null Beeld

Docu: Every Face Has a Name

Net zoals wij elke gelegenheid aangrijpen om ons in de alcohol te storten (‘Het is oké, het is derde paasdag!’), zo hebben onze vrienden en vriendinnen van de kwaliteitszenders niet veel nodig om likkebaardend in hun WO II-programmatie te graaien. Is deze avond de aanleiding voor een dubbeltje concentratiekamp op Canvas (‘Touched by Auschwitz’, 20.40) en NPO 2 (‘Every Face Has a Name’, 23.00): de 70ste verjaardag van Hitlers zelfmoord op 30 april 1945.

Nu moeten we daar eerlijk in zijn: wie graag de volledige Endlösung-ervaring heeft (nu ja), moet gewoon de boxset van Claude Lanzmanns magnum opus ‘Shoah’ uit 1985 in huis halen: een – afhankelijk van de versie u op de kop tikt – 503 tot 613 minuten durende documentaire waar Lanzmann meer dan een decennium van zijn leven aan wijdde. Lelijker of beklijvender is de gruwel van de kampen nooit binnengekomen.

Doch dit geheel terzijde: als u het niet ziet zitten om een heel weekend aan een film te wijden die er een punt van maakt u diep gedeprimeerd en met een grondige achterdocht jegens de mensheid achter te laten, dan is ‘Touched by Auschwitz’ een lovenswaardig alternatief van anderhalf uur. Gevierd historicus Laurence Rees (zie ook: ‘The Nazis: A Warning from History’) zoekt er een handvol overlevenden van Auschwitz op, en onderzoekt hoe hun leven verliep ná het dodenkamp. Halina Birenbaum, bijvoorbeeld, kreeg de deur in haar gezicht toen ze aankwam in het gebied dat volop bezig was Israël te worden: door de Joodse inwijkelingen in Palestina werd de Holocaust als een schande gezien, en de overlevenden als zwakke elementen in de nieuwe natie. ‘Jullie gedroegen je als schapen. Waarom hebben jullie je niet verzet?’ Max Epstein was dan weer één van de velen die nooit meer iets over hun verleden gelost hebben. Hij wimpelde vragen af met grapjes: ‘Dit nummer op mijn arm? Als ik ’m ooit kwijtraak kunnen ze mij zo terugvinden.’ Vrolijke materie is het nog steeds niet, maar de boodschap van ‘Touched by Auschwitz’ is wel positief: het leven gaat voort.

Als er daarna nog een getuigenisje of twee ingaat: ‘Every Face Has a Name’ is een Zweede documentaire van ene Magnus Gertten waarin hij – je houdt het niet voor mogelijk – concentratiekampoverlevenden gaat opzoeken. Het speciale aan Gerttens aanpak: hij baseerde zich op één welbepaald 35 mm-filmpje, geschoten in de haven van Malmö op 28 april 1945, toevallig twee dagen voor Hitlers zelfmoord. Daarin is te zien hoe mensen van allerlei slag – Joden uit heel Europa, Noorse krijgsgevangen, Britse spionnen en Franse verzetsleden – na de kampen overleefd te hebben, in Noorwegen arriveren: het zijn díé mensen die Gertten wist op te sporen en voor zijn camera zette. In de docu krijgen ze het oude filmpje opnieuw (of voor het eerst) te zien en halen ze al dan niet weggeduwde herinneringen op. Knagende anekdotes – een soldaat huisde twee jaar in een barak terwijl in het huis ernaast werd geëxperimenteerd op Joodse kinderen; een jongetje overleefde de oorlog door zich jarenlang voor te doen als een meisje – worden verteld op een toon die schippert tussen totale overdondering en gecultiveerde afstandelijkheid.

Soit, die krop in de keel kucht u er wel uit; wij gieten ons nog eens vol. Na het berichten over deze zware thematiek hebben we dat wel verdiend, dunkt ons.


Bekijk de trailer van 'Every Face Has a Name'

undefined

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234