'Dox: Gringo Trails': ons beeld van exotische bestem­mingen is vaak gebaseerd op reis­magazines en hollywoodfilms

Malariapillen mee? Een rol toiletpapier? Een draagbare batterij voor de smartphone? Natuurlijk niet, u gaat immers backpacken: die junglekoorts zweet u wel uit, u veegt uw reet wel af met bananenbladeren, en eventuele Pokémons laat u gewoon links liggen. In tijden waarin de toeristische sector overuren draait, ondanks terreur en treinvertragingen, is er immers niets zo authentiek als reizen op de meest primitieve manier: een rugzak, een goed stel schoenen, en niets dan goede bedoelingen. Wat jammer dus dat u vanavond in ‘Gringo Trails’ het deksel op de neus krijgt: in die documentaire brengt antropologe Pegi Vail in kaart welke vernietigende gevolgen rugzaktoeristen vaak meebrengen voor hun uitverkoren bestemmingen. Die reiken verder dan een paar besmeurde bananenbladeren.

Pegi Vail «De eerste opnames voor de documentaire maakte ik al in 1999. Ik was toen zelf backpacker, en ik vond het rugzakreizen een boeiende cultuur die toe was aan een eigen documentaire. Alleen kwam het leven in de weg lopen, en de film bleef liggen. Toen ik tien jaar later het idee kreeg om eraan verder te werken, was de reisindustrie intussen enorm gegroeid, en door mijn research was me duidelijk geworden dat ik het verkeerd had. De documentaire moest niet over het backpacken zelf gaan, maar over de gevolgen ervan voor de bezochte plaatsen.»

- Hebben rugzakreizigers dan niet net een kleinere impact?

Vail «Vaak wel, maar de invloