null Beeld

Docu: De uil van Athena: The Art of Becoming

Jaarlijks vluchten duizenden wanhopige niet-begeleide minderjarigen naar Europa op zoek naar een betere toekomst, weg van oorlog en armoede. In ons land alleen al kwamen er tussen begin dit jaar en eind september meer dan 1.100 kinderen moederziel alleen aan.

Katrien Depecker

Journaliste Catherine Vuylsteke en regisseuse Hanne Phlypo vertellen in hun bekroonde documentaire ‘The Art of Becoming’ het verhaal van de elfjarige Syrisch-Koerdische Saleh, de zestienjarige Afghaanse Fattah en de achttienjarige Guinese Mamadou, en wijzen daarbij op de gaten in het Belgische migratiebeleid.

Catherine Vuylsteke «De film bouwt verder op mijn boek ‘Vroeger is een ander land’, waarvoor ik acht niet-begeleide minderjarigen een heel schooljaar lang heb gevolgd. Twee van hen, Saleh en Mamadou, komen nu ook voor in ‘The Art of Becoming’. Fattah is nieuw: we hebben voor hem gekozen omdat hij samen met Saleh en Mamadou het hele traject voorstelt van niet-begeleide minderjarigen: van vóór het vertrek tot aan het einde van de weg.

»Fattah, een economische vluchteling uit Afganistan, moet nog aan de tocht naar Europa beginnen. Via een tussenstop in Iran, waar hij in een kippenkwekerij zwoegde, is hij naar Istanbul getrokken. Daar werkt hij nu in een textielatelier om voldoende geld bijeen te sparen voor de oversteek naar Europa. De jongen heeft ontzettend hoge verwachtingen: ‘Misschien word ik er wel advocaat!’ Voor een ongeletterde zestienjarige is dat natuurlijk volstrekt onrealistisch, maar die illusies zijn typisch: ‘Dat andere land, waar alles makkelijker zal zijn.’

»Saleh was negen toen hij in België aankwam, en moest het vervolgens drie jaar lang zonder zijn ouders doen: aan de Griekse grens raakte hij van hen gescheiden. De mensensmokkelaar passeerde de douane met Saleh, maar zijn ouders en broertjes werden tegengehouden. Dat is tragisch, want het gezin beantwoordde aan het profiel van politieke vluchtelingen: de vader is een gedeserteerde PKK-strijder (de Koerdische Arbeiderspartij, red.) en dan ben je voor het regime natuurlijk iemand die in de gaten moet worden gehouden. Toen hun geld in Griekenland op raakte, is Salehs familie naar Syrië teruggekeerd. Daar hadden zijn ouders het niet alleen materieel ontzettend moeilijk, ze belandden ook in een depressie: ‘Wanneer zien we ons kind terug?’ En de oorlog begon korte tijd later. Uiteindelijk werd Saleh vorig jaar erkend als politiek vluchteling, waardoor hij in België herenigd kon worden met zijn familie. Het gezin woont sinds midden februari in Antwerpen.

»Mamadou is uit Guinee gevlucht wegens een familieconflict. Hij is dus geen politieke vluchteling en had dan ook beter geen asiel aangevraagd toen hij hier op zijn zestiende arriveerde. Had hij gewoon een aankomstverklaring ondertekend, dan had hij meer kans gehad om te mogen blijven. Want hij was enorm goed geïntegreerd: hij sprak de taal, ging naar school, had een job en kostte de overheid geen cent. Maar dat wist Mamadou niet, met alle gevolgen van dien. Een jaar geleden werd hij gedwongen teruggestuurd naar Guinee.»

HUMO Hoe kan dat dan toch gebeuren?

Vuylsteke «België heeft de Conventie van de Rechten van het Kind geratificeerd, wat inhoudt dat aan niet-begeleide minderjarigen onderwijs, opvang en begeleiding moet worden verschaft tot hun achttiende. Wat er daarna gebeurt, hangt af van hun administratieve status. Wie geen papieren kreeg, verliest prompt alle omkadering en moet vertrekken, zonder dat hij of zij daar psychologisch op wordt voorbereid. Die overgang naar meerderjarigheid is veel te bruusk – wat is het verschil tussen een jongen van zeventien jaar, elf maanden en twintig dagen en een jongen van achttien jaar en drie dagen? Jongeren als Mamadou worden ook niet beoordeeld op hun persoonlijk integratieparcours. Vandaar dat hun uitwijzing zo veel publieke verontwaardiging veroorzaakt: ‘Hij was zo goed geïntegreerd!’ Maar voor de overheid is dat helaas naast de kwestie.»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234