null Beeld

Dit waren ook de sixties (4): trip naar Moskou

De Amerikaan Leon Gillis vertrok in 1964 op goodwill tour van West- naar Oost-Europa. Van de Groenplaats naar het Rode Plein. In een huifkar, en met zijn hele gezin.

Bij het doorbladeren van ‘Het aanzien van 1964’ (een boekenserie met fotojaaroverzichten) was er één foto die me trof. Een huifkar met voorop een wuivende Amerikaan-met-stetson rijdt door hartje Moskou. Op de paard-en-wagen zit een groot gezin. Het onderschrift vermeldt alleen dat de Amerikaanse familie Gillis door Nederland en Europa trok richting Moskou. In het gespannen politieke klimaat van toen moet dat een gedurfde expeditie zijn geweest. Op het internet vind ik nog krantenstukken. Eén kaderstukje in The New York Times springt eruit en is het begin van dit buitengewone verhaal. De krant schrijft dat het gezin z’n trip begonnen is in Antwerp, Belgium.

En zo bel ik met Susie Pontone, née Gillis. Ze woont in Christiansburg, Virginia en ze is hogelijk blij en verrast dat iemand uit Europa het verhaal wil oppikken. En dan nog iemand uit Antwerpen!

Susie Pontone «We hebben tien weken in de Breydelstraat verbleven. Papa had daar een gemeubeld appartementje gehuurd, in het stationskwartier; ik herinner me de vele restaurants en cafés. We woonden boven een Joods feestzaaltje waar tot laat muziek werd gespeeld. In mijn herinnering moest ik altijd inslapen met het luide gezang van ‘Hava nagila’ (lacht). Het was er krap bemeten. George, de jongste, moest in de badkuip slapen.»

Ik stuur haar foto’s van de Breydelstraat en Antwerpse krantenknipsels uit 1964. Die hebben het over een gezin dat met vijf kinderen 6.000 km ver wil reizen, naar Moskou. Dat gezin bestaat uit vader Leon (42), moeder Iyone Koland (40), Susie (18), Barbara (16), Janet (12) en George (9). Oudste zus Lee Ann (20) zal het gezin vervoegen in Luxemburg. Broer Alan (18) blijft studeren in de States.

Later bel ik voor een langer gesprek, met Susie en haar zus Janet. Ze vertellen dat ze midden december 1963 met de Queen Mary en een free ticket in Le Havre zijn aangekomen, en per trein naar Antwerpen zijn gereisd. De huifkar kwam rechtstreeks naar de Antwerpse haven; de ontmantelde onderdelen moesten ze zelf weer in elkaar zetten.

Susie «Van december ’63 tot eind februari ’64 waren we in Antwerpen, het was hartje winter én we hadden geen geld. Vader moest wachten op een cheque uit de VS, een uitbetaling van de verzekeringen. Intussen ging hij op zoek naar Belgische trekpaarden, zoals de natiepaarden in de haven, maar die bleken veel te duur voor ons.»

Janet «Zo vastzitten met je kinderen in een vreemde, koude stad: ik ben zeker dat onze ouders zich ernstige zorgen maakten. Maar dat soort bekommernissen hielden ze weg van ons.»

Susie «Om geld te hebben, verkochten we prentkaarten. Op straat en op café. Prentkaarten met een foto van ons en de huifkar. Tot we eten of de wekelijkse huur konden betalen.

»Ik heb het nooit als bedelen gezien. Die kaartenverkoop ging vlot. Veel voorbijgangers wisten van ons verhaal, het had intussen in enkele kranten gestaan.»

In De Nieuwe Gazet van 30 januari ’64 staat op de voorpagina een oproep dat de familie trekpaarden zoekt. Ze worden omschreven als ‘wereldreizigers van formaat’ en als ‘rondslenterend in James Dean-uniform’. In een ander knipsel is te lezen dat zij ‘huiveringwekkend lichtgekleed gaan’.

Susie «Dat klopt. Van Levi’s en Wrangler had elk van ons drie jeanspakken gekregen: een donkerblauw, een lichtblauw, en een wit. Maar we hadden geen overjassen. Vader wilde dat zo. Hij wilde ons harden.

