Dossier voornamen

Van een zichzelf voorbijhollende wereld waarin uw grootmoeder niet wist dat ze ooit een televisie, een gsm en een computer in huis zou hebben, verwacht je dat op z'n minst de simpele dingen hetzelfde blijven. Vergeet het: ook bij de dienst bevolking hebben vermoeide bedienden de voorbije jaren een geruisloze revolutie geregistreerd. Kindernamen in Vlaanderen anno 2006: laat het namedroppen een aanvang nemen!

HUMO Beginnen we met een evolutie van formaat. Welke kindernaam bekleedt in de toptien voor het district Antwerpen de eerste plaats? Niet Thomas, Bart of één van die andere oer-Vlaamse namen van weleer, wel Mohamed. Toen ik vijftien jaar geleden een eerste artikel over dit onderwerp schreef, stond Mohamed niet eens in de toptwintig.

PEGGY URKENS « En hij staat ook nog 'ns op de tweede plaats, maar dan in de spelling Mohammed. Bijna de helft van de voornamen in die Antwerpse toptwintig zijn van 'allochtoonse' oorsprong: Ayman, Ayoub, Bilal, Amin, Imran, Rania, Oumaima, Aya, Imane, Nisrine... In 1965 had alleen Mohamed het zover geschopt.

» Dat zegt niet alleen iets over de toename van het aantal allochtonen, maar ook over Marokko, dat een tamelijk streng beleid voert. Zo was Sarah daar lange tijd een courante naam, maar nu wordt hij niet meer aanvaard. Het Marokkaanse consulaat stuurt ons nog elk jaar een lijst met alle voornamen die zij aanvaarden voor wie een visum aanvraagt - allochtonen die nog de Marokkaanse nationaliteit hebben, móéten zich daar dus wel aan houden. En het is een zeer korte lijst, met voornamelijk namen uit de koran. Ter vergelijking: ons rijksregister bevat meer dan zestienduizend officieel aanvaarde kindernamen. En dit (laat vijf of zes bedrukte bladzijden zien) is de lijst van het Marokkaanse consulaat.»

HUMO Moslims willen hun kroost een religieuze naam geven omdat anders het gevaar bestaat dat Allah hen na hun dood niet oproept. Is die andere mooie Arabische naam in onze contreien erg populair: Osama?

URKENS « Nee, Osama of Oussama is sinds 11 september 2001 zelfs een beetje taboe geworden, terwijl die naam in de Arabische wereld even courant was als Jan of Tom bij ons.

» De actualiteit brengt sommige voornamen in diskrediet. In 2003 waren er in heel Vlaanderen nog amper twintig Marcen. Dat kan toeval zijn - ook na 1945 zijn er in Vlaanderen nog Adolfen geboren - maar wie zou z'n dierbare boreling na de zaak-Dutroux nog Marc willen noemen?»

HUMO Zijn er politiek correcte Vlamingen die hun kind een allochtone voornaam hebben gegeven, om de integratie te bevorderen?

URKENS « Dat komt alleen voor bij gemengde gezinnen: als een Vlaamse vrouw met een allochtone man trouwt, of vice versa, dan wil hun kind weleens Bilal of Aïsha heten. Omgekeerd zijn er veel genaturaliseerde vrouwen die van hun allochtone voornaam afwillen, omdat die hun integratie tegenwerkt. Maar sommige namen die ons Vlamingen vertrouwd in de oren klinken, zoals Nadia, staan ook op de lijst van het Marokkaanse consulaat. En er zijn ook namen die Arabisch van oorsprong zijn maar het niet lijken: Amber bijvoorbeeld.»

HUMO 'Amber Dewinter', dat klinkt mooi. Een voornaam moet beantwoorden aan drie criteria: hij mag het kind niet schaden, hij mag derden niet beledigen en hij mag geen verwarring veroorzaken. Wat houdt dat concreet in? 'Geen verwarring veroorzaken' bijvoorbeeld, wat betekent dat?

URKENS « De politie wil natuurlijk vermijden dat voortvluchtige misdadigers om de haverklap van naam veranderen. Maar het is bijvoorbeeld ook verwarrend als de zoon dezelfde naam krijgt als de vader. Of een meneer Louis die z'n zoontje ook Louis wil noemen: 'Louis Louis', wat voor zin heeft dat?»

HUMO In Amerika staat het net chic om een voornamendynastie te beginnen: Lionel Hampton I, Lionel Hampton II, en Lionel Hampton the third...

URKENS « Mensen die dat belangrijk vinden, moeten emigreren, want hier mag het niet. Wij zetten er meestal een tweede naam bij. Het in Amerika ingeburgerde 'Jr.' mag hier ook niet. Junior of Senior voluit dan weer wel.»

HUMO Dus iemand die met z'n achternaam Junior heet, mag z'n zoontje Senior noemen? Dat wordt lachen als Senior Junior zestig jaar later op pensioen gaat. Mogen andere letters wel, zoals de Engelsman die z'n zoontje 'M' wilde noemen, naar analogie met het brein achter James Bond?

URKENS « Neen. Twéé letters mag wel, bijvoorbeeld Bo of El. We hebben wel al een aantal 'J-Lo''s moeten weigeren: die ouders kiezen dan meestal voor Jennifer. 'P-Diddy' en dat soort fratsen zijn ook niet toegestaan.»

HUMO Een achternaam als voornaam, mag dat?

URKENS « Neen.»

HUMO Ik zie hier nochtans een paar Lennons op de lijst staan - zoals ook het zoontje van Liam Gallagher naar John Lennon is genoemd.

URKENS « Die zullen dan door de mazen van het net geglipt zijn.»

HUMO Om flauwe grappenmakers voor te zijn: wordt 'Achternaam' als voornaam aanvaard?

URKENS « Neen.»

HUMO Welke kindernamen zijn tegenwoordig het populairst?

URKENS « Het gaat heel snel. Een tijdje geleden moesten meisjes absoluut een chique Franse naam hebben: Anouk, Charlotte, Manon, Margaux. En dan waait dat weer over, en zijn bloemen in: Roos, Daisy, Amaryllis, of gewoon Bloem...


» Bij de meisjes vormen Emma, Marie en Sarah momenteel de Vlaamse topdrie; bij de jongens Noah, Thomas en Mohamed. Over zes jaar zal het eerste schooljaar ook heel wat Clara's, Amélies en Nooren tellen. Julie lijkt een blijver voor een meisje, net als Lukas en Milan voor een jongen. Je zou denken dat Ilias zeldzaam is, maar zo zijn er in 2003 alleen al in Antwerpen 250 geboren. Er zijn natuurlijk sterke culturele verschillen: bijna alle Afrikaanse ouders die hier wonen, geven hun dochters namen als Harmony, Destiny, Euphony, Precious of Gracious.»

HUMO Als ik de namen van peuters overschouw, blijkt dat ook excentrieke spellingen van gangbare voornamen in zwang zijn. 'Ilde' in plaats van 'Hilde', 'Gwendy' in plaats van 'Wendy'...

URKENS « Xander in plaats van Sander. Xim in plaats van Kim. Yarne of Bjarne in plaats van Arne. Wie Lisa te saai vindt, kiest voor Lyza. Daniëlle is Danyelle geworden. Wie vroeger Kristel geheten zou hebben, heet nu Krist'l. Wat ooit een Axelle geweest zou zijn, is nu Ax'l. Phaedra wordt ingekort tot Phae of Fee, het oubollige Louis verbasterd tot het hippere Lou.»

Komen eten, Zzyzx!

Wat heeft het voor belang hoe iemand heet - ruikt een roos anders als je hem paardenbloem noemt? De Romeinen gaven hun kinderen gemakshalve een nummer als naam: Primus, Secundus, Tertius... Tegenwoordig sloven ouders zich uit opdat hun kind later z'n naam niet moet delen met andere klasgenootjes, maar het is een dunne lijn tussen vindingrijk en vergezocht. Het cliché wil dat de voornaam het eerste verjaardagscadeau is dat mama en papa aan hun kleine schat geven, maar soms is het een vergiftigd geschenk. Je heet vanaf nu een leven lang Kyandro: welkom op aarde, en begin er maar aan! Of wat te denken van Nausicaa, Aernt, Epiphany, Tsippy, Thalin, Jarno, Reven, Elyesa, Zoodle, Axana, Tjarda, Benthe, Branco, Océane...? En ik hoop voor de kleine Pywackit dat hij er niet uitziet zoals hij heet.

Vergezocht is ook niet altijd goed gevonden: nu lijkt Nausicaa heel origineel - tot later blijkt dat tienduizend andere ouders in 2005 net hetzelfde dachten. Je kind Unique noemen garandeert allerminst uniciteit, en het wordt nog hachelijker als dat kind een achternaam deelt met een BV. Gedenk in dat verband de politieman Bart Peeters, de journalist Koen Wauters en de biljarter Eddy Merckx, die nog dagelijks aan de telefoon moet zeggen: 'Neen, ik ben niet dé Eddy Merckx...'

Een voornaam kan de toekomst van zijn drager voorspellen - of net níét. Worden Elfi, Feeya en Kalinkina later ballerina's? Zal Atlantis Verhaert later blij zijn met haar mythische naam? Zal Venusdeep Braems überhaupt buiten durven te komen? In Hasselt wilde ene meneer De Vos zijn zoon Reinaert noemen; het werd uiteindelijk René. Bereid u voor om in uw verkaveling over een paar jaar de volgende kreten te moeten aanhoren: 'Komen eten, Carmalyta!' 'Mag Kyan komen spelen?' 'Kijk op uw eigen blad, Prunelle!' 'Laat Zidane met rust, Figo!' 'Eerst je huiswerk maken, Wesenyeslesh!'

