Docu: Hiroshima: The Aftermath

Zeventig jaar geleden, op 6 augustus 1945 om kwart over acht ’s ochtends, dropte de twaalfkoppige bemanning van de Enola Gay de eerste atoombom op de Japanse havenstad Hiroshima. 80.000 mensen stierven meteen, 60.000 slachtoffers overleden later aan kanker en stralingsziekten.

Een vuurbal, een paddenstoelwolk en daarna niets meer. In een straal van 2 kilometer veegde Little Boy, een uraniumbom met een kracht van 63 terajoule, vrijwel alle leven uit. Drie dagen later volgde Fat Man, de plutoniumbom op Nagasaki, waarbij 40.000 mensen omkwamen. Met de bombardementen dwong Amerika Japan tot een onvoorwaardelijke overgave.

In ‘Hiroshima: The Aftermath’ werpt de Britse documentairemaakster Lucy van Beek een nieuw licht op het danteske tafereel aan het einde van de Tweede Wereldoorlog. Was het bombardement op Hiroshima werkelijk een noodzakelijk kwaad, zoals de Amerikanen altijd beweerd hebben?

Little Boy en Fat Man waren aanvankelijk ontwikkeld in de wapenwedloop tegen het Derde Rijk, nadat Einstein de Amerikaanse president had verwittigd dat Hitler aan een bom werkte die in één klap hele steden kon vernietigen. Na de capitulatie van nazi-Duitsland besloten de VS, China en het Verenigd Koninkrijk de atoombommen in te zetten tegen hun gemeenschappelijke vijand, Japan.

'Japan telt vandaag nog 250.000 hibakusha: inwoners die werden blootgesteld aan de fall-out, én hun nakomelingen'

‘Hiroshima’ laat in de eerste plaats overlevenden aan het woord. Het gaat om zogenaamde hibakusha – een Japans woord dat voor augustus 1945 niet bestond. Hibakusha is een verzamelnaam voor slachtoffers die zich op het moment van beide atoombombardementen dicht bij de inslag van de bommen bevonden, zij die werden blootgesteld aan de fall-out, én hun nakomelingen. Volgens recente tellingen zouden er in Japan zo’n 250.000 hibakusha zijn – niet allemaal met een herinnering die leest als een horrorscenario. ‘Ik zag een verblindende, rode ring,’ zegt één van hen over die ochtend in 1945. ‘Ik zou het niet mogen zeggen, maar het was fantastisch.’

Van Beek sprak ook met Japanse wetenschappers en geheim agenten, die de mist rond Hiroshima doen opklaren en de ware motivatie van de Amerikanen blootleggen. Vlak na de bom verklaarde de Amerikaanse president Truman in een radiotoespraak dat de Japanners tijd genoeg hadden gehad om zich over te geven.

Harry S. Truman: ‘Ze wisten ook tegen welke voorwaarden dat moest gebeuren. Maar onze waarschuwing bleef onbeantwoord, onze voorwaarden werden verworpen. Deze aanval was slechts een waarschuwing. Als Japan zich niet overgeeft, zullen we hun oorlogsindustrie bombarderen. Jammer genoeg zullen daarbij duizenden burgers het leven laten. Ik dring er bij de Japanse bevolking op aan dat ze industriesteden verlaat om zich van een gewisse dood te redden.’

‘Hiroshima’ toont aan dat Japan besefte dat het de oorlog verloren had en dat het klaar was om te gaan onderhandelen. Getuigen hebben het over Trumans ware bedoelingen: uittesten wat een atoombom kan veroorzaken en Rusland laten zien waartoe de VS op dat moment in staat was.

Zelfde dubbelhartigheid zagen we na Nagasaki, toen de Amerikanen na de ontploffing wel ter plekke gingen om wetenschappelijke vaststellingen te doen, maar nalieten gewonden te helpen. Bestraalde slachtoffers werden verzwegen en de facto overgeleverd aan de Japanse maffia. Ondertussen draaide in de VS de nucleaire propagandamachine op volle toeren.

Behalve op persoonlijke herinneringen baseert documentairemaakster Van Beek zich op onuitgegeven archiefmateriaal en vertrouwelijke documenten die alvast één ding aantonen: de schokgolf na Hiroshima is nog altijd niet verdwenen.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234