'De situatie wordt met het uur explosiever. 7 op de 10 Republikeinse kiezers zijn ervan overtuigd dat er fraude in het spel is'Beeld Geert Van de Velde

AmerikakennerBart Kerremans

‘Door mijn jeugd heb ik een diepe afkeer van autoritaire bully’s gekregen’

Het gebeurde tijdens een extra ‘Terzake’, enkele uren voor de overwinningsspeech van Joe Biden. Een hele week had Bart Kerremans voor zijn laptop gekampeerd, tv-studio’s afgedweild en korte nachten doorgesparteld om u te voorzien van haarscherpe analyses van de Amerikaanse presidentsverkiezingen. Maar op de vraag van Kathleen Cools wat hij voelde bij de nederlaag van Trump, liet de hoogleraar Amerikaanse politiek zijn schild zakken en bekende hij dat de tranen over zijn wangen waren gerold. ‘Door mijn jeugd heb ik een diepe afkeer van autoritaire bully’s gekregen.’  

Doodop is hij, na een week waarin hij maximum drie uur per nacht sliep. Zijn bioritme is in de war en hij wil het interview graag al wandelend doen, wegens dringend nood aan beweging en frisse lucht. ‘Ik heb even geleefd zoals de virologen dat al maanden doen. Hoe houden zij dat vol?’ 

HUMO Wordt u betaald om bijna elke avond in ‘Terzake’ of ‘De afspraak’ te zitten? 

BART KERREMANS «De VRT wilde me vergoeden, maar dat is niet nodig. Ik word betaald met belastinggeld, waarom zou ik extra geld moeten krijgen om mijn analyses te geven? Je wordt bij de VRT wel gesoigneerd met een maaltijd, een koffietje en veel vriendelijkheid (lacht). Toch ben ik altijd nerveus als ik in de studio kom. Ik lig wakker van de kleinste vergissing. Mediafiguur worden is niks voor mij.» 

HUMO Waar komt uw fascinatie voor de Amerikaanse politiek vandaan? 

KERREMANS «Die kwam er door het ontslag van Richard Nixon na het Watergateschandaal. Ik was 11 en volgde de politiek al vijf jaar. Dat vonden mijn ouders bijna verontrustend. Ik kom uit een technisch gezin en heb altijd technisch onderwijs gevolgd. Door mijn onhandigheid zat ik daar totaal niet op mijn plaats. In de eerste graad waren de leerkrachten voortdurend boos op me: ‘Met jou gaan ze nergens wat kunnen aanvangen.’ Pas in de derde graad kregen de taalleraars respect voor me, omdat ze met mij over maatschappelijke thema’s konden discussiëren. 

»Mijn studies politieke en sociale wetenschappen waren een bevrijding, een stap uit een leven dat ik niet wilde, maar op mijn 20ste moest ik ze onderbreken, omdat het thuis onhoudbaar werd. Mijn vader was zeer autoritair en gewelddadig. Ik ging alleen wonen. Gelukkig kon ik met mijn A2 elektromechanica snel aan de slag als technieker bij Atlas Copco in Wilrijk. Daar monteerde ik compressoren.»

HUMO Hoe bent u dan professor geworden? 

KERREMANS «Na mijn legerdienst nam ik contact op met de sociale dienst van de Universiteit Antwerpen. Die schotelde me twee jobs voor die ik kon combineren met mijn studies. Tijdens de week was ik studiemeester in een school, in het weekend werkte ik in de keuken van het Sint-Augustinus-ziekenhuis. Vanaf zeven uur ’s morgens vulde ik de schotels voor de patiënten, daarna deed ik de afwas. Dat gaf structuur aan mijn leven. 

»Die studie was de hemel voor mij. Ik wilde tegenover mijn ouders bewijzen dat ik geen nietsnut was, en dat ik hoger kon klimmen dan eender wie in de familie. Als jonge academicus trouwde ik snel, om te tonen dat ik een ander leven was begonnen. Mijn moeder lachte me uit toen ik het haar ging vertellen. (Valt stil) Heel pijnlijk.» 

