null Beeld

Docu: Dockland: IJsland, als vissers bankiers worden

Kauphting. Landsbanki. Glitnir. Zo heten de IJslandse banken die in 2008, intussen alweer vier jaar geleden, net ietsje te gretig aan het Rad van Fortuin hadden gedraaid en moesten toezien hoe hun pijltje bij 'Bankroet' bleef hangen.

'IJsland, als visser bankiers worden', de eerste documentaire die onder de nieuwbakken Canvas-vlag 'Dockland' mag uitvaren, probeert uit te zoeken wat er precies aan het hand was tijdens de economische malaise in IJsland, een randfenomeen van de wereldwijde financiële crisis.

En een zeldzaamheid bij dit soort crisisdocumentaires: Ignace Van Parys, één van de makers, gebruikt ménsentaal, zodat u en vooral ook wij zullen kunnen meepraten als het onderwerp nog maar eens wordt aangesneden op familiefeesten!

Ignace Van Parys «Voor ons was het óók een entrée en matière: we hadden geen ervaring met het onderwerp en zijn met de nodige onbevangenheid naar ginder getrokken. Maar niet zonder voorkennis: we hebben heel veel research gedaan, en ontzettend veel over de materie gelezen.»

HUMO Om lustig hun zin te kunnen doen, willen gisse bankiers weleens met opzet mist spuiten.

Van Parys «Het klinkt inderdaad allemaal verschrikkelijk ingewikkeld als je pakweg Paul De Grauwe bezig hoort, maar eigenlijk kun je de economische crisis terugbrengen tot een aantal zeer eenvoudige principes die in de IJslandse banksector én op Wall Street werden toegepast, maar waarvan iedereen met wat gezond boerenverstand aanvoelt: 'Dit zou toch niet mogen.'

»Neem nu de koppeling van een spaarbank aan een investeringsbank, waardoor met óns spaargeld risicovolle leningen worden aangaan. Je voelt aan je kleine teen dat zoiets verkeerd is, maar toch is het in België nog altijd niet bij wet verboden! Na de crisis in IJsland heeft een conclaaf van vijfentwintig gewone, niet-politiek actieve burgers daar alles wat het roekeloze gedrag van de banken mogelijk heeft gemaakt uit de grondwet geschrapt.»

HUMO Hoe hebben jullie erover gewaakt dat de documentaire bevattelijk blijft voor de gewone kijker?

Van Parys «We hebben gesprekken gevoerd met gewone IJslanders als Arnar Viðarsson, voetballer bij Cercle Brugge, en een aantal Vlamingen die ginder wonen. En de uithangborden van officiële instanties hebben we uit hun kantoor gehaald en in een persoonlijke omgeving geplaatst: Ragna Árnadóttir, de ex-minister van Justitie, ontving ons bij haar thuis.

»Ze vertelde ons hoe ze haar kinderen moest geruststellen: in de eerste weken van de malaise deden geruchten de ronde dat de voedselvoorraad in de winkels uitgeput dreigde te raken. Op school pikken kinderen dat soort dingen op, maar hoe ga je daarmee om als moeder? Plots zat niet de ex-minister voor onze neus, maar een vrouw van vlees en bloed. Beklijvend gesprek!»

HUMO We hebben wel een mooi woord overgehouden aan de IJslandse bankencrash: vikingkapitalisten.

Van Parys «Daar schamen de IJslanders zich nog het meest voor. Toen toenmalig en huidig president Grímsson destijds de wereld rondreisde om het vernuft van de IJslandse bankiers aan te prijzen, gebruikte hij daar als eerste het symbool van de Vikings voor: 'Wij zijn superieur, en aan beide kanten van de Atlantische Oceaan hebben ze nog veel van ons te leren.' Beetje ongelukkig, want de Vikings zijn wel stropend en verkrachtend door Europa getrokken. 't Waren roekeloze graaiers zoals de bankiers, maar helemaal niks om trots op te zijn.»

HUMO En nog een laatste vraagje: zijn er écht vissers geweest die hun geluk als bankier hebben beproefd?

Van Parys «Absoluut, IJsland teerde tot halfweg de jaren 90 op de visvangst. Maar toen de bankindustrie zo succesvol bleek, hebben veel vissers zich in de financiële sector ingekocht. Kennelijk is een goeie visser niet per definitie een goeie manager (lacht)

HUMO Dank voor...

Van Parys (vlug) «Mag ik nog toevoegen wat voor een prachtig land IJsland is? Een aanrader als reisbestemming, én een zeer dankbaar decor om plaatjes te schieten.»

HUMO Het gesprek!

undefined

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234