Klimaatactivisten in Glasgow, voor aanvang van de grote Klimaattop. Beeld Getty Images
Klimaatactivisten in Glasgow, voor aanvang van de grote Klimaattop.Beeld Getty Images

AnalyseKlimaattop

Dit is wat je moeten weten over de klimaattop in Glasgow

De klimaattop in Glasgow is zondag begonnen: regeringsleiders hielden hun toespraken, woensdag starten de onderhandelingen. Maar wat staat er op de agenda en wat zijn de knelpunten?

Hans Nijenhuis

Stel, een hardloper wil de marathon volbrengen binnen vier uur. Alleen, hij is al een eind op streek en in het trage tempo dat hij nu loopt, gaat hij nooit op tijd de finish halen. Dan ziet hij dat het doel is aangescherpt: hij moet al binnen drie uur over de eindstreep komen om nog een te medaille krijgen. Dit, ongeveer, is de situatie waarin de wereld zich bevindt, op de eerste dag van de klimaattop in Glasgow. Alleen gaat het niet om een marathonmedaille, maar om het leefbaar houden van de planeet.

Aanmoedigingen vanaf de kant zijn er genoeg. De tweehonderd delegaties worden in Glasgow op de vingers gekeken door actievoerders, ngo’s en vertegenwoordigers van het bedrijfsleven uit de hele wereld. COP26, de Conference of Parties to the UN Framework Convention on Climate Change, is mega.

26? Ja, inderdaad, het is de 26ste keer dat de wereld bijeenkomt sinds in 1996 in VN-verband de urgentie van de strijd tegen klimaatverandering is vastgelegd. 26 internationale conferenties, tja, zijn die niet meestal het toneel van mooie beloften voor over een jaar of vijf, of zo?

Afspraken

Klopt. En die ‘over vijf jaar’ is nú. Dat maakt Glasgow zo spannend. In 2015 in Parijs werden voor het eerst duidelijke doelen vastgelegd: de gemiddelde temperatuur op aarde mag niet meer dan 1,5 a 2 graden stijgen ten opzichte van de pre-industriële tijd. Om dit te halen, moet de uitstoot van broeikasgassen in 2030 ongeveer zijn gehalveerd, en in 2050 zijn teruggebracht naar 0. Het verschil tussen 1,5 en 2 graden stijging is al groot, in zeespiegelstijging, in het voorkomen van extreem weer, in droogte. Maar we stevenen op dit moment af op een gemiddelde temperatuur van 3 graden hoger, aan het eind van deze eeuw. Die 1,5 graad stijging is waarschijnlijk over tien jaar al bereikt.

Wat er moet gebeuren, is dus duidelijk. Veel vrijblijvender zijn de Parijse afspraken over het ‘hoe’. Elk land mag zelf een ‘nationaal bepaalde bijdrage’ leveren om tot beperking van de uitstoot te komen. Wel gedetailleerd, maar niet juridisch afdwingbaar. Na vijf jaar zou worden gekeken hoe het ervoor staat als al die nationale bijdragen worden opgeteld. Vorig jaar is de top uitgesteld vanwege corona.

Demonstranten in Glasgow. Beeld Getty Images
Demonstranten in Glasgow.Beeld Getty Images

Geen voldoende

Inmiddels is zonneklaar dat de optelsom van alle nationale voornemens niet optelt tot een voldoende. Veel landen hebben daarom hun beloften inmiddels aangescherpt. De Europese Commissie (klimaatbeleid is Europees beleid) heeft bij monde van Frans Timmermans het Fitfor55-programma gelanceerd, dat voorziet in een reductie van de uitstoot in 2030 met 55 in plaats van met 49 procent. Amerika heeft ook ambities geuit, maar president Biden krijgt de bijbehorende plannen niet door de Senaat. Eigenlijk ligt alleen Gambia ligt op koers, de rest loopt achter. Wat niet wil zeggen dat er niets gebeurt. Alleen, de uitstoot neemt voorlopig alleen nog maar toe in plaats van af.

Dat is dus onderwerp 1 in Glasgow. Zijn landen bereid nieuwe beloften te doen? En daaraan vast zit meteen onderwerp nummer 2: hoe meet je of landen zich aan die beloften (proberen) te houden? De cijfers die ze leveren, kloppen die wel? In Parijs is daarvoor het ‘Paris Rulebook’ opgesteld, met regels inderdaad, maar dat vertoont nog veel hiaten. Voor sommige waarnemers, ook bij de milieugroepen, zou de top al geslaagd zijn als dat spelregelboek compleet wordt gemaakt, zodat jaartallen, doelen en meetmethoden geen onderwerp van discussie meer zijn. Vergelijk het met een manuscript dat bij de uitgever is ingeleverd. Er moet nog heel veel aan gebeuren, en in dit geval niet door één schrijver, maar door tweehonderd schrijvers samen.

Ook Greta Thunberg is in Glasgow.  Beeld AP
Ook Greta Thunberg is in Glasgow.Beeld AP

Geld

Onderwerp 3 is geld. In Parijs is beloofd dat de rijke landen vanaf 2020 een fonds van 100 miljard dollar per jaar inrichten om arme landen te helpen. De helft zou worden besteed aan het tegengaan van klimaatverandering, de andere helft aan ‘adaptatie’: aanpassingen om de gevolgen ervan op te vangen. Met name landen aan of in de oceaan hechten vooral aan het laatste: zij lopen al onder. Maar het geld dat is toegezegd, is vooral voor het eerste doel, en het is nog lang geen 100 miljard.

Dát rijke landen de armere moeten helpen is geen punt van discussie: de ongekende economische groei in ‘ons’ deel van de wereld heeft ertoe geleid dat ‘hun’ deel uitdroogt of juist onder water komt te staan. Logisch dus dat wij helpen de economische groei daar duurzaam te laten verlopen, met zonne- en windenergie, en te helpen bij het verhogen van dijken. Alleen, hoe groot is onze schuld precies? Arme landen willen ook nog graag een schadevergoeding, een loss and damage-fonds, voor gedane en toekomstige schade als gevolg van de klimaatverandering. Landen die de portemonnee moeten trekken, voelen dat als een regeling zonder einde: wanneer kan de portemonnee dan ooit weer dicht?

Dat is grofweg de agenda voor deze twee weken. De voorbije dagen kregen alle regeringsleiders het woord, ieder drie minuten. Woensdag beginnen nationale delegaties met de onderhandelingen, in tal van zalen en zaaltjes, over tal van details. Eerst zijn dat vooral ambtenaren, vanaf volgende week komen daar politici bij. Eind volgende week moet dat iets opleveren. Of niet.

(AD)

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234