HUMO Hebt u nog contact met uw ouders? 

KERREMANS «Ze zijn overleden en ik heb hen twintig jaar niet gezien. Pas toen ik hoorde dat mijn vader kanker had, zocht ik hem op. Op de ochtend van zijn begrafenis ontdekte ik dat hij al mijn boeken had gelezen: ze stonden netjes gerangschikt in zijn boekenkast, aan de kaften zag ik dat ze gebruikt waren. Achteraf hoorde ik dat hij in de familie over mij opschepte.» 

HUMO Had uw band met hem anders kunnen zijn? 

KERREMANS «Zeker. Ik heb op het eind nog een reusachtige kans gemist om die te herstellen. We hadden nooit met elkaar kunnen praten. Ik had te veel schrik van hem – zelfs als volwassen man – maar toen hij daar uitgemergeld in bed lag, werd hij kwetsbaar. Ik wist me geen houding te geven en keek naar buiten. ‘Ja Bart, blijkbaar hebben wij elkaar niet veel te zeggen,’ zuchtte hij. Ik antwoordde ontwijkend: ‘Tiens, ik wist niet dat ze hier beneden een parking hadden.’ Nu heb ik spijt dat ik die kans niet heb benut. Maar ik zat vast in de oude patronen. Door mijn verleden heb ik een diepe afkeer van geweld en autoritaire figuren.»

HUMO Reageerde u daarom in ‘Terzake’ emotioneel op de nederlaag van Trump? 

KERREMANS «Ik heb daar veel positieve reacties op gekregen, omdat mensen dat niet gewoon zijn van mij. Meestal neem ik geen stelling in. Als analist moet ik mensen elementen aanreiken waarmee ze zelf hun mening kunnen vormen. Maar als je bent opgegroeid in zo’n gewelddadige context als ik, kún je niet neutraal blijven tegenover een autoritaire bully als Trump. Mijn aversie tegenover machtsmisbruik is te groot. Maar die staat los van de politieke ideeën. Ik zal nooit kamp kiezen voor de Republikeinen of de Democraten, voor beide maatschappijvisies valt iets te zeggen.» 

HUMO In diezelfde ‘Terzake’- uitzending zagen we hoe nieuwscommentator Van Jones live op CNN in duizend stukken brak toen bleek dat Biden tot winnaar was uitgeroepen. ‘Sinds vanmorgen is het makkelijker om een vader te zijn. Het is makkelijker om je kinderen te vertellen dat je wél de waarheid moet vertellen en een goed mens moet zijn,’ snikte hij. 

KERREMANS «Bij dat fragment hield ik het ook niet droog. Jones schetste hoe het is om als moslim te leven in een land waarvan de president een moslimban afkondigt; hoe bang migranten waren dat Trump hen uit het land zou gooien; hoe het voor zwarten was om elke dag die vijandige tweets te lezen, en te merken dat de president het pad effende voor openlijk racisme. ‘Je maakt je zorgen over je kinderen, je vrouw en je zus,’ zei hij. Dat raakte me diep.» 

'Als duidelijk wordt dat het voorbij is, zal Trump zijn interesse verliezen en gaan golfen. Maar in een ander politiek systeem zou hij nu het leger de straat op sturen'Beeld Geert Van de Velde

HUMO Zou u graag in Amerika wonen? 

KERREMANS «In 1998 heb ik er een jaar gewoond – ik gaf les aan de universiteit van Washington. Nadien ging ik er nog vaak op vakantie of lesgeven. Wat de bestemming ook was, ik landde altijd in Washington om van daar met de auto door l’Amérique profonde te rijden. Dan vóél je dat land, dat veel exotischer is dan wij denken. Buiten de kuststeden is de mentaliteit totaal anders dan hier. 

