null Beeld

Docu: Caricaturistes, fantassins de la démocratie

Reportagemaakster Stéphanie Valloatto was Charlie vóór al de anderen: zij peilde in 2014 met ‘Caricaturistes, fantassins de la démocratie’ al naar de veranderende dagelijkse levens van cartoonisten in de turbulente tijden na de Mohammed-cartoons. Ze reisde van Burkina Faso over Rusland naar Palestina, en focuste er telkens op censuur, invloed en engagement van tekenaars ter plekke. Centrale figuur is Plantu, huiscartoonist van Le Monde.

'We staan aan het begin van een oorlog tegen fundamentalisten, maar de belangrijkste strijd is er één van educatieve aard'

Op de gebeurtenissen bij Charlie Hebdo reageerde hij als volgt: ‘We moeten onthouden dat er – naast de trouwe lezers die we kennen – ook maniakken kunnen meekijken. Dat is het probleem waar we nu voor staan, samen met journalisten, Europese burgers en de hele wereld. Maar dat wil niet zeggen dat we moeten opgeven. Integendeel: we moeten vooruit plannen en die gestoorde individuen telkens twee stappen voor zijn.’ Hij doet momenteel zijn best om met een nieuwe investeerder de toekomst van het blad te garanderen.

Plantu «Alle kunstenaars hebben het volste recht om voor hun mening uit te komen, om zich uit te spreken en hun gedachten kenbaar te maken. Maar tegelijk moet je je wel bewust zijn van het gevaar, wéten dat er gekke mensen zijn. Daarom is er pedagogisch werk aan de winkel, in Frankrijk, in Europa en over de hele wereld. Laat het duidelijk zijn: we staan aan het begin van een oorlog tegen fundamentalisten, maar de belangrijkste strijd is er één van educatieve aard. Leerkrachten en opvoeders zijn daarbij het voetvolk van de democratie, les fantassins de la démocratie, en cartoonisten dus ook.»

- Over de documentaire dan: u staat centraal, maar hoe werden de andere elf cartoonisten gekozen?

Plantu «Dat heeft vooral Stéphanie gedaan, samen met de producent. Het mocht geen ons-kent-onsclubje worden; cartoonisten hebben net als alle andere mensen uiteenlopende meningen, dus was het belangrijk om zo veel mogelijk verschillende visies en standpunten aan bod te laten komen. Daarnaast was het ook de bedoeling dat naar voren zou komen wat wij – ondanks onze verschillen – toch allemaal gemeen hebben.»

- U hebt het niet alleen over de Mohammed-cartoons en de daaraan verwante onderwerpen. Ook pakweg de problemen op de Krim en de verslaggeving daarover in de Europese pers pakt u aan.

Plantu «Natuurlijk! Fundamentalisme is niet het enige onderwerp, wij moeten het over allerhande maatschappelijke thema’s hebben.

»(Denkt na) Als Europeanen hebben wij wel degelijk iets te zeggen over wat er in Oekraïne gebeurt, maar af en toe is het ook nodig om je gegronde vragen te stellen over de manier waarop een conflict – welk conflict dan ook – hier in de media wordt gebracht. Veel mensen leken het logisch te vinden toen iemand opperde om het Russisch af te schaffen in de Krim. Af te schaffen! Alsof we even met de bulldozer over alles wat Russisch is moeten gaan rollen. Dat is toch raar? Wij hebben de neiging om heel eenzijdig naar zulke conflicten te kijken: evengoed zijn er op de Krim mensen die de Russische taal en cultuur een warm hart toedragen. Dat onderkennen staat niet gelijk aan Poetin omarmen… Ach, ik wil mensen gewoon graag laten nadenken.»

- U bent heel kritisch tegenover de EU; in 2001 beeldde u Europa af als slak. Gaat die vergelijking nog steeds op?

Plantu «Natuurlijk! En dat is – alweer – onze taak: wij moeten uitdagen, tot nadenken aanzetten. Idealiter komen we binnenkort met cartoonisten uit alle 28 lidstaten samen om het over maatschappelijke onderwerpen te hebben en de wereldleiders daarmee te confronteren – hoe graag we Europa ook zien. Want problemen aantonen en mensen met de neus op de feiten drukken: dat blijft toch onze job?»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234