null Beeld

Docureeks: Bloedbroeders

Honderd jaar geleden, terwijl in onze contreien de Groote Oorlog woedde, speelde zich zo’n drieduizend kilometer oostwaarts een al even hartverheffend tafereeltje af. Onder het bewind van de zogenoemde Jonge Turken vonden in het jaar 1915 meer dan een miljoen Armeense inwoners van het toenmalige Ottomaanse Rijk de dood, een gebeurtenis die door de Armeniërs en de rest van de weldenkende wereld de Armeense genocide wordt genoemd – enkel de meeste Turken (en een handvol westerse politici van socialistische strekking) betwisten deze term tot op de dag van vandaag. Twee Nederlanders, de ene van Turkse (Sinan Can) en de andere van Armeense komaf (Ara Halici), zijn voor de zesdelige docureeks ‘Bloedbroeders’ naar de landen van hun voorouders afgereisd – het huidige Turkije en het huidige Armenië – om de zaak voor eens en altijd uit te spitten.

Sinan Can «Ik ben aan dit programma begonnen omdat het me interessant leek om honderd jaar na de feiten samen met een Armeniër naar ginds te reizen, en om onbevooroordeeld en open voor alle argumenten op zoek te gaan naar de waarheid. Want eerlijk: wat wist ik er nu eigenlijk van? Mijn beeld van wat honderd jaar geleden is gebeurd, was vooral gevormd door mijn opa zaliger: wanneer het over deze kwestie ging, had hij het altijd over de ‘Armeense verraders’. In zijn ogen hadden de Armeniërs ons tijdens de Eerste Wereldoorlog namelijk verraden, omdat een groot deel van hen was overgelopen naar de Russen.

»Ik ben dus op zoek gegaan naar een Armeniër die met mij dit programma wilde maken. Zo ben ik eerst terechtgekomen bij een Armeense journalist, maar die haakte na een tijdje af omdat het onderwerp hem toch wat te beladen was. Daarna heb ik Ara gevonden, met wie het meteen heel goed klikte. Ara’s familie is honderd jaar geleden grotendeels uitgemoord door de Turken, terwijl mijn overgrootvader in diezelfde periode grote Armeense landerijen heeft bemachtigd: dat contrast in onze familiegeschiedenissen maakte het bij momenten natuurlijk wel behoorlijk spannend. Temeer omdat we hadden afgesproken dat Ara zich zou verdiepen in de Armeense historische literatuur, en ik in de Turkse. Het gevolg was dat ik hoe langer hoe meer begon te twijfelen aan de Armeense versie van de feiten: ik raakte er echt van overtuigd dat de Armeniërs zich altijd iets te graag in de slachtofferrol hadden geduwd, en dat, áls hun beweringen al enigszins op ware feiten gestoeld waren, ze die toch sterk hadden aangedikt. Die overtuiging zette de prille vriendschap tussen mij en Ara behoorlijk onder druk, en ik raakte verwikkeld in alsmaar fellere discussies, met hem én met een lid van onze redactie, een meisje dat ooit nog een scriptie geschreven had over de Armeense genocide. Dat heeft een tijdje geduurd, maar Ara en ik zijn toch tot een vergelijk gekomen.»

HUMO Met name?

Can «Nou ja, ik ben omgeslagen. Op den duur had ik echt zó veel dingen gezien, gelezen en gehoord, dat het geen zin meer had om te blijven ontkennen dat het hier wel degelijk om een genocide ging. In heel grote lijnen is het zo gegaan: de Jonge Turken wilden een staat voor Turken alleen oprichten. De Armeniërs werden dus beticht van opstanden, van verraad en van nationalisme – dat hield hoogstens ten dele steek – en ze werden gedeporteerd naar Syrië. Dat heeft uiteindelijk tot een groot drama geleid, doordat heel veel mensen onderweg zijn overleden: vermoord door roversbendes of door de Turkse bewakers, of ten prooi gevallen aan ziektes of weersomstandigheden.»

HUMO Wat doet die wetenschap nu met jou?

Can «’t Is pijnlijk, hè? Maar ik besef nu pas echt goed dat het voor de Armeniërs óók pijnlijk is. Vooral het feit dat het nog altijd ontkend wordt. Stel je voor dat de Duitsers nu nog altijd massaal zouden zeggen dat de Holocaust grotendeels een verzinsel was: dat zou toch ook pijnlijk zijn voor de Joden?

»Ik heb familieleden die niet zo blij zijn met deze serie: ze vinden dat ik de familienaam besmeur. Uiteraard betreur ik dat, maar ik kan enkel zeggen dat we naar eer en geweten hebben gewerkt, en dat we openstonden voor alle argumenten van Turkse zijde – die zitten ook in de serie. Maar de waarheid heeft haar rechten, en die waarheid is nu eenmaal pijnlijk. Ik ben een Nederlandse Turk van de vierde generatie; ik wil deze last niet overdragen op de vijfde generatie. Het moet een keer ophouden.»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234