»Ik had het moeilijk om terug te keren naar België, maar de Amerikaanse maatschappij is keihard. In Washington had ik slechts kans op een halftijdse job, ik vreesde niet te zullen rondkomen. Als je daar door een toeval uit de middenklasse tuimelt, val je heel diep. Belgen beseffen niet wat een fantastisch vangnet onze sociale zekerheid is. Het cultureel aanbod en de architectuur zijn hier ook veel rijker. Alleen het weer valt tegen, wat zich vertaalt in een langegezichtenmentaliteit. In Virginia had je vaak een open hemel en lange zomers. De mensen zijn er vriendelijker.»

HUMO Is dat geen oppervlakkige vriendelijkheid? 

KERREMANS «Nee. Wij kwamen heel snel bij mensen over de vloer. En bij onze terugkeer naar België hielpen onze vrienden ons door onze auto en inboedel te verkopen. Er hangt daar een sfeer van optimisme – zeer heilzaam voor een zwaarmoedige mens als ik. Ik ben altijd wat jaloers als ik Björn Soenens bezig zie: hij kan dat hele land doorkruisen en met de mensen praten. Al zou ik de grondigheid van het academische werk wel missen.» 

HUMO President Trump riep zijn aanhangers op om ‘terug te vechten’ en verving zelfs de legertop. Is er een soort staatsgreep in de maak? 

KERREMANS «Trump zal alles doen om in functie te blijven. Zijn omgeving en de democratische instituties zullen hem moeten stoppen. Voor de Amerikaanse democratie wordt dit de zwaarste stresstest sinds het einde van de Burgeroorlog. 

»Een groot deel van zijn partij wil van Trump af, maar hij zal zich hevig verzetten. De strategie van de partijtop is om de rechtszaken te laten doorgaan, zodat hij de tijd krijgt om zijn nederlaag te aanvaarden. Zo moeten de Republikeinen zijn fans niet voor het hoofd stoten, want ze zijn bang om de schuld te krijgen als hij uiteindelijk moet verdwijnen. Trump buit die aarzeling nu uit. De situatie wordt met het uur explosiever. 70 procent van de Republikeinse kiezers is er al van overtuigd dat er fraude in het spel is. De schade voor de democratie en het geloof in de politiek is immens.» 

HUMO Moet hij straks manu militari uit het Witte Huis gesleurd worden? 

KERREMANS «Als de instituties en de partij hem duidelijk maken dat het voorbij is, zal hij zijn interesse verliezen en gaan golfen. Maar in een ander politiek systeem zou Trump nu het leger de straat op sturen, Biden in de gevangenis gooien en de grondwet laten aanpassen zodat hij en zijn familie voor altijd aan de macht kunnen blijven. Als je het boek leest van John Bolton, die zijn veiligheidsadviseur was, kun je maar één conclusie trekken: die man is een gevaarlijke autocraat die alleen met zichzelf bezig is.» 

HUMO Mia Doornaert vindt dat de democratische instellingen in de VS de voorbije vier jaar goed stand hebben gehouden. 

KERREMANS «Niet mee eens. De schade is groter dan ik vier jaar geleden had verwacht. De president heeft zich systematisch bezondigd aan machtsmisbruik zonder dat iemand hem iets in de weg legde. Hij heeft lopende onderzoeken die in zijn nadeel waren, bemoeilijkt. Hij vroeg de president van Oekraïne om belastende informatie over de zoon van Joe Biden naar boven te spitten, in ruil voor militaire hulp. De klokkenluiders die dat aan het licht brachten, werden ontslagen uit het leger. De vermenging van zijn privébelangen met zijn rol als president was schaamteloos. Zijn hotel werd gebruikt om zijn bezoekers te ontvangen en de Secret Service-agenten werden aan woekerprijzen geherbergd inzijn privédomein Mar-a-Lago. 

