null Beeld

Docu: Tegenlicht: Experimenteren met gratis geld

‘De belangrijkste reden dat mensen arm zijn, is dat ze niet genoeg geld hebben.’ Dit is geen uitspraak van Briek Schotte, maar van ontwikkelingseconoom Charles Kenny, die er nog aan toevoegde: ‘Het geven van geld is dan ook een uitstekende manier om dat probleem te verhelpen'. Het idee van gratis geld, bijvoorbeeld door middel van een basisinkomen voor iedereen, klinkt steeds luider en blijkt ook alsmaar minder utopisch dan tegenstanders willen doen geloven. Tenminste, dat blijkt uit de documentaire die de Israëlisch-Nederlandse Nirit Peled draaide voor ‘Tegenlicht’.

td

Nirit Peled «De docu heet ‘Experimenteren met gratis geld’ en dat is precies waar ik de focus op wil leggen: kleinschalige sociale experimenten die door burgers georganiseerd worden om, bijvoorbeeld, armoede en ongelijkheid aan te pakken. Neem nu de Groningse organisatie MIES of Maatschappij voor Innovatie van Economie en Samenleving. Dat klinkt gewichtig, maar het gaat om enkele burgers die naar de gemeente zijn gestapt met de vraag of de sociale uitkeringen onvoorwaardelijk konden worden gemaakt.»

HUMO Wat is de filosofie daarachter?

Peled «De bureaucratie heeft ook toegeslagen in de welzijnssector: wie een uitkering wil, moet aan steeds meer criteria voldoen. De verzorgingsstaat zit, net als het hele politieke systeem, muurvast. Daardoor worden complexe maatschappelijke problemen alleen op lange termijn of helemaal niet aangepakt. Kleinschalige experimenten spelen veel korter op de bal.»

HUMO Je ging ook op bezoek bij de Duitse IT-ondernemer Michael Bohmeyer, die via crowdfunding al zeven basisinkomens heeft kunnen uitdelen. Op korte termijn wil hij zelfs honderd mensen aan een basisinkomen helpen.

Peled «Het is nogal ingewikkeld om dat beknopt uit te leggen, maar Bohmeyer stapte met zijn project Mein Grundeinkommen naar durfinvesteerder Albert Wenger in New York, en die reageerde heel enthousiast. Wenger gelooft in automatisering en heeft tal van technologiebedrijven een kickstart gegeven, maar tegelijk beseft hij dat de werkloosheid daardoor dreigt toe te nemen. In plaats van te investeren in jobcreatie en reïntegratieprojecten, omarmt hij het idee van een basisinkomen voor iedereen. En dat voor een kapitalist!»

HUMO Toch noemen tegenstanders het idee van gratis geld naïef en onrealistisch.

Peled «Het tegendeel is nochtans bewezen. In Alaska krijgt elke burger al dertig jaar lang een dividend uitgekeerd uit de lokale olieopbrengsten – zonder dat de politiek een graantje meepikt. Een idee van een Republikein, nota bene. De sociale kloof in Alaska was vroeger het grootst, en nu het kleinst van alle Amerikaanse staten.»

HUMO Krijgen we in je docu dan geen kritische stemmen te horen?

Peled «Ik was aanvankelijk ook best sceptisch over sommige projecten. Maar door de drive van de enthousiastelingen die ik ontmoette – in Groningen zaten burgers, politici en advocaten rond de tafel om samen iets moois te verwezenlijken – had ik geen zin om tegenargumenten op te werpen. Die horen we al genoeg. Dus heb ik besloten om mijn 48 minuten zendtijd volledig aan de experimenten te besteden.»

HUMO Is er uiteindelijk niet vooral politieke wil nodig om op grote schaal iets te verwezenlijken?

Peled «Guy Standing experimenteerde al met een basisinkomen in onder meer India, en daar boekte hij snel resultaten bij gebrek aan een bestaand systeem. Maar in het Westen, zo vertelde Standing, is de uitdaging groter. Hier bestaat al een politiek systeem, en dat zal uiteindelijk altijd beslissen. Alleen is het veel te log. Dus moeten we het bestaande systeem ontmantelen en vervangen door een nieuw. En dat kan alleen als politici moed tonen.»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234