»Dus wat doen teenagermeisjes die kou hebben? Ze gaan op café. In enkele cafés waren Barbara en ik al snel populair; zo veel cola’s die ons zijn getrakteerd! Onze favoriete plek was een keldercafé dat De Spelonk heette. Je kon er dansen en je had plaatjes van The Beatles op de jukebox. Geweldig! We zaten er soms de hele avond. Tot die Antwerpse meisjes in opstand kwamen omdat ‘hun’ jongens altijd rond ons hingen (lacht). Wij kregen te horen dat we er niet langer welkom waren Gosh, dat was zo benepen, ik was kwaad!»


Freddy Heineken en Beatrix

Susie «Soms was er wat geld over en konden we naar de cinema. We hebben in Antwerpen ‘Cleopatra’ gezien, met Liz Taylor. En we bezochten een groot slachthuis. Ouders van nu zouden terugschrikken om dat aan hun kinderen te tonen. Maar zo zit de wereld ineen, zei papa. Film én vlees en bloed.

»Papa wou dat we de wereld met eigen ogen leerden kennen. We zagen ook de Antwerpse diamantslijpers. Hij had geen reisgids, maar als een local hem zei: die kerk of die fabriek zou je moeten zien, dan gingen we daarheen.

»We hebben ook de meisjes-in-de-ramen gezien. Zonder papa. Ik denk niet dat hij dat leerzaam had gevonden voor ons (lacht).»

Op straat maakt de familie kennis met de Brit George Mc Cord. Hij stelt voor om hun ‘pr-man’ te zijn en slaagt erin om een deal te regelen met Heineken in Nederland. Het bierbedrijf geeft twee Zeeuwse trekpaarden in bruikleen, op voorwaarde dat ze vanuit de brouwerij vertrekken en dat daar de persconferentie wordt gehouden. Gevolg: de huifkar moet per schip naar Amsterdam. En ook: na de persconferentie nodigt Freddy Heineken de familie uit bij hem thuis.

Susie «Onze ouders moesten met zijn chauffeur mee, wij, de oudste meisjes, mochten in zijn auto. Hij had een cassetterecorder in de wagen, draaide liedjes van The Beatles, en wij zongen mee!»

Eind februari ’64 is Nederland in volle Beatle-koorts, want in juni komt de groep naar het land (voor optredens en voor een rondvaart op de grachten die legendarisch wordt).

Net voor hun vertrek uit Amsterdam krijgt de huifkarfamilie ook nog bezoek van prinses Beatrix en haar vader prins Bernhard. En dan reizen ze naar het zuiden, weer naar Antwerpen. Het weekblad De Post neemt een interview af en houdt een fotosessie op de Groenplaats. De reporter vangt ook wat commentaren van voorbijgangers op (‘Een schande! Moeten die jonge kinderen niet naar school?! – Echt iets voor Amerikanen! – Ge moet maar zot zijn!’), maar volgens Susie kregen ze maar zelden smalende opmerkingen.

undefined

'We hebben fabrieken en Parijse luxe gezien. En hoe in een hospitaal een been werd geamputeerd. Papa vond dat we de wereld met eigen ogen moesten zien'

Intussen was de cheque aangekomen en kochten ze voor de 9-jarige George een koersfiets. ‘Hij was in de wolken, die twee werden onafscheidelijk!’

Dan gaat het van Antwerpen naar Frankrijk.

Susie «In Parijs hebben we vlakbij de Eiffeltoren gekampeerd. Wij waren een extra attractie voor de toeristen, maar zelf hadden we geen geld voor de torenlift. We bezochten dan maar gratis musea en we zijn ook uitgenodigd in het sjieke restaurant Maxim’s.

»Uit alles kan je leren, of je nu luxe ziet of een fabriekje van hoefijzernagels. Of een hospitaal waar ze iemands been amputeren, zoals die keer in Oost-Europa. Die amputatie was niet voorzien. We bezochten dat hospitaal en ineens vroegen ze of we dat wilden zien. Papa heeft ons niet verplicht, maar hij moedigde ons wel aan.

»Was een plek bekend om zijn tulpen of glas of suikerindustrie, dan gingen we dat van nabij bekijken. Wij reisden om te leren, heel letterlijk. Vandaar dat weinig eten of dunne kleren ook part of the trip waren. Zo zouden we leren wat honger was. En dorst. En kou.»

