null Beeld

Docu: Stalin's Daughter

Als je vader de Oppersnor is, veronderstellen wij dat het leven één groot feest is en je taalgevoel niet te stuiten. Is je vader echter die andere Oppersnor – gevreesd in Rusland en ver daarbuiten, verantwoordelijk voor om en bij de negen miljoen doden en ijdel genoeg om een stad naar zich te laten vernoemen – dan is het leven wellicht minder een feest. In dat geval verkeerde Svetlana Alliloejeva, dochter van Jozef Stalin en later bekend als Lana Peters, toen ze veilig en wel naar de VS geëmigreerd was. Haar jeugd was allicht geen pretje, en haar woelige en vooral ongelukkige liefdesleven maakte het alleen maar erger. Toen Jasmin Gravenhorst, een Duitse filmproducente, ‘Stalin’s Daughter’ van historica Martha Schad las, wist ze meteen dat ze Svetlana’s verhaal wilde vertellen. Tien jaar later is de documentaire, geregisseerd door Jobst Knigge, een feit – en vanavond te zien op Canvas.

'Svetlana bij papa Stalin op schoot: 'Ze heeft nooit een normaal leven gehad.'

Jasmin Gravenhorst «Ik was gefascineerd door haar verhaal. Het was een zware last om te dragen, Stalins dochter zijn. Svetlana’s leven was een voortdurende queeste, en beslissingen nemen was dan ook niet altijd even makkelijk.»

Die queeste kan nog het best omschreven worden als een zoektocht naar liefde en een thuis. Svetlana’s eerste vrijer, weliswaar veertig jaar ouder, werd namelijk verbannen door vaderlief – niet meteen een goed begin. Een verboden liefde en twee huwelijken later viel ze voor een Indiase communist. Hij stierf echter een paar jaar later, in 1967, en toen Svetlana de as naar India bracht, vroeg ze er meteen politiek asiel aan. Dat werd goedgekeurd, op voorwaarde dat ze doorreisde naar Rome. Via Genève kwam ze uiteindelijk terecht in New York, waar ze meteen stof deed opwaaien door zich op een persconferentie negatief uit te spreken over haar vaders regime. De jaren daarna spendeerde ze, na alweer een stukgelopen huwelijk, in Engeland en ze keerde zelfs even terug naar de Sovjet-Unie, om uiteindelijk te eindigen in een dorpje in het Amerikaanse Wisconsin.

Naar het einde van haar leven toe had Svetlana, niet geheel onbegrijpelijk, de meeste banden met vrienden en familie doorgesneden. Voor de documentaire vonden Gravenhorst en Knigge dan ook maar enkelen bereid om voor de camera te praten.

Gravenhorst «Velen vertelden ons dat ze veel mensen had gekwetst, de waarde van geld niet kende en niet wist wat een normaal leven was. Ze had nooit een normaal leven gehad, natuurlijk. Ze wilde gewoon haar eigen leven leiden, en zo werd ze een afvallige van de Sovjet-Unie. Als India haar had toegelaten om er te blijven, had ze dat gedaan. Svetlana was een intelligente vrouw, op zoek naar liefde en warmte, en leek dat in India gevonden te hebben.

»Knigge en ik vonden haar een interessante vrouw en waren haar genegen; we wilden geen film maken over iemand die we niet leuk vonden. Mensen zullen haar zien als een vriendelijke oude vrouw, maar dieper zullen ze er niet op ingaan. Ik was vastbesloten om te tonen dat de dochter van de tiran eveneens een elegante en gecultiveerde vrouw was, en hoe ze een eenzame dood stierf.»

Svetlana bezweek in 2011 aan darmkanker, maar ze kwam eerder al in aanraking met de dood. De zoon uit haar eerste huwelijk, Jozef, stierf jong, en ze kon niet op zijn begrafenis aanwezig zijn. De dochter uit haar tweede huwelijk, Ekaterina, wil niets met de familie te maken hebben. En Olga, uit haar laatste huwelijk, veranderde haar naam en woont tegenwoordig in Oregon. Of hoe de tirannie van Stalin het leven van zijn favoriete dochter verpestte, and then some.

undefined

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234