null Beeld ANP
Beeld ANP

verkiezingennederland

Dit zijn de vijf ingrediënten van het succes van de Nederlandse politica Sigrid Kaag

Met een greep naar de progressieve macht in het midden weet Sigrid Kaag D66 groot te maken in Nederland. Wat verklaart haar stormachtige opkomst?

In recordtijd heeft Kaag het complete potentieel aan zwevende D66-kiezers naar zich toe weten te trekken. De partij is, bijna tot eigen verwondering, terug op het niveau van de glorietijd in de jaren negentig, toen D66 onder leiding van oprichter Hans van Mierlo ook een grote doorbraak maakte.

De verkiezingscampagne was strak gepland. Ook werkte opeens alles mee. Vijf factoren waren belangrijk.

1. Een nieuw soort leider

D66 belooft met Kaag ‘nieuw leiderschap’, en een andere manier van politiek bedrijven dan gebruikelijk op het Binnenhof. Het was de centrale boodschap in de campagne. ‘Waarden doen ertoe, woorden doen ertoe’, zegt Kaag, overal waar ze verschijnt. Of D66 in een regering straks nog zo boven de materie kan blijven staan, wordt een uitdaging. De partij had er in coronatijd in elk geval een thema mee te pakken dat veel kiezers aanspreekt, ondanks de abstractie. Partijen die vooral concrete plannen en prestaties centraal stelden, hadden het dit keer moeilijker. Onder het nieuw leiderschap hing Kaag haar eigen boodschap, over klimaat, onderwijs en rechtsstaat.

Met een sterke vrouw aan het roer voorziet D66 in nog een behoefte onder veel kiezers, van een vrouw in het centrum van de macht. Kaag moest zich in de campagne nog wel bewijzen. Een grassroots-campagne om haar tot idool van jonge vrouwen uit te roepen, mislukte. Het ging beter toen de vrouwenkaart niet meer zo nadrukkelijk werd gespeeld. In de tv-debatten maakte Kaag grote indruk. Haar “Ik pik dit niet” tegen Wilders was een kantelmoment.

2. Het Van Mierlo-effect

De vorige keren dat D66 de wind mee had, was dat telkens als het lukte kiezers te overtuigen dat progressieve ideeën kunnen doorbreken naar het centrum van de macht. Oprichter Van Mierlo maakte er zijn partij tweemaal groot mee. Het is ook dit keer de grote motor. D66 groeit dankzij strategische stemmen van progressieve kiezers.

Kaags ‘premierwaardige’ campagne versterkte die boodschap. Zij kan Rutte aan, geloven veel nieuwe D66-stemmers. Toon en stijl zijn daarbij belangrijke wapens. Kaag richt zich op de kiezers in het midden. Let bijvoorbeeld op haar eerste reactie na de verkiezingswinst: ‘Nederlanders zijn niet extreem, maar gematigd’. Kaag heeft de kiezers mede naar het midden weten te lokken, doordat de linkse partijen D66 weinig aanvielen.

D66 lijsttrekker Sigrid Kaag flyert met haar honden Marjo en Goldie. Beeld Martijn Beekman
D66 lijsttrekker Sigrid Kaag flyert met haar honden Marjo en Goldie.Beeld Martijn Beekman

3. Een partij zonder intern gedoe

Rob Jetten stapte zonder problemen opzij toen in de partij de roep klonk om Kaag als lijsttrekker. Als nummer twee zou hij aanvankelijk een grote rol spelen in de campagne. Maar Jetten verdween al snel naar de achtergrond; het was niet meer nodig. D66 is qua teamwork en interne organisatie zeer gedisciplineerd, een erfenis van Alexander Pechtold. Stammenstrijd is er niet meer.

Er is ook geen discussie over de koers. Die heeft de partij al bepaald vóór de nieuwe lijsttrekker aantrad. D66 is sociaal-economisch naar links geschoven, en wil strijden tegen ‘kansenongelijkheid’. Kaag draagt die koers uit, al lijkt zijzelf gematigder. Het was ook in de campagne te merken. Ze wil zich niet uitspreken of vliegveld Lelystad open of dicht moet. De felgroene achterban liet het even passeren.

4. Het vliegwiel-effect

Een mediahype begeleidde de stormachtige opkomst van D66-lijsttrekker Sigrid Kaag. Tot ze in tv-debatten verscheen, kenden veel kiezers haar nauwelijks. Maar niets zorgt voor zoveel succes als succes. D66 profiteerde precies op het juiste moment van het vliegwieleffect. De aandacht voor Kaag in de media explodeerde net toen zwevende kiezers moesten beslissen. Een klimaatbewuste miljardair doneerde één miljoen euro, wat de sfeer van opwinding nog versterkte.

5. Een geoliede pr-machine

Al ruim voor Kaag werd gekozen als lijsttrekker, begon de Instagram-campagne om haar bij kiezers bekend te maken. Fouten in de campagne werden snel hersteld. Bij de start oogde het verfrissend dat zij in interviews eerlijk zei sommige dingen niet te weten. Later verscheen Kaag bij elk optreden tot de komma gezaghebbend voorbereid. Het nieuwe leiderschap mocht er best wat meer uitzien zoals bestaand leiderschap. Begeleid door hetzelfde pr-team gaat Kaag de formatie in.

(Trouw)

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234