorm van binnenlands terrorisme.

Burgemeester Benoit uit Kuurne: «De brieven tonen dat er onderhuids woede borrelt tegen het gezag. Vroeger was dit tegen ‘Brussel’ maar nu lijkt het algemeen. Ik vind dat verontrustend.»

Sloendregt was niet bereikbaar voor commentaar.

(DM)

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234