Docureeks: Surplace

‘Surplace’, vanaf komende woensdag vier weken op Canvas, is de nieuwste documentaireserie van de begenadigde Dimitri Van Zeebroeck, u bekend van zijn eerdere Canvasreeksen ‘Elements’ en ‘Weerwolven’.

Centraal staan vier Vlaamse asfalt- dan wel kasseiwegen waar het professionele wielerpeloton jaarlijks overheen dokkert, tegenop stoempt, om de zege sprint of in een spectaculaire valpartij tegen de vlakte kwakt: de Lange Munte in Scheldewindeke (Omloop Het Nieuwsblad), de Oude Kwaremont in Kluisbergen (De Ronde van Vlaanderen), ’t Schavei in Overijse (De Brabantse Pijl) en de Ertbrandstraat in Putte-Kapellen (De Nationale Sluitingsprijs).

'Typisch: wie bij een belangrijke koerslocatie woont, volgt alles binnen op tv'

Dimitri Van Zeebroeck «Na al de wolkenkrabbers, vuurspuwende vulkanen en gigantische bosbranden uit mijn vorige productie ‘Elements’, had ik zin om eens in mijn eigen achtertuin te blijven; om hier in België enkele gewone mensen bij hen thuis op te zoeken en hen aan hun keukentafel of in hun zetel te filmen. Dat heb ik dan ook gedaan: veel meer dan over de koers zelf gaat ‘Surplace’ over de mensen die vaak al hun hele leven lang aan een bekende koerslocatie wonen, en die verknocht zijn aan die plek. Heel vaak leverde dat emotionele getuigenissen op, die een idee geven van hoe snel en drastisch Vlaanderen in veertig, vijftig jaar tijd is veranderd, zowel qua uitzicht als qua mentaliteit. Om een sprekend voorbeeld te geven: Marc, een bejaarde landbouwer die aan de voet van de Oude Kwaremont woont, vertelde me dat wanneer er vroeger iemand overleden was in de wijk, ze de doodskist met een paardenkoets de kasseien opreden. Je kunt je dat anno 2014 amper nog voorstellen, maar eigenlijk is dat nog niet zo heel lang geleden.

»Diezelfde Marc geeft zijn veld altijd in pacht aan de organisatie van de Ronde van Vlaanderen, zodat die er viptenten kan neerpoten. Op de grote dag staan de mensen zich dus in zijn tuin te verdringen om de coureurs te zien voorbijrijden, terwijl hijzelf binnen in de zetel gaat zitten, en op tv naar de Ronde kijkt, die voor zijn deur passeert. Tot mijn verrassing blijkt dat iets heel typisch te zijn voor mensen die bij een belangrijke koerslocatie wonen, dat ze het gebeuren binnen op de televisie volgen.»

HUMO In de perstekst las ik dat je in het dorpje Kwaremont de oude glaskunstenaar Daniël Devos bent gaan opzoeken.

Van Zeebroeck «Klopt, ja. Daniël is de laatst overgebleven kunstenaar van de vele kunstenaars die ooit in Kwaremont woonden. In de tachtig is hij nu en hij sukkelt erg met zijn gezondheid, maar hij heeft toch de kracht gevonden om me te woord te staan, urenlang zelfs. Hij vertelde me over de tijd dat Kwaremont te boek stond als een tweede Sint-Martens-Latem, een dorpje waar van heinde en verre kunstenaars op afkwamen om er zich te vestigen, en waar de galerijen als paddenstoelen uit de grond schoten. Dat is nu allemaal verdwenen, en ik vrees dat Daniël het ook niet zo lang meer zal trekken: de afgelopen maanden heeft hij opnieuw heel veel tegenslag gehad met zijn gezondheid. Hij belde me gisteren nog, ik zou bijna zeggen om afscheid te nemen. In mei is er een grote overzichtstentoonstelling van zijn werk: laat dit een warme oproep zijn om eens te gaan kijken.»

HUMO Ben je tijdens het maken van ‘Surplace’ feitjes te weten gekomen waar Michel Wuyts nog van zal opkijken?

Van Zeebroeck «Over de Nationale Sluitingsprijs ben ik wel iets opmerkelijks te weten gekomen, ja. De Ertbrandstraat in Putte-Kapellen, de start- én de finishplaats van de koers, loopt tot aan de grens met Nederland, en gaat daar verder onder een andere naam. Vroeger stond er nog een douanepost op de grens, en iedere keer als de wielerkaravaan er passeerde – elf keer in totaal, want indertijd was het een kermiskoers – moest er halt worden gehouden, zodat de dienstdoende douanier kon vragen of ze iets aan te geven hadden (lacht).

»’t Is in Putte-Kapellen ook traditie dat men enkele weken voor de koers eieren gaat schenken aan de zusters clarissen in het slotklooster van Stabroek: de zusters bidden dan in ruil voor goed weer en voor een veilige koers. Een Nederlandse palingboer heeft zich een tijd geleden bij die traditie aangesloten, en gaat nu ieder jaar een partij gerookte paling aan de nonnen leveren. Ik ben die man gaan opzoeken om hem naar zijn beweegredenen te vragen, en ik heb ook de zusters clarissen met een bezoekje vereerd. Normaal gesproken laten ze nooit pers toe, laat staan cameraploegen, maar ik heb uitzonderlijk de toestemming gekregen om er te filmen.»

HUMO Worden de gebeden van die zusters clarissen verhoord?

Van Zeebroeck «Wel, ’t is gek, maar met de Sluitingsprijs is het altijd goed weer. Behalve vorig jaar dan, toen ik ben komen filmen: het regende pijpenstelen. Misschien dat ik als ketter een kwalijke invloed heb gehad? (lacht)»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234