 »Het systeem bleek niet in staat om dat allemaal te verhinderen. Kritische stemmen werden belachelijk gemaakt. De partijtop zag in Trumps brutaliteit een kans om zijn beleidsagenda te realiseren. Zolang de kip gouden eieren legde, lieten ze Trump kakelen. En op den duur kregen ze schrik van hem, omdat hij snel greep kreeg op de partij. Als een Republikeins parlementslid lastig deed, kon Trump een tegenkandidaat naar voren schuiven in de voorverkiezingen, zodat diens zetel in gevaar kwam.» 

HUMO Veel Europeanen begrijpen niet waarom Trump nog 7 miljoen stemmen meer haalde dan in 2016. 

KERREMANS «Omdat hij bijna al zijn beloftes heeft waargemaakt. Dat onderschatten wij echt. Zijn economisch palmares was zeer goed – vooral door de bloeiperiode na de bankencrisis – tot covid uitbrak. 

»Ook de meeste andere beloftes heeft hij gehouden. De regels op het vlak van arbeidsbescherming, antidiscriminatie en milieubescherming zijn fors afgebouwd, het Clean Power Plan van Obama ging op de schop, natuurreservaten werden ingeperkt. Hij voerde een moslimban in en bouwde een hek aan de grens met Mexico. Hij verhuisde de Amerikaanse ambassade naar Jeruzalem, iets wat zijn voorgangers hadden beloofd maar nooit waargemaakt. Ook zijn America First-politiek was duidelijk. Hij speelde het keihard tegenover de NAVO en trok de Amerikaanse troepen terug uit Afghanistan, Irak en Syrië. Hij deed verwoede pogingen om industriële sectoren terug naar de VS te halen en startte een handelsoorlog tegen China. Alleen de afschaffing van Obamacare en zijn voornemen om grote investeringen te doen in infrastructuur heeft hij niet gerealiseerd.»

‘Trump heeft bijna al zijn beloftes waargemaakt. Zijn economisch palmares was zeer goed. Dat onderschatten wij echt.’Beeld BELGAIMAGE

HUMO Trump reeg de leugens aaneen. Telt geloofwaardigheid dan niet meer in de Amerikaanse politiek? 

KERREMANS «Zijn fans geloven hem op zijn woord! Dat is het resultaat van vier jaar inhakken op de ‘fake news media’ en de elite. Bij ons zijn kranten en tv-zenders doorgaans neutraal. Ook in Amerika bestaat dat soort journalistiek nog, maar die media worden door een deel van het volk gewantrouwd. Die mensen kijken naar rechtse zenders als Fox News of One America, waar ze ‘alternatieve waarheden’ horen. Als je alleen nog díé klokken hoort, leef je in een ander universum dan iemand die naar CNN kijkt en The New York Times leest. 

»Veel kiezers beschouwen Trump als een goeroe en klasseren alle negatieve informatie over hem als fake news. Zij vinden het een schande dat ook Fox, als laatste van de grote nieuwszenders, Biden als overwinnaar uitriep. Zij zappen naar One America, dat de beschuldigingen van Trump wél volgt, en schakelen over op de conservatieve sociale mediaapp Parler, omdat Twitter en Facebook kanttekeningen plaatsten bij de leugens van de president en verhinderden dat zijn tweets geliket en gedeeld konden worden.»

FAUCI MOET HANGEN 

HUMO Kan Joe Biden de Verdeelde Staten van Amerika verzoenen? 

KERREMANS «Het wordt haast onmogelijk. Die verdeeldheid zit er al decennia ingebakken, al is ze onder Trump nog zwaar verergerd. Republikeinse en Democratische kiezers leven in parallelle werelden: ze praten nog amper met elkaar en trouwen niet meer met elkaar, en één op de vijf beschouwt de tegenpartij niet meer als mensen, vindt geweld gerechtvaardigd, en zegt dat het beter zou zijn als een groot deel van de tegenstand zou sterven. Die gevoelens worden voortdurend opgeklopt door Trump, extreemrechtse media en radicale figuren als Steve Bannon en Alex Jones, die roepen dat viroloog Anthony Fauci moet opgehangen worden. Ga er maar aan staan.» 