Janet «Papa kwam uit een heel arm gezin. Zijn vader stierf toen hij 5 was, en z’n klasmaatjes moesten niks hebben van die armoezaaier. Hij leerde hoe je met weinig toch je plan kan trekken.»

Susie «Het is een les die je van je leven niet vergeet.»

Zelf behoorde het gezin tot de middle class. De ouders hadden een goed draaiende sportwinkel in Williamsburg, Virginia. Maar in 1961 besloot de vader om met een huifkar van de oostkust naar de westkust te reizen: de kinderen moesten het échte Amerika leren kennen, ‘zonder de materiële overvloed die ze gewend zijn’. Ze waren 294 dagen onderweg en kregen nationale bekendheid via radio en tv.

'Van ver konden we al zien hoe de mensen zich verzamelden op de stoep. In sommige dorpen, en zeker in Oost-Europa waren er volkstoelopen. Als in de Tour de France'


Kennedy

HUMO Door die trip wisten jullie wat het was om een bezienswaardigheid te zijn. Maar in Europa kwam het soms tot een echte volkstoeloop.

Susie «Het ging als een strovuur. ‘Ze komen eraan! Ginder zijn ze!’ Mensen kwamen in hun deur staan. En reden nadien naar het volgende dorp om te zeggen dat ze ook moesten kijken.»

Janet «Mensen wuifden. Brachten fruit en groente, of bloemen uit hun moestuin. Je naderde een dorp en dan zag je in de verte hoe men zich op de stoep verzamelde. Het had iets van de Tour de France. It was crazy.

»Stopten we op een dorpsplein, dan ontstond er een samenscholing. En altijd was er wel iemand die Engels sprak, en die de conversatie dan vertaalde voor de omstaanders.

»Dat was vooral in de dorpen. In de steden was het afstandelijker. In West-Europa was het ook meer nieuwsgierig kijken, in Oost-Europa was het echt uitbundig. Daar strooiden ze soms bloemen op de weg, vlak voor de paarden, een oud gebaar om je welkom te heten.»

Janet «Op drukke wegen waar het eigenlijk te gevaarlijk was om te stoppen, zetten bestuurders de motorkap omhoog alsof ze pech hadden. Zo konden ze toch stoppen om ons te zien.»

Susie «Er was geen internet, Twitter of Facebook, en toch gingen wij viraal, alleen met de kranten en mond-tot-mond.

»Wat ons zo fascinerend maakte voor Europeanen, was dat wij van zo ver kwamen, helemaal uit Amerika. En ook dat wij niet met een grote Amerikaanse slee, maar met een simpel voertuig reisden. Dat had een gimmick kunnen zijn, een opzet van een reclamebureau. Maar de mensen zagen meteen dat wij gewoon waren. Een gewoon gezin, vader, moeder en de kinderen. Die tegelijk toch bezig waren aan een uniek avontuur. Hoeveel mensen hadden al op die manier gereisd, en helemaal tot in Rusland? Dat was nog onbereikbaar ver in 1964.

»Wie ook bijdroeg aan onze populariteit, was ‘de cowboy’, die in Europa heel populair was door tv-series als ‘Bonanza’ en ‘Gunsmoke’. Onze jeanskleren zag men toen nog als echte cowboykledij. In Parijs, toch dé modestad, wezen jonge gasten ons na, zo gegeerd waren die westernkleren toen.»

undefined

'We waren de meest gefotografeerde Amerikaanse familie na de Kennedy's'

Janet «Het gebeurde vaak dat ze ons geld boden voor die outfit, maar we hebben nooit wat verkocht. Het waren ónze jeans. En als ze vuil waren en we geen wassalon vonden, dan wasten we ze in een rivier.»

Op foto’s zie je de familie ook eten als cowboys, met het bord op de knieën. In hun sobere way of life hadden ze iets van pioniers, maar de meisjes in hun strakke jeans hadden evengoed de looks van jonge filmsterren, met dat lange sluike haar, de make-up, en lippen die al meer uitstraalden dan kauwgumbellen blazen. Van de 20-jarige Lee Ann bestaat een foto waarop ze languit ligt te zonnen op de laadklep. Ze waren niet braaf of preuts, ze waren geen Amish. In landelijke streken moet het geleken hebben als ‘Hollywood comes to town’. Vandaar dat ze ook handtekeningen moesten zetten.

