Docu: Lichtpunt: Steam of Life

Had Felix van Groeningen ('De helaasheid der dingen') het concept ‘naakte mannen in een sauna’ onder handen genomen, dan was de film wellicht geëindigd in een orgie van zuipende, okselscheten latende, op hete kolen pissende marginalen, maar het Finse regisseursduo Joonas Berghäll en Mika Hotakainen had duidelijk een andere mise-en-scène voor ogen.

‘Alles begon in 2005, toen ik met een depressie sukkelde,’ zegt Berghäll. ‘Sauna’s hebben in Finland dezelfde functie als therapeuten in Amerika: mensen gaan erheen om hun problemen los te laten. Het viel me op dat al die mannen er met elkaar over heel persoonlijke zaken praatten, en vaak op een emotionele manier: het idee voor 'Steam of Life' was geboren. In Finland gaat het voortdurend over het emotionele leven van vrouwen. Wij vonden het tijd om de gevoelige kant van mannen bloot te leggen.’ Hadden de getuigen in de bekroonde documentaire zich nog meer willen blootgeven, dan was er een scalpel aan te pas gekomen. Dat leverde bijwijlen briljante en heerlijk geschifte, maar tegelijk pijnlijk realistische tv op waarin kerstmannen, bruine beren en een sauna in een telefooncel langs een verlaten landweggetje hun plaats opeisen.

- De omkadering is bijwijlen absurd. Zo filmen jullie in tot sauna omgebouwde caravans, auto’s en zelfs een oude telefooncel.

Joonas Berghäll «Het oorspronkelijke idee was om de film in de oudste openbare sauna van Finland te draaien, maar na tips van vrienden ontdekten we dat het véél geïnspireerder kon. Sauna’s behoren nu eenmaal tot ons culturele DNA.»

- Ik kan me voorstellen dat niet elke blote mens zin heeft om gefilmd te worden?

Mika Hotakainen «Dat viel al bij al best mee. De grootste problemen waren van technische aard. Filmen in een mistig kamertje met temperaturen tot 95 graden en een waanzinnige vochtigheidsgraad was op zijn minst uitdagend. Zonder al te technisch te worden: we hebben ons cameramateriaal op voorhand opgewarmd om te voorkomen dat de lenzen zouden beslaan. Het enige minpunt was dat we dan een gloeiend hete camera op onze schouder moesten hijsen.»

- Op een bepaald moment komt er een beer in beeld gewandeld.

Berghäll «Ja, dat was wel spannend. Via onze research waren we een eenzaat op het spoor gekomen die beren hield. Terwijl we de man in zijn sauna filmden, kwam plots één van zijn beren tevoorschijn. De cameraman mocht niet bewegen omdat we alleen met still frames werken. Die arme kerel zag dat gigantische beest uit beeld verdwijnen, maar hij bleef filmen, worstelend met zijn zenuwen. En plots dook die beer naast hem op om hem te besnuffelen. Gelukkig liet hij hem met rust. Het beest heeft alleen een houten tafeltje vernield.»

- Wat waren de vreemdste reacties die jullie mochten ontvangen?

Hotakainen «Ik ben zelf niet van het emotionele type, moet ik toegeven, dus ik was nogal verrast dat heel wat mannen en vrouwen de zalen met betraande ogen verlieten. De onderwerpen zijn af en toe hartverscheurend, temeer omdat je niet verwacht dat ze uit de mond van onze stoer uitziende getuigen komen.

»De mannen laten zich ook echt van hun gevoeligste kant zien: een dikke meneer vertelt over zijn jeugdtrauma, een andere man over zijn voorgeschiedenis van drank en misdaad, een vader huilt om zijn gestorven kind.»

- In de stoom van de sauna vallen tranen minder op.

Berghäll «Ja, misschien laten ze zich daarom iets sneller gaan. Hoe dan ook, ik denk dat we het stereotiepe beeld van de koele, zwijgzame Fin nu wel doorbroken hebben.»

Canvas, 23.05

Trailer:

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234