HUMO Ook in België zijn er mensen die Trump geloven. 

KERREMANS «Ook hier heb je echokamers waarin alles wat wetenschappers en de ‘fake news media’ vertellen, als bullshit bestempeld wordt. Na voordrachten hoor ik waanzinnige samenzweringstheorieën. Zulke mensen kun je niet overtuigen met rationele argumenten – ik probeer dat zelfs niet meer. Het doet me vrezen dat de polarisatie ook bij ons zal toenemen.» 

HUMO N-VA-voorzitter Bart De Wever droomt van een meerderheidsstelsel zoals in de VS, waarin de winnaar van de verkiezingen alleen aan de macht komt. Een goed idee? 

KERREMANS «Dat leidt onvermijdelijk tot meer polarisatie, omdat kleine partijen zullen samensmelten in grote blokken. Dat is een ijzeren wet in de politiek. In België zijn mensen het op punt A eens met de N-VA, op punt B met Groen, en uiteindelijk stemmen ze voor een centrumpartij. Zo worden politiek andersdenkenden zelden vijanden.»

HUMO Felle aanhangers van Groen zul je toch niet snel van een caffè macchiato zien nippen met Vlaams Belangers of N-VA’ers. 

KERREMANS «Dat heeft vooral te maken met gescheiden werelden. Ik heb genoeg voeling gehouden met de wereld van mijn ex-collega’s bij Atlas Copco om te beseffen dat zij een ander leven leiden. Ik doe mijn job graag, word goed betaald en gewaardeerd, hoef geen zware arbeid te verrichten en de verhoging van de pensioenleeftijd vind ik niet erg, want ik ben bang om later niets meer omhanden te hebben. Mijn zus werkt in een postsorteercentrum: zij moet om vier uur opstaan om zware arbeid te gaan verrichten. Zij woont ook in een diversere buurt – in mijn wijk wonen vooral Groen-kiezers en winnaars van de maatschappij. 

»De verliezers zijn boos: ze hebben de indruk dat politici op hen neerkijken terwijl zij elke dag keihard moeten wroeten voor weinig geld. Zij pikken het niet dat politici die elke maand 10.000 euro verdienen en nog nooit achter een freesmachine hebben gestaan, hun komen vertellen dat ze tot hun 67ste moeten werken. ‘En als we naar ‘F.C. De Kampioenen’ kijken, lachen ze ons nog uit ook.’ Dat voedt de weerstand tegen de politiek en de aantrekkingskracht van populisten die daarop inspelen. 

»Bij mijn lezingen merk ik dat die groep ook verlangt naar een sterke leider. ‘De Chinezen pakken hier alles over, Europa palavert met hen, maar Trump toont tenminste zijn middenvinger.’ En dan hebben we het nog niet over migratie! Als mensen achter een leider staan, willen ze graag dat die zich als een dictator gedraagt. Maar voor je het weet, begint zo’n leider dingen te doen die je écht niet wilt, en dan is het te laat. De democratie is zeer broos, dat is nu toch wel duidelijk?» 

HUMO Wat was het kantelmoment? 

KERREMANS «Zonder de heropleving van covid was Trump herverkozen. In de zomer lagen zijn kaarten echt goed. Door het geweld bij de Black Lives Matter-betogingen was lawand-order hét thema. In de peilingen zag je Biden zó achteruitgaan. Maar daarna raakte Trump zelf besmet, daarna ook zijn vrouw en medewerkers. Zo werd het moeilijk om mensen wijs te maken dat het virus niks voorstelde.»

‘Ik heb mijn ouders twintig jaar niet gezien. Op de ochtend van zijn begrafenis ontdekte ik dat mijn vader al mijn boeken had gelezen: ze stonden netjes gerangschikt in zijn boekenkast.’Beeld Geert Van de Velde

ALLES BLOKKEREN 

HUMO Welke groepen waren bepalend voor de zege van Biden? 