Susie «Het begon in Amsterdam en is niet meer opgehouden tot in Moskou. Wat wel ging vervelen na een tijd. En hoeveel duizenden foto’s zouden er van ons genomen zijn?! Ik denk dat wij toen de meest gefotografeerde Amerikaanse familie waren, na de Kennedy’s.»

HUMO Waren jullie nog in Amerika toen John F. Kennedy werd vermoord?

Susie «We waren in New York, we stonden op het punt om af te reizen naar Antwerpen toen we het nieuws vernamen. Als ze iets rond Dallas 1963 doen, dan zitten wij vaak in die archiefbeelden. We staan stil nabij Times Square, en je ziet hoe we allemaal aan het huilen zijn, it was terrible. Ik had verwacht dat wij onderweg veel vragen zouden krijgen over die aanslag, maar dat was niet zo. Toch zagen wij vaak een portret van JFK als we bij mensen thuis kwamen.»


Followers

HUMO Jullie moeder had vroeger les gegeven. Van haar kregen jullie onderweg ‘thuisonderwijs’.

Susie «Met een rij encyclopedieën binnen handbereik. En het grappige is: nu staan we zelf in de encyclopedie! Er kwamen bij ons ook scholen op bezoek. Dat ging spontaan. We reden langs een school, een leerkracht zag ons vanuit het raam, en hup, ineens stond de hele klas bij de huifkar.»

Janet «Soms werden we in de refter gevraagd voor een hoop klassen tegelijk. En dan kreeg je een spervuur van vragen. ‘Hoe komen jullie hier? En waarom te paard? En waarom naar Moskou? En moeten jullie niet naar school?’ Nooit hebben wij zo’n schoolbezoek geweigerd en overal was ons optreden een belevenis.»

De huifkar vorderde gemiddeld 30 à 40 kilometer per dag, maar als een streek of stad hen beviel, dan stopten ze evengoed na 15 km, ‘we hadden geen strak schema’. Nu zou de familie Twitterfollowers hebben, maar toen had ze echte followers, die hen soms urenlang vergezelden.

Susie «Te voet, per fiets of bromfiets, te paard. Sommigen een paar kilometer, anderen een hele dag. Wij zaten achteraan op de open laadklep en babbelden met onze fellow travellers. Ik vond het plezierig, dat gezelschap overdag.»

Janet «Ik herinner mij een jongen van 15 in Tsjechoslowakije, op de fiets. Die is ons een volle week gevolgd. Hij sliep zelfs in onze huifkar.»

Susie «Soms reden wij een eindje mee met jonge gasten, achterop hun brommer.»

Janet «Dat hadden onze ouders niet graag. Ouders waren in die tijd heel behoudend. Maar wij vonden het cool.»

HUMO Was het niet vervelend om de hele tijd mensen rond jullie te hebben?

Susie «Wij waren niet op reis voor de rust en privacy. We wilden dingen zien en mensen ontmoeten. Maar het gebeurde dat omstaanders zolang bleven kijken tot we letterlijk onder zeil gingen. En dan nog gebeurde het dat men ’s nachts door een spleet van het zeil kwam loeren, of met een zaklamp naar binnen scheen. Niet creepy bedoeld, ’t was pure nieuwsgierigheid.

»Op den duur wen je eraan. Vergelijk het met mensen die gevolgd worden in een docusoap. De camera volgt elke beweging, maar die gefilmden zien dat op den duur ook niet meer. Wat ik erger vond, waren de persfotografen.»

Janet «Dan moesten we ons opkleden, netjes op de bok zitten, kauwgom uit de mond, en een smile opzetten.»

Susie «Vreselijk als vader weer zo’n persbezoek aankondigde. ‘Oh no! Not again! I wanna get off!’»

Op YouTube staat een filmpje dat in Tsjechië is gemaakt (trefwoorden: Gillis en Nachod). Op de beelden zie je de volkstoeloop. Moeder deelt handtekeningen uit en jonge jongens staan vlakbij als de meisjes willen lezen (!) of hun schoenen dichtknopen. En zo cool dat ze zijn. Het is met flair dat ze zich laten bewonderen.

