Docu: Tegenlicht: Dichter op Nederland

In zijn drieënhalf jaar als Dichter des Vaderlands – in januari mag hij de fakkel doorgeven – heeft Ramsey Nasr geen blad voor de mond genomen.

Hij trok van leer tegen allerlei maatschappelijke wantoestanden en het kabinet-Rutte met gedoger Geert Wilders – de regels 'Ik eer mijn leiders hemelhoog / en ’t hoogst zit een fascist / die u en mij zolang gedoogt / zolang als hij beslist' zijn wat dat betreft duidelijk. Voor het engagement dat uit z’n bundel 'Mijn nieuwe vaderland. Gedichten van crisis en angst' spreekt, werd hij gelauwerd met de E. du Perronprijs, en verguisd door PVV-aanhangers. Maar Nasr strijdt dapper voort: in 'Dichter op Nederland' praat hij over het keerpunt waarop Nederland is beland.

HUMO Kwam dat punt er eind april, toen het kabinet-Rutte viel omdat VVD, CDA en PVV het maar niet eens raakten over de miljardenbezuinigingen?

Ramsey Nasr «Die val is eerder een uiting van de crisis – de crisis zélf is het keerpunt. En ik bedoel daarmee niet alleen de economische of politieke crisis, maar ook een culturele of menselijke crisis. Dat zijn misschien zware woorden, maar we zullen nu eenmaal op andere manieren met bepaalde vanzelfsprekende verworvenheden moeten omgaan.

»Ik wil toch wel benadrukken dat de documentaire niet in het teken van de politiek staat, maar van de doorsnee Nederlander. 't Is de bedoeling om aan de hand van getuigenissen van bestuurders van een politievakbond, een academisch ziekenhuis en een scholengemeenschap meer te weten te komen over de toestand van het land – want veiligheid, zorg en onderwijs zijn nog altijd de drie grote pijlers van onze samenleving. Via die mensen wil ik ook op zoek gaan naar wat geluk voor ons betekent.

»Kijk: als Dichter des Vaderlands zet ik al een hele poos een grote mond op – tegen het politieke beleid en de bezuinigingen op cultuur, tegen de normloosheid, tegen de wantoestanden in de Rooms-Katholieke Kerk – maar op de duur begin je jezelf wel af te vragen: namens wie praat ik eigenlijk? Via interviews wil ik er nu achter proberen te komen hoe burger en samenleving de crisis ervaren.»

HUMO En viel dat samen met uw verwachtingen?

Nasr (denkt na) «Ja, maar tegelijk ook helemaal niet. In de krant een artikel lezen over de bezuinigingen die worden doorgevoerd in sociale werkplaatsen en de gevolgen van die besparingen met eigen ogen zien: dat zijn twee verschillende dingen. We zijn gaan praten met iemand die een leidinggevende functie heeft in zo'n sociale werkplaats en dan wordt alles plots erg tastbaar. Of ga naar een zwarte school: je schrikt je te pletter van de impact die het docententekort daar heeft. Dat verraste me. En ik werd ook verrast door mijn eigen vooroordelen. Maar de uitzending is geen klaagzang geworden, hoor. Ik stond verbaasd van het idealisme en de gedrevenheid van veel mensen.

»En daarmee raak ik aan de kern van de uitzending: solidariteit. Waarvoor staat dat grote en deels achterhaalde begrip? Er dreigt een tweedeling in de maatschappij. Er is een strekking die vlakaf zegt: 'Zoek het allemaal zelf maar uit!' En een andere die net vindt dat de zwakkeren beschermd moeten worden in deze crisistijden. Ik wil nog niet te veel op de conclusies van de documentaire ingaan, maar je zult zien hoe die stellingen mekaar gaan overlappen. Nu, verwacht geen pasklare antwoorden: ik hou er wel van om bij nieuwe vragen uit te komen en zo een ander licht op de kwestie te werpen.»

HUMO Eind maart schreef u in een opiniestuk dat u beschaamd bent over het 'normloze Nederland'. Heeft deze 'Tegenlicht'-aflevering uw beeld bijgesteld wat dat betreft?

Nasr «Absoluut. Er zijn ontzettend veel Nederlanders die het beste voorhebben met anderen. Als je ziet hoe bevlogen mijn gesprekspartners uit de zorg-, onderwijs- en veiligheidssector over hun werk spreken, en hoe gefrustreerd ze zijn omdat ze niet over voldoende middelen beschikken, dan besef je pas dat het niet zozeer de burgers zijn die de weg kwijt zijn, maar de politici. Als je als premier staat te roepen dat iedereen zijn verantwoordelijkheid moet nemen, om vervolgens zélf elke verantwoordelijkheid te ontwijken, tja, wat verwacht je dan? Over die normloosheid ging dat opiniestuk.»

HUMO 'Dichter op Nederland' wordt twee dagen voor de Tweede Kamerverkiezingen uitgezonden. Houdt u uw hart al vast voor het resultaat?

Nasr «Ja, natuurlijk. Je weet nooit waartoe wij in staat zijn (lacht). Ik heb niet de pretentie om via de uitzending het stemgedrag te beïnvloeden, maar ik hoop dat de kijker beseft dat bepaalde idealen makkelijk kunnen samengaan, en dat de politiek in verkiezingstijd al te graag pasklare antwoorden geeft die geen oplossing zijn. Ik denk dat het voor iederéén spannend wordt, want de helft van de kiezers weet nog niet op wie ze gaat stemmen. Afwachten, dus.»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234