KERREMANS «Grosso modo kun je zeggen dat het platteland voor Trump stemde en de steden voor Biden. De beslissing viel bij de onafhankelijke kiezers in de suburbs. In de meeste strijdstaten liep een deel daarvan over naar Biden. Anderen stemden vier jaar geleden niet, en nu wel, omdat ze Trump weg wilden: vooral vrouwen, hooggeschoolden en een kleine groep witte mannen. 

»In Georgia, Pennsylvania en Michigan heeft de zwarte bevolking Biden over de streep getrokken. Nationaal maken de Afro-Amerikanen maar goed 12 procent van de bevolking uit, maar in Georgia gaat het om een derde van de kiezers. Ook de jongeren waren pro- Biden, hoewel hun opkomst minder sterk steeg dan die van de ouderen, die vooral voor Trump kozen. De senioren die tóch overstapten naar Biden, deden dat uit protest tegen het lakse coronabeleid.» 

HUMO Bij de latino’s was er een kleine verschuiving richting Trump. Nochtans noemde hij immigranten ‘verkrachters en dieven’, en rukte hij ze aan de grens los van hun kinderen. 

KERREMANS «Veel latinomannen voelen zich aangesproken door Trumps machismo. En bij sommigen speelt het idee: ‘Wij zijn hier legaal, maar als er steeds meer mensen bij komen, worden de witten minder tolerant tegenover ons.’ Zij vinden de muur een goede zaak.» 

HUMO Sommige analisten zeggen dat latino’s voor Trump hebben gestemd omdat hij de enige was die het hun vroeg. 

KERREMANS «De Democraten namen de latinostem te veel for granted, ja. In Florida heeft Trump de Cubanen en senioren overspoeld met propaganda, in de overtuiging dat wie Florida wint president wordt. Zelfs die wetmatigheid is doorbroken. Trump waarschuwde voor ‘het socialisme’ van de Democraten. Mensen die het communistische Cuba zijn ontvlucht, gruwen daarvan. Zij vrezen dat de socialistische vleugel van de Democraten de macht zal grijpen.»

HUMO Hebben ze gelijk? 

KERREMANS «Nee, maar er is wel verdeeldheid bij de Democraten. Congreslid Alexandria Ocasio-Cortez gaf vorige week een pittig interview in The New York Times waarin ze haar gematigde partijgenoten niet spaarde. In België zou ze bij Groen of de SP.A zitten, Biden bij CD&V of de N-VA. 

»Ocasio-Cortez komt uit New York en is het gezicht van een linkse grassrootsbeweging. Zij wordt in haar partij geconfronteerd met centrumpolitici die verkozen moeten raken in Republikeinsgezinde staten. Die zien de New Green Deal, Medicare voor iedereen en slogans als ‘Defund the police’ als links-extremisme. Terwijl AOC zegt dat ze die eisen beter hadden omarmd: ‘Dan waren ze verkozen.’ Zij waarschuwt nu al dat Biden zijn beloftes moet nakomen. De grassrootsbeweging heeft véél kiezers in de wijken gemobiliseerd. Maar nu eist ze ministerposten en verwezenlijkingen, anders gaat haar geloofwaardigheid eraan. De ministers moeten echter goedgekeurd worden door de Senaat: Biden zal daar rekening mee houden in zijn casting. Hij heeft wel beloofd om een divers kabinet te vormen, met veel vrouwen, verschillende ethnische achtergronden en zelfs enkele Republikeinen.» 

HUMO Dat laatste zint AOC niet. 

KERREMANS «Toch zal hij dat doen, het is traditie. Obama deed het, George W. Bush ook. Trump niet.»

HUMO Zullen zo enkele gematigde Republikeinen de voorstellen van Biden steunen? 

KERREMANS «Nee. Het kan er alleen voor zorgen dat zijn kabinet wordt goedgekeurd. Als de Democraten geen nipte meerderheid halen in de Senaat (in Georgia moeten de kiezers op 5 januari opnieuw naar de stembus om over de laatste twee zetels te beslissen, red.), zal Biden vier jaar lang tegengewerkt worden.» 