Zus Lee Ann is zelfs gehuwd met zo’n ‘omstaander’. Een jonge Amerikaanse helipiloot had haar zien zitten op de laadklep toen het gezin een Amerikaanse luchtmachtbasis bezocht in Duitsland. ‘Het was liefde op het eerste gezicht.’ Hij bleef hen onderweg bezoeken, en op 22 augustus ’64 verliet Lee Ann de huifkar om met hem te trouwen: ‘Ze wonen nu in Californië en hebben drie kinderen.’

Op het YouTube-filmpje zie je ook een Chevrolet Chevelle break met een Belgische nummerplaat. Die was hen in bruikleen gegeven door General Motors in Antwerpen, om onderweg langere uitstappen te kunnen doen. De auto werd meestal 300 km verder op het traject geparkeerd, ‘en dan liftte papa terug om de tocht op de huifkar voort te zetten’.

undefined

'Door de Amerikaanse propaganda waren we heel bang aan het IJzeren Gordijn. Maar de Russische soldaten legden hun wapens neer en gaven ons bloemen!'


Kristallen vaas

Toen ze Tsjechoslovakije (nu Tsjechië en Slovakije) naderden, waren ze wel bang, zegt Susie. Het was immers volop Koude Oorlog. De Berlijnse Muur stond er amper drie jaar, de Cubacrisis en dreigende atoomoorlog tussen de twee grootmachten was nog geen twee jaar afgewend. Er was ook een wedloop in de ruimte, er waren spionageaffaires en de Russische partijleider Chroesjtsjov werd dé boeman van het Westen vanwege zijn bot gedrag en zijn donderspeeches.

Susie «Wij voelden al die spanningen, zeker vooraf. In Amerika hadden we alleen anti-Russische propaganda gehoord, dus we waren bang om daar te reizen. Wij dachten dat iedereen ons vijandig gezind zou zijn. Maar ik zal je eerlijk zeggen: they were the nicest people ever. Het was ongelooflijk. Dáár in Oost-Europa, dáár zijn de echte volkstoelopen begonnen.»

Janet «In Pilsen bezochten we de brouwerij en daar hadden werkelijk duizenden mensen zich verzameld op het plein voor de poort. Ze konden niet allemaal binnen om ons te zien, dus toen is vader op het balkon gevraagd. Hij heeft een daverend applaus gekregen.»

Susie «En hoe vaak boeren ons tegenhielden! Ze wilden dat wij ook eens naar hun paarden en rijtuigen kwamen kijken. Wat wel verbaasde: de mannen reden rond en de vrouwen deden het zware werk op het veld. Die riepen ons ook toe: ze vroegen ons om mee naar hun huis te gaan, dan hadden ze een pauze.»

Janet «Overal werden we uitgenodigd, terwijl papa wilde voortmaken. We moesten nog door Polen en Rusland, en hij wilde absoluut voor de winter in Moskou zijn. Zijn grootste angst was dat we vóór Moskou zouden vastraken in de sneeuw.»

Susie «Maar zo veel gastvrijheid konden we niet negeren. Van enkele boerenvrouwen kregen we zelfs een kristallen vaas, allicht een familiestuk. En dan nog van mensen die het zelf niet breed hadden.»

Janet «Van alles kregen we: boeken, speelgoed, knuffeldieren.»

Susie «Daddy was tegen het vergaren van dingen, en hij wou ook niet dat de huifkar een souvenirbazaar werd: daarvoor was de ruimte te krap. Dus moesten we die geschenkjes voor hem verstoppen.»

Janet «Ik heb van jongens zelfs ringen en zilveren halsbandjes gehad. Gisteren heb ik nog een ring gedragen van toen in Tsjechoslovakije.»

Susie «Die sieraden, dat was uit sympathie, uit vriendschap, en niet als aanzoek. De jongens hebben zich nooit aan ons opgedrongen. Niet alleen omdat onze ouders in de buurt waren, maar ook omdat we met die bijzondere reis bezig waren. Dat zorgde voor respect.»

