null Beeld

Docu: Simon Schama's Shakespeare

Literatuurwetenschappers voeren verhitte discussies over William Shakespeares werken (lijken sommige passages niet verdacht veel op die van Sir Francis Bacon en Christopher Marlowe?) en over ’s mans geaardheid (gaan de ‘Dark Lady’-sonnetten niet over een man?), maar over één ding zijn ze het wel eens: de bard uit Stratford-upon-Avon is de grootste Britse auteur aller tijden.

Nog tot november loopt het World Shakespeare Festival, met opvoeringen van zijn stukken in het hele Verenigd Koninkrijk, maar ook in onder meer de VS, Japan en zelfs Irak, en de BBC schakelde Simon Schama in voor een puike tweeledige documentaire, ‘Simon Schama’s Shakespeare’. Daarin gaat de historicus en kunstcriticus na hoe en waarom de schrijver zo populair werd.

Simon Schama «Toen Shakespeare werd geboren in 1564, telde Londen geen enkele schouwburg en bestonden er geen professionele theatergezelschappen: alle toneelstukken werden door amateurs opgevoerd op marktpleinen.

»Maar amper dertig jaar later gingen meer dan vijftienduizend Londenaars wekelijks naar een toneelstuk kijken, in volwaardige theatergebouwen. De eerste schouwburgen sinds de Romeinse tijd!»

- Vanwaar die ommekeer?

Schama «Shakespeare leefde in een tijd waarin ingrijpende culturele transformaties plaatsvonden. Hendrik VIII had in 1534 de anglicaanse kerk afgescheiden van Rome, en daardoor Engeland ook op cultureel vlak van het katholieke Europa afgesneden.

»In de eerste helft van de zestiende eeuw konden de mensen nog naar katholiek drama – de bekende mirakel- en mysteriespelen waarin Bijbelse verhalen werden uitgebeeld - maar na de afscheiding werd dat dus onmogelijk.

»Het land moest op zoek naar een eigen identiteit, en dat deed het door terug te grijpen naar zijn geschiedenis. Grote historische gebeurtenissen werden de obsessie van een hele generatie, en van Shakespeare in het bijzonder.

»De verbondenheid die wij Engelsen nu voelen als we in Wembley een voetbalmatch bijwonen, valt te vergelijken met de eenheid die ze toen ervoeren als het doek openging in het Globe Theatre.

»Het gewone volk was er weliswaar gescheiden van de gegoede klasse, maar ze beleefden allemaal dezelfde emoties. Én ze mochten er luidop lachen, wat verboden was in de kerk.»

- De toneelschrijvers werden volkshelden, zo blijkt.

Schama «Thomas Kyd, Robert Greene en vanaf 1592 ook Shakespeare waren echte sterren. Ze vulden de leegte van de katholieke mysteriespelen op, en luidden het gouden tijdperk van het Engelse drama in.

»Maar Shakespeare onderscheidde zich van de andere auteurs op meer dan één vlak. Hij bedacht in zijn stukken honderden nieuwe woorden en uitdrukkingen – zoals ‘foul-mouthed’ en ‘good riddance’. En wat bijzonder is: die woorden legde hij in de mond van zowel de personages uit de hogere als die uit de lagere klassen.

»Ze zaten niet alleen in dezelfde zaal, ze waren door dat taalgebruik ook verenigd op het podium. Het is die onbekrompenheid die hem vandaag nog steeds relevant maakt.»

HUMO U maakte zich onlangs behoorlijk kwaad toen er werd geopperd dat Shakespeare niet meer gelezen hoefde te worden op de middelbare scholen.

Schama «Zijn stukken doen je net nadenken over alle aspecten van het mens-zijn! Vriendschap, liefde, verlangen, bedrog, trouw, schuld: het zit er allemaal in.

»Zijn drama's spelen zich vooral af aan het koninklijke hof, maar daarin toont hij wat ambitie en macht met een mens kunnen doen. Zijn koningen moorden zich een weg naar de top en worden gek: het zijn ook maar mensen met hun gebreken.»

Bekijk de trailer:

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234