HUMO Waarom? 

KERREMANS «Dat is begonnen in de jaren 90 onder Newt Gingrich (Republikeins voorzitter van het Huis van Afgevaardigden tussen 1995 en 1999, red.). Hij meende dat de Republikeinen al veertig jaar geen meerderheid meer haalden in het Huis van Afgevaardigden omdat ze te veel compromissen sloten met de Democraten. Hij koos voor een frontale oorlog en die loonde: in 1994 doorbrak hij het monopolie van de Democraten in het Huis. In de Senaat volgde Mitch McConnell onder Obama dezelfde strategie: alles blokkeren zodat die niet herverkozen zou raken. Nu, Biden wordt wellicht een one-term president, maar de Republikeinen willen vermijden dat toekomstig vicepresident Kamala Harris in 2024 een mooi palmares kan voorleggen.» 

HUMO Wat worden Bidens prioriteiten? 

KERREMANS «De strijd tegen covid is het meest dringend. Hij heeft al een team van wetenschappers samengesteld en de mensen opgeroepen om mondmaskers te dragen. Maar in een land waarin dat als een politiek statement wordt gezien, is het maar de vraag hoe goed dat wordt opgevolgd. Ook de verdeling van het vaccin wordt een grote uitdaging, want het Amerikaanse overheidsapparaat is veel zwakker dan het onze. 

»Biden zal de bouw van de grensmuur stopzetten en meteen weer in het klimaatakkoord van Parijs stappen. Daarvoor hoeft hij niet langs de Senaat. En dan komt er een set binnenlandse regels: het verhinderen van nieuwe fracking (de ontginning van schalie- of steenkoolgas, red.), de herlancering van Obama’s groenestroomplan, strengere uitstootnormen voor het wegtransport… Dat kan allemaal snel gaan.» 

HUMO Amerikakenner Maarten van Rossem zegt dat er ook grootschalige infrastructuurwerken nodig zijn, om jobs te creëren en het land te bevrijden van roest en betonrot.

KERREMANS «De Republikeinen zullen Bidens infrastructuurplan van 1.000 miljard dollar nooit goedkeuren. Die twee Senaatszitjes in Georgia moeten echt naar de Democraten gaan, of hij zit vast. 

»Biden wil ook fors investeren in onderwijs: in computers, ventilatie, airco en andere veiligheidsmaatregelen tegen covid. Veel jongeren kijken na hun studies tegen een schuldenberg van tienduizenden dollars aan: Biden wil een deel daarvan kwijtschelden. Dat wordt een taak voor Kamala Harris. Zij lag in Californië mee aan de basis van de teloorgang van Corinthian, een conglomeraat van universiteiten dat forse winsten boekte door studenten in de schulden te duwen met valse beloftes over wat ze met hun opleiding zouden kunnen verdienen.» 

HUMO Hoe kan Biden de witte arbeiders terugwinnen? 

KERREMANS «Door de ongelijkheid aan te pakken. 40 procent van de Amerikanen is niet in staat om een onverwachte kost van 400 dollar op te vangen. Trump heeft die kiezers bedrogen door hen mee te nemen in een verhaal dat tégen hun belangen ingaat. Bijvoorbeeld met zijn pogingen om Obamacare af te schaffen. Dat kan veel laaggeschoolden in de miserie duwen, omdat ze geen ziekteverzekering hebben via hun werkgever. Trump verlaagde ook de vennootschapsbelasting van 34 naar 21 procent en gaf een forse belastingverlaging cadeau aan mensen die meer dan 400.000 euro per jaar verdienen.» 

HUMO Kan Biden die belastingverlagingen terugdraaien? 