Er is een Facebookpagina (‘The Last Wagon West’) met foto’s van de trip van de familie Gillis. De foto’s in Oost-Europa zijn de opvallendste. Als ze Praag bezoeken, zie je zelfs lichte verafgoding: jonge Rode Pioniers staan de meisjes in hun jeansvestjes aan te gapen; zij blijven onverstoorbaar, all-American en compleet relaxed.

undefined

'De entree in Moskou haalde Life Magazine. 'Een heel jaar lang hebben we in de aandacht gestaan, daarna waren we ineens celebrity af. Dat is alsof ze iets van je afpakken'


IJzeren Gordijn

HUMO De plaatselijke bevolking ontving jullie met open armen, maar hoe waren de grenscontroles?

Susie «Bij de Tsjechische en Poolse grens dachten we dat ze ons zouden fouilleren en de hele kar zouden uitladen, maar we konden zo passeren. Toen we in Polen voor de Russische grens kampeerden, konden we ’s avonds de wachttorens en de hoge prikkeldraad zien, en de grenswachten die ons met verrekijkers bespioneerden. Very scary. Maar toen we ’s morgens met ons visum aan de versperring stonden, legden ze hun wapens neer en kregen we bloemen! That was unbelievable! En onverwacht, want in Polen had niemand ons kunnen beloven dat we binnen zouden mogen. Ik zie ons broertje George nog met zijn koersfiets Rusland binnenpeddelen, zo blij als een vogel.

»En zo begon het opnieuw: het bezoeken van scholen, fabrieken en boerderijen. Heel vaak konden we kamperen in kolchozen, en werden we ’s avonds uitgenodigd voor de maaltijd. Daar werd dan getoost op de vriendschap tussen de volkeren. In Amerika mochten we nog geen alcohol drinken, maar daar, bij zo’n toost, móésten we wel meedrinken. Niet dat wij ons ooit hard verzetten (lacht)

Life Magazine wijdde in het najaar van 1964 vier pagina’s aan de Rusland-tournee van de familie. Dat het een huzarenstuk was hoe ze de stugste bureaucratie ter wereld counterden: ze hadden geen toeristentaks van 35 dollar per persoon per dag moeten betalen, ze moesten niet in vooraf gereserveerde staatshotels logeren, ze mochten hun inkopen in gewone Russische winkels (‘no-goareas voor toeristen’) doen, en ze hadden zelfs permissie om met de huifkar over het Rode Plein te rijden.

Susie «Die toestemming hadden wij niet. Maar omdat wij zo intensief gevolgd werden door fotografen en cameraploegen, hebben ze ons laten doen. Maar toen kwam het bericht dat we Chroesjtsjov niet konden ontmoeten – kennelijk was hij zes dagen eerder afgezet.

»De hele weg naar Moskou hadden we iedereen verteld dat we Chroesjtsjov zouden zien en nu werd dat niks. Een zware ontgoocheling. Er was ook geen opvolger, er was een machtsvacuüm. Ik had papa zo graag met hem willen zien spreken over wereldvrede: dat was zijn stokpaardje en één van de grote beweegredenen voor de trip. Hij had zich ook zo hard ingespannen en zo veel moeite gedaan. Want er was toen moed voor nodig om naar het Oostblok te reizen.

»Wie we wel ontmoet hebben, waren de ouders van Yoeri Gagarin, de eerste mens in de ruimte. Het waren boeren in Smolensk, en ze hadden ons bij hen thuis uitgenodigd. Hun zoon was een nationale held, en die avond was er net een tv-programma over hem. Ik moest huilen toen ik het zag. Het was heimwee én gekrenkte vaderlandsliefde. We hielden van Oost-Europa, maar toch had Amerika éérst in de ruimte moeten zijn (lacht).»

undefined

'Je kreeg soms heimwee door het teveel aan 'thuis'. Altijd diezelfde mensen om je heen, op die veel te kleine plek, dat geeft gekibbel en ruzie'


Wanderlust

HUMO Werden jullie, terug in Amerika, beschouwd als pro-communist omdat jullie je in Oost-Europa zo vriendschappelijk hadden gedragen?

Susie «Nee, dat is niet gebeurd. En in Oost-Europa werden wij ook niet beschouwd als ‘propaganda-Amerikanen’, ondanks onze kledij en de stars-and-stripes op de huifkar. De mensen zagen gewoon een gezin met een huifkar, slaapzakken en een schap boeken. Daar kon niemand aanstoot aan nemen.»

