Docureeks: Nonkel Pater

Wie twee jaar geleden genoten heeft van 'Meneer doktoor' – meer dan 400.000 zielen gemiddeld, volgens de kijkcijfers – mag zich verheugen: op Canvas start vanavond 'Nonkel pater', een nieuwe Woestijnvis-reeks waarin zestien voormalige missionarissen (gemiddelde leeftijd: 85) terugkijken op hun tijd in Congo.

De regisseurs (gemiddelde leeftijd: 51) heten Luc Haekens en Stev Van Thielen.

STEV VAN THIELEN «Het idee voor een programma met missionarissen leeft al zeker tien jaar, maar we vonden nooit de juiste vorm. Toen kwam 'Meneer doktoor', en dachten we: dát is het. Aanvankelijk hebben we dan nog even overwogen om ook missionarissen aan bod te laten komen die op de Filippijnen hadden gezeten, of op Haïti, maar dat leek ons toch wat ingewikkeld. We hebben het bij Congo gehouden.»

LUC HAEKENS «We zijn naar paters op zoek gegaan die al in Congo zaten vóór 1960, toen het land onafhankelijk werd, omdat missionarissen toen veel meer aanzien genoten. En er bleken er nog verrassend veel in leven te zijn. Die mannen moeten daar toch een gezond leven hebben geleid, denk je dan.»

VAN THIELEN «Meerdere ordes hebben destijds paters naar Congo gestuurd: de Scheutisten vooral, maar ook de Witte Paters, de Oblaten en de Jezuïeten. ’t Is nu nauwelijks te geloven, maar voor 1960 zaten er maar liefst 2500 Vlaamse missionarissen in Congo. Vlaanderen heeft indertijd massaal zijn zonen uitgezonden.

»Toch wel een saillant detail: het overgrote deel van de Scheutisten was eigenlijk opgeleid om naar China te gaan – ze hadden zelfs allemaal Chinees geleerd. Maar toen Mao aan de macht kwam, in de tweede helft van de jaren veertig, werd het land gesloten. 'Stuur ons naar waar je wil,' zeiden de paters tegen hun oversten, 'als we maar op missie kunnen'.

»En dus gingen ze allemaal naar Congo, per slot van rekening een Belgische kolonie. Nu, je moet je voorstellen: die mannen hadden nog nooit een zwarte gezien, want die waren er nog niet in het Vlaamse straatbeeld. Enfin, 't is te zeggen: er was er welgeteld ééntje.»

HAEKENS «De genaamde Zwarte Jef (lacht)

VAN THIELEN «Wellicht de enige zwarte die indertijd in Vlaanderen rondliep. Hij verkocht karamellen op de markt, en was overal gekend.»

HAEKENS «Je moet niet vragen wat voor ogen die paters trokken toen ze na een bootreis van achttien dagen aanmeerden in een oord waar geen enkele blanke rondliep. 't Moet toch enige aanpassing hebben gevergd.»

HUMO Waarom kozen die paters er eigenlijk voor om hun leven in Vlaanderen op te geven, en voor een onzekere toekomst in een ver en onbekend land te kiezen?

HAEKENS «Het avontuur, ten dele. Ze wilden weleens wat van de wereld zien, hè? 'Join the navy and see the world,’ zoals de Amerikanen het formuleerden. Vergeet niet dat het merendeel van de missionarissen van boerenafkomst was, en anders niet veel kansen kreeg om te reizen.»

VAN THIELEN «De meeste paters waren ook oprecht van hun missie overtuigd, hoor: ze wilden de Blijde Boodschap verkondigen, en zo veel mogelijk zieltjes tot het ware geloof bekeren. ‘t Was wel degelijk een roeping.

»In Congo hebben ze hun geloofsopvattingen wel heel snel leren relativeren. Met de dogma’s en geloofsregels die ze in Leuven geleerd hadden, konden ze ginder eigenlijk niks aanvangen. 'België was ver,' vertelt één van de paters die we geïnterviewd hebben, 'maar Rome was nog véél verder.'»

HAEKENS «In Vlaanderen zou een pater er toen niet aan gedácht hebben om een kind te dopen van een koppel dat niet getrouwd was, maar in Congo kon je zo'n verheven moraal onmogelijk ophouden. Zo werden de missionarissen vanzelf flexibeler.»

VAN THIELEN «We zijn sowieso positief verrast door die paters. Met al die vreselijke verhalen over misbruik op internaten en zo gingen we er bijna van uit dat ook de missionarissen indertijd van alles hadden uitgestoken. Maar ik ben er tijdens de opnames van overtuigd geraakt dat dat niet of slechts heel beperkt het geval was.»

HUMO De Kerk mag zich met andere woorden in de handen wrijven met 'Nonkel pater'?

VAN THIELEN «Ik denk het wel. Wat dat betreft is het trouwens te hopen dat aartsbisschop Léonard ook kijkt: hij kan misschien nog iets opsteken van de ruimdenkendheid en menslievendheid van die paters.»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234