Ooit kon je uit de voornaam van een kind de politieke voorkeur van z'n ouders afleiden: katholieken kozen bijbelse namen, flaminganten Dietse namen, socialisten Russische namen... In de jaren zeventig en tachtig hadden Agalev-adepten een voorkeur voor de gesel der Friese namen: Fraukje, Femke of Jitske. Maar sinds de naamkeuze vrij is, heerst de chaos: zelfs het geslacht is niet altijd meer meteen af te leiden. Raadt u maar eens (één punt per juist antwoord) of de volgende letterwoorden jongens- dan wel meisjesnamen zijn: Xinthe, Nolle, Norico, Senan, Quillan, Senon, Quina, Tyche, Denne, Mink, Danza, Nazaré, Ilié, Dauwe, Sofian, Loan, Fangio, Kai, Anass, Kjetil? Sommige namen waren ooit voorbehouden aan één sekse, maar worden nu gekozen voor jongens én meisjes: Sam, Lou, Kim, Sid, Ashley, Robin... Het strenge en oubollige Victor is out, maar de vrouwelijke afgeleide ervan, Victorine, lijkt hip en populair.

Vier discotheekbezoekers noemden hun kind vorig jaar Deejay. Een handvol koos voor Bingo en Zorro. In Amerika heet iemand Zzyzx. In Antwerpen koos een Vlaamse blanke papa voor de ghetto name Ice. Hoelang nog voor iemand z'n kind Abortus noemt? Of Prematuurke? Of Onbevlekte-Ontvangenis? Of gewoon: Jongen - als het een meisje is?

URKENS « We hebben hier weleens een mevrouw gehad die haar dochter Cococaracaressa wilde noemen. Tja. En ze had dan nog een doorsnee-achternaam, zodat de combinatie helemaal onwaarschijnlijk zou zijn geworden. Er zijn hier ook al Vlaamse ouders geweest die hun zoontje per se Tolga, Moussa of Ilario wilden noemen. Klinkt behoorlijk vergezocht, maar als zij daar gelukkig mee zijn...

» Mij valt op dat veel ouders een naam zoeken die niet geparodieerd kan worden, of op z'n minst niet fout uitgesproken. Sommige namen klinken welluidend in het Engels, maar zal het mooie Damian op een Antwerpse speelplaats niet verbasterd worden tot Damièn? Sommige mensen zijn al gechoqueerd als wij ze vragen: 'Dus het is Jonathan?' - Vlaamse uitspraak. 'Neenee: Dzjo-ne-ten, op z'n Engels!' En voor anglofiele ouders moet het een gruwel zijn dat men hun kind niet Oscar maar Oscáár noemt.»

Generatie Y

HUMO Hebben trotse ouders soms ingewikkelde verklaringen voor de naam die ze gekozen hebben?

URKENS « Meestal blijft het bij 'We vinden dat schoon, punt uit.' Gisteren had mijn collega nog een Catriona Vandersmissen of zoiets.

» Er zijn ook ouders die reeksen maken, ze geven hun kinderen bijvoorbeeld allemaal namen die beginnen met een B: Ben, Bob, Beau... Andere gaan voor verkleinwoordjes: Kaatje, Trijntje, Frauke... Zelfs Jefke is een officieel aanvaarde voornaam. Soms zeggen ouders: 'We hebben die naam gekozen omdat hij in het Sanskriet 'ochtendstond' betekent, of 'omdat het Esperanto is voor 'volle maan'. Andere mensen kiezen Moon of Luna gewoon om de klank. En denken de ouders die hun dochtertje Merel noemen nog aan een vogel? Ach, uiteindelijk telt dat het kind er niet ongelukkig van wordt, hé.»

Recent onderzoek heeft bevestigd wat we allang wisten: laaggeschoolde mensen geven hun nakomelingen andere namen dan universitairen. (In het Antwerpse staat een frituur waar de ouders Wesley en Tamara heten, en hun zoontje heet Davino: hele goeie frieten!) Verder onderzoek wees uit dat het onderwijzend personeel puur op basis van de voornaam kan voorspellen welke kinderen voor overlast zullen zorgen. Vooral de 'Y-kids' vormen een probleem - het puberale sletje uit de comedyserie 'Little Britain' heet niet voor niets Vicky. In het Antwerpse heten de veertien (14!) kinderen van één gezin Wendy, Cindy, Jimmy, Brendy, Sonny, Sandy, Xanty, Chardy, Yorry, Yanty, Britney, Yony, Ruaby en Purdy. Het zal toeval zijn.

URKENS « Ook die zogenaamde marina-namen evolueren zeer snel. De ingeburgerde marina-namen, zoals Nancy, Cindy en Sandra, worden allang niet meer gekozen. Ook de jongere generatie johnny-namen, zoals Ken, Kevin en Dave, zijn uitgerangeerd. In Antwerpen zijn vorig jaar nog maar vijftien Daveys geboren. In dat milieu vind je nu meer exotische namen als Kyara, Kendra, Tahnee, Gwenaëlle of Athénaïs. Bij de jongens heeft Johnny plaats moeten ruimen voor Wesley, Kenzy en Lesley. Da's ook weer een Y, ja... Hoe dan ook: geen enkele marina heet tegenwoordig nog Marina. En johnny's noemen hun zoontje nooit Johnny, want 'dat is een naam voor johnny's'.»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234