HUMO Je sprak van heimwee. Dus dat kan je ook overvallen als je met ‘thuis’ onderweg bent.

Susie «Je kreeg heimwee door het teveel aan ‘thuis’ (lacht). Altijd diezelfde mensen om je heen, op die veel te kleine plek, dat geeft gekibbel en ruzie.»

Janet «En dan was het een verademing om uit te stappen en een eind van de wagen te wandelen. Wij hebben vele mijlen naast de huifkar gestapt. En zo bleef je slank!»

Susie «Ik begon op den duur wel pop en rock te missen, die kon je in Oost-Europa bijna nergens op de transistorradio krijgen. Zo kropen de dagen soms maar traag voorbij. Ja, een groot avontuur kent ook zijn sleur. En dan ga je maar lezen en kruip je vroeg onder de dekens.»

Zo hebben Susie en Janet ‘Oorlog en vrede’ van Tolstoj gelezen terwijl ze door de Russische steppe trokken. Na de intocht in Moskou en een verblijf van enkele weken verliep hun visum. Bij de terugkeer moesten ze de paarden achterlaten, en de huifkar werd aan de trekhaak van de Chevrolet gekoppeld: ze waren dus snel weer in onze contreien. Bij de inscheping in Rotterdam moest de huifkar niet ontmanteld worden, ‘want in New York wachtten fotografen en cameraploegen, en die wilden dat wij in de huifkar zaten terwijl een kraan ons van boord tilde. Yeah, we did some crazy things.’ Het gezin werd ook geïnterviewd in de superpopulaire ‘Ed Sullivan Show’ en precies die belangstelling maakte de terugkeer naar het gewone leven niet gemakkelijk.

Janet «Wij waren verwend. Een heel jaar heb je in de aandacht gestaan. Je bent gevierd, omringd, gefotografeerd en ineens ben je celebrity af. Dat is alsof ze iets van je afpakken. Ik heb er soms nog last van! (lacht)»

undefined

'Walt Disney wilde ons verfilmen, een brouwerij wilde ons met groot geld sponsoren. Maar papa hield niet van commercialisering'

Susie «De belangstelling is weg, maar zelfs in 2015 kijken mensen nog heel verbaasd als je erover vertelt. You did WHAT?!!

»We zijn ook nog járen blijven corresponderen met mensen van toen. Een zoon van me schrijft nu al twintig jaar naar een Russische familie die opnieuw contact zocht met ons. Omdat het nog zo hard leeft, wensen en hopen we dat er een boek komt over onze belevenissen. In 2010 hadden we een auteur, twee jaar research heeft hij gedaan, maar toen liet hij ons in de steek. Al veel eerder waren er aanbiedingen van twee grote uitgeverijen, maar toen leefde papa nog en hij hield de boot af. Hij wilde alleen maar meewerken als hij controle kreeg over de inhoud. Zelfs Walt Disney heeft ons ooit een voorstel gedaan, maar ook dat moet afgeketst geweest zijn.»

Janet «Wij reisden om te leren, zei papa. Niet om er geld aan te verdienen met boeken en films.»

Susie «Het biermerk Jax Beer in Louisiana bood ons in 1961 100.000 dollar om een bescheiden logo op de wagen te mogen hangen tijdens de coast to coast-trip. Een fortuin, maar papa weigerde. Wij zaten te snikken aan tafel, of hij gek was?! Zo veel geld?! Come on, dad! Maar hij wilde het zuiver houden: geen commercialisering.»

Geldzucht hebben ze dus niet geërfd, wel de wanderlust. In de jaren 70 trokken Janet en Susie met een vriendin naar Mexico: ‘Wij waren hippies, wij liftten en reden mee op goederentreinen. Onvoorstelbaar nu, zeker voor drie meisjes, maar toen deden we het gewoon.’

Met spijt in hun stem zeggen ze dat ze nooit meer in Europa zijn geraakt. Allebei hopen ze hier ooit terug te komen, maar bij Janet is dat verlangen het grootst: ‘Ik denk nog élke dag aan Europa en aan die reis.’

undefined

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234