null Beeld

Docu: Tegenlicht: De biecht van de bankier

Mohammed ibn Moesa al-Chwarizmi was zich wellicht van geen kwaad bewust toen hij in zijn tent in een Perzische woestijn de eerste algoritmes bedacht, maar de grootvader van de informatica staat daarmee wel aan de wieg van de wiskundige tools die de huidige financiële wereld toelaten om in milliseconden enorme hoeveelheden transacties uit te voeren.

Tim Van Steendam

Eén van de gevolgen daarvan is dat een aandeel vandaag gemiddeld 22 seconden bij één en dezelfde aandeelhouder blijft. En dat is maar één van de merkwaardige feiten die u zal vernemen in ‘De biecht van de bankier’.

'Vandaag onstaan er overal ter wereld alternatieve economische systemen.'

Bernard Lietaer (auteur van ‘Geld en duurzaamheid’) «Niet zozeer de algoritmes liggen aan de basis van het probleem, want dat zijn slechts mathematische constructies. Ik focus me liever op de filosofische kant van de zaak. De patriarchale maatschappij zoals wij die vandaag kennen is ontstaan in Sumer in 3.200 voor Christus – niet toevallig ook de periode waarin de rente én het geschrift zijn ontstaan. De eerste geschriften wáren trouwens financiële transacties.

»Het monopolie van de centrale munt is een belangrijk kenmerk van zo’n patriarchale maatschappij. Neem je een kijkje in de geschiedenis, dan zal je merken dat alle matrifocale maatschappijen (maatschappijen waarin moeders een centrale rol spelen, red.) een dubbel geldsysteem kennen: een centrale munt én een lokale munt die met een negatieve rente werkt: als je dat geld te lang bijhoudt, moet je een boete betalen. Geld is er dus een uitwisselingsmiddel in plaats van een spaarmiddel, en dat creëert een totaal andere omgeving.»

HUMO De macht van de centrale munt wordt her en der aangetast. In bepaalde Zuid-Amerikaanse steden kan je gratis ritten met het openbaar vervoer verdienen door afval te verzamelen.

Lietaer «Dat is inderdaad een voorbeeld van een alternatieve economische toepassing. Japan heeft te kampen met een veroudering van haar bevolking. Meer dan 1,8 miljoen bejaarde Japanners hebben dagelijks niet-medische hulp nodig: daarom heeft men er het systeem van Fureai Kippu ingevoerd, of Caring Relationship Tickets. Een uur bejaarden helpen levert een ticket op en daarmee kun je andere dingen doen. Zo bestaan er intussen honderden systemen over de hele wereld.»

HUMO U was projectleider van de Gentse ‘Torekes’: een lokale munt die je verdient in ruil voor klusjes en kunt uitgeven in lokale handelszaken.

Lietaer «De Torekes zijn een heel interessant geval. De Rabotwijk was economisch gezien de armste buurt van Vlaanderen. We hebben er een enquête georganiseerd rond de vraag: ‘Wat is uw droom?’ Een veelvoorkomend antwoord was: ‘Wij zijn van oorsprong Turkse boeren en wonen nu op de zoveelste verdieping van een flatgebouw. Wij zouden zo graag een lapje grond hebben om te bewerken.’ Daarop hebben we een oud fabrieksterrein laten ombouwen tot volkstuin. Voor 150 Torekes kon je daar een klein perceeltje van 4 vierkante meter betrekken. Dat was een gigantisch succes.»

HUMO Dergelijke lokale initiatieven zijn wellicht een ver-van-mijn-bedshow voor de alfamannetjes die het in Frankfurt of Londen voor het zeggen hebben.

Lietaer «Toch zien we langzaam maar zeker een verschuiving van het evenwicht. Mevrouw Merkel is de machtigste Europeaan. Aan de Sorbonne doceer ik de cursus ‘Money, Sustainability and Business Strategy’ aan 26 vrouwen en 2 mannen. Er is nog een lange weg te gaan, maar ik redeneer dan ook in termen van 300 à 500 jaar.»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234