null Beeld

Domenico Starnone - Strikken

Heeft u, dol op Nicci French, weleens een roman gelezen van Nicci Gerrard of Sean French, de vrouw en de man die samen de door u gesmaakte bestsellers schrijven? U bleef vast op uw honger, alsof u een boek onder ogen kreeg waarvoor uw favoriete schrijver het met één hersenhelft en een half hart had moeten stellen. Hetzelfde gevoel van halfhartigheid zal u plagen als u, dol op Elena Ferrante, zich op ‘Strikken’ (Atlas Contact) van Domenico Starnone stort.

Afgelopen zomer zetten acht taalwetenschappers aan de universiteit van Padua hun krachtigste computers in om definitief komaf te maken met de meest beruchte literaire maskerade van deze eeuw: de 74-jarige Starnone, auteur van een twintigtal onder zijn eigen naam gepubliceerde boeken, zou de man achter het wereldberoemde werk van Elena Ferrante zijn. Hun conclusie sloot aan bij die van een zakenkrant die vorig jaar de Ferrante-royalties had gevolgd tot op een rekening van Starnone en zijn echtgenote, de vertaalster Anita Raja. En bij de opvallende parallellen in de setting, de personages en de thematiek van de romans van Ferrante en Starnone.

‘Strikken’ is het verhaal van een door ontrouw gesloopt gezin. De bijl valt na twaalf jaar huwelijk voor Vanda en Aldo, getrouwd als prille twintigers, en verwondt hen en hun kinderen Sandro en Anna voor het leven. We schrijven 1974, de seksuele revolutie charmeert Italië, en Aldo legt het aan met de vijftien jaar jongere Lidia. Hij duidt zijn verliefdheid niet als een geolied spel der driften, maar als een bewust verzet tegen het fnuikend instituut van het huwelijk en de kleinburgerlijke deugd van de monogamie. Een man die meegaat met zijn tijd, met de broek op de enkels. Toch houdt het geluk als ‘een lichte ademtocht zonder giftige bijsmaak’ niet aan: met slepende tred keert Aldo terug naar Vanda, na een cesuur van drie jaar – een periode waarin de barst die zijn ontrouw in hun huwelijk geslagen heeft, zich gevuld heeft met diep inslijtend vuil. Decennialang is hun samenzijn verwoestender dan hun definitieve breuk had kunnen zijn: hij wil zich bevrijden, zij wil hem kooien, allebei willen ze elkaars wil breken, en Sandro en Anna zijn de kinderen van de rekening.

De roman speelt in 2014, de echtelieden tegen wil en dank zijn intussen halverwege de zeventig. Na een weekje aan zee treffen ze hun flat in Rome helemaal overhoop gehaald aan. Dieven? Die blijkbaar niks meegenomen hebben behalve de kat? Aldo, bang dat door de inbraak Vanda’s oude littekens weer gaan jeuken, gaat in de chaos op zoek naar de souvenirs van zijn escapade: waar zijn de polaroids die hij door zijn lens van lust van Lidia maakte? En het bundeltje brieven vol verwijten die Vanda hem toentertijd schreef?

Die brieven vormen het eerste deel van de roman, vervolgens geeft Aldo tijdens de doorwaakte nacht na de inbraak zijn versie van de feiten. En in het derde en laatste romandeel krijgt Anna het woord, om de door haar broer en haarzelf opgelopen schade op te meten. De drie versies vullen elkaar aan, spreken elkaar tegen en cirkelen samen rond de nooit te achterhalen waarheid. Om het nog ingewikkelder (en levensechter) te maken: een nog iets andere versie van een haast identiek overspeldrama staat te lezen in ‘Dagen van verlating’, de tweede roman van Elena Ferrante.

Schreef Starnone een sequel op een boek dat hij een decennium eerder onder pseudoniem publiceerde? Dan is de vraag der vragen waarom ‘Strikken’ leest als een halfhartige Ferrante-roman: de structuur doet geforceerd aan, de maatschappelijke dimensie van de verhaallijn komt zwak uit de verf, de reflecties over het schrijven zijn moeizaam geïntegreerd.

De voor Starnone meest gênante verklaring is dat de schrijver die in Ferrantes Napolitaanse vierluik de plaats van de vrouw in het Italië van de vorige eeuw onderzocht, zich onder eigen naam opzichtig en niet vrij van machismo aan Serieuze Literatuur wijdt. De ironie, een feministe in het diepst harer gedachten, wil vervolgens dat zijn onder een vrouwennaam gepubliceerde boeken in hun heerlijke toegankelijkheid een wereldwijde veroveringstocht gegund is. Maar het zou ook kunnen dat stilaan de contouren van een literair meesterplan zichtbaar worden en dat Starnone goochelt met diverse met elkaar in verband staande schrijfpersonae à la Pessoa. Of misschien schrijft Elena Ferrante haar boeken zoals Nicci French. Omdat hij een quatre-mains beoefent met zijn vrouw, die nooit fictie gepubliceerd heeft, blijft Starnone zo hardnekkig roepen: ‘Ik ben níét Elena Ferrante.’ ’t Is een daad van liefde, net zo gepast voor de auteur van menige roman over huiselijk geweld, overspel en verkruimelende gezinnen.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234