null Beeld

Docudrama: Hoefnagels - Help, ik ben een leraar!

Menige ouder kijkt al reikhalzend uit naar de eerste schooldag - tja, nog bijna drie weken te gaan, hoor - terwijl het kroost zich al lichtjes misselijk in de onderbuik voelt worden, net als sommige leerkrachten.

Katrien Depecker

Want hoe hou je betweterige pubers een uur lang bij de les? Peter Hoefnagels to the rescue! De docent Nederlands zweert bij onconventionele onderwijstechnieken om een klas in de hand te houden – met verdeeld succes: door leerlingen wordt hij op handen gedragen, in de lerarenkamer wordt er duchtig over hem geroddeld.

Wie van plan is om Hoefnagels' tricks straks zelf toe te passen, houdt best in het achterhoofd dat ‘Help, ik ben leraar’ een docudrama is, bedacht door acteur Marco van Es en cameravrouw Rian van den Boom.

Marco van Es «‘Help, ik ben leraar’ ligt in het verlengde van de Ken Loach-films: ook daarin spelen zowel acteurs als niet-acteurs mee en komen er sociaal-realistische thema's aan bod. Ik speel Hoefnagels, een leerkracht aan het VMBO (voorbereidend middelbaar beroepsonderwijs, red.), maar mijn leerlingen zijn échte leerlingen.

»Zo’n zéstig procent van de Nederlandse jongeren zit in het VMBO, wat heel oneerbiedig wel eens het afvalputje wordt genoemd: leerkrachten zouden er sneller tuchtproblemen ondervinden - het geschikte decor voor mijn experiment.

»We hebben ook voor een multiculturele klas gekozen, met leerlingen van Marokkaanse, Turkse, Surinaamse en Antilliaanse afkomst, omdat het voor een leraar een extra uitdaging is om bij iedereen aansluiting te vinden.

»We hebben veel research gedaan naar hete hangijzers in het onderwijs, en die hebben we verdeeld over zes afleveringen. Hoe pak je pesten aan in de klas? Of het gebruik van een mobieltje? En hoe begin je een gesprek over homoseksualiteit?

»Ik speel de leraar die voorstander van de provocatieve aanpak is: ik daag de leerlingen uit en prikkel ze, en ik probeer allerlei technieken uit om ze uit hun tent te lokken. Let wel: al mijn interventies zijn op echte methodes en theorieën gestoeld. De hamvraag is: is de kijker vóór de Hoefnagels-methode, of tegen?»

HUMO Eén van je onderwijstechnieken is gebaseerd op de draaiende stoelen van de coaches uit ‘The Voice’.

Van Es «Wanneer ze een spreekbeurt moeten houden, wil ik ze ervan bewust maken dat ze niet alleen moet letten op wat ze zeggen, maar ook op hun non-verbale gedrag: hoe presenteren ze zichzelf? Wanneer de luisteraars hun aandacht voelen verslappen, mogen ze zich omdraaien – het aantal omgedraaide leerlingen bepaalt uiteindelijk het cijfer voor de leerling vooraan in de klas.

»Dat is zo’n techniek waarbij de kijker zich zal afvragen: kán dit wel? Want je doet natuurlijk een beroep op het zelfvertrouwen van de leerling. Het is ook een uitdaging voor mezelf: stel dat het fout loopt en dat die kwaad wordt, beschik ik dan over genoeg didactische kennis om dat op te vangen?

»Want daar zit het ‘m net: de meeste leraars durven zulke provocatieve methodes niet te gebruiken, omdat ze niet weten hoe ze de situatie moeten aanpakken als het verkeerd gaat.

»Sommige leerlingen en leraren schrikken van die methodes, anderen liggen in een deuk, en nog anderen vinden dat zoiets niet kan: heb je meteen weer voer voor discussie. Nu, ik ben al lang met m’n leerlingen bezig – met sommigen al twee jaar. Als ik het goed doe, hebben ze niet eens door dat ik een techniek uitprobeer.»

HUMO Zaten er ook technieken bij die wérkten?

Van Es «Een erg opvliegend meisje dat de klas uitstormde omdat ze gezakt was voor dictee, heb ik mijn BERT-techniek uitgelegd, en die bleek haar wonderwel te kalmeren. Het zit zo in elkaar: je wordt eerst Boos en je Ervaart dat ook. Maar je moet die boosheid Relativeren en er later op Terugkijken: waaróm heb ik zo gereageerd?

»Ik raadde haar aan op de gang te gaan schreeuwen als ze nog eens kwaadheid voelde, na te denken over haar gedrag en pas de klas binnen te komen als ze weer rustig was. Wat ze ook deed toen ze woedend werd omdat haar pen het niet deed.

»Een kleine triomf! Andere leraren zouden passen voor die herrie op de gang, maar ik verschaf mijn leerlingen liever inzicht in hun gedrag: zelfreflectie is belangrijk.»

HUMO Je hebt je roeping gemist?

Van Es (lacht) «Ik moet toegeven dat ik het steeds leuker begon te vinden: je begint je echt aan die leerlingen te hechten. Op het einde van elke dag was ik wel afgepeigerd - ik moest voortdurend improviseren, want ik wist vooraf niet hoe ze op de technieken zouden reageren.»

HUMO Hoop je dat ‘Help, ik ben leraar’ wat teweegbrengt?

Van Es «Het zal toch stof doen opwaaien in Nederland, maar het moet vooral leuk zijn om naar te kijken. Daarom zit er ook satire in: Hoefnagels is wel bevlogen, maar tegelijk ongelofelijk zelfingenomen.

»Het zou wel fijn zijn als leerkrachten openlijk zouden vertellen over de problemen waarmee ze dagelijks in de klas geconfronteerd worden. De regel dat je niet bij elkaar in het klaslokaal binnenkijkt, moet maar eens geschrapt worden.»

Bekijk de trailer:

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234