KERREMANS «Dat wil hij, maar zelfs bij de rechtervleugel van de Democraten wordt dat gezien als ‘socialistisch’. Obamacare raakte ook alleen maar goedgekeurd omdat de Democraten een ruime meerderheid hadden in de Senaat. Enkele rechtse Democraten hebben toen keihard onderhandeld. Op hun vraag werd de publieke poot van Obamacare, waarbij de overheid zelf een ziekteverzekering organiseert met lagere premies en een breed pakket van gedekte zorgen, afgevoerd. Biden wil nu opnieuw proberen om die publieke poot erdoor te krijgen.» 

HUMO Robert Reich, minister van Arbeid onder Bill Clinton, vindt de Amerikaanse politiek te verweven met het grote geld. Voor ieder parlementslid lopen er vijf lobbyisten rond in Washington, en de helft van de Congresleden wordt zelf lobbyist – vijftig jaar geleden was dat amper 3 procent. Kan Biden dat doorbreken? 

KERREMANS «Biden is een man van dat systeem, hij was 36 jaar senator. Bovendien is het te diep geworteld. De rijkste 25.000 Amerikanen zijn goed voor 40 procent van de donaties aan presidentskandidaten. Het bedrijfsleven schenkt 3,6 miljard dollar: zestien keer meer dan de vakbonden. Eén van de belangrijkste criteria om een topfunctie te krijgen in de partij en de fracties, is dat je aan fundraising hebt gedaan, en dus schatplichtig bent aan de grote lobby’s. Dan weet je het wel, zeker? 

»Voor ex-parlementsleden is lobbywerk heel lucratief. Ze verdienen er vijf tot tien keer meer mee. In het geval van Obamacare kun je er donder op zeggen dat ze de deur van die rechtse Democraten hebben platgelopen. ‘Als jij dit voorstel niet tegenhoudt, gaan we het jou onmogelijk maken in je kiesdistrict. Dan sponsoren we anticampagnes.’» 

HUMO Biden kan dus alleen maar ontgoochelen? 

KERREMANS «Dat geldt voor elke president die met zoveel euforie wordt onthaald. Kijk naar Obama, of Macron! Ik geniet van die feestende massa’s, maar denk dan altijd: wéér zoveel mensen die straks ontgoocheld zullen zijn.» 

HUMO Hoe kan Kamala Harris dan over vier jaar winnen? Biden haalde het maar met de hakken over de sloot, terwijl zij meer afkeer opwekt, wegens links en niet-wit. 

KERREMANS «Dat wordt moeilijk. Als openbaar aanklager in Californië was ze geen linkse softie, maar ze zal moeten groeien als vicepresident. Biden zal haar een prominente rol geven. De diehard Republikeinen zullen nooit voor haar kiezen, maar ze kan wel de grote groep gematigde vrouwen aanspreken. 

»Het is trouwens niet zeker dat Harris de Democratische kandidaat wordt. Met Pete Buttigieg en Beto O’Rourke zijn er kapers op de kust. En als het in 2024 mislukt, zal AOC in 2028 zelf kandidaat zijn.» 

HUMO Welke schade kan Trump nog aanrichten? 

KERREMANS «Hij zal een presidentiële gratie uitspreken voor zichzelf en zijn vrienden. Zo beschermt hij zich tegen lopende gerechtelijke onderzoeken op federaal niveau. Tegen nieuwe rechtszaken, of zaken op regionaal niveau, kan hij zich niet indekken. In New York loopt een onderzoek tegen hem over de vervalsing van zijn zakencijfers bij het aangaan van leningen. Ofwel loog hij toen tegen de fiscus, ofwel tegen Deutsche Bank. Daar zit hij klem. Hij suggereerde al dat hij misschien het land zal moeten verlaten.» 

HUMO Is hij in 2024 opnieuw kandidaat? 

KERREMANS «Hij heeft 70 miljoen kiezers gehaald. Als hij na zijn vertrek actief blijft tweeten, kan dat een aanwijzing zijn. Al denk ik dat zijn partij dat niet wil. Maar als hij terugkeert, is hij zeker niet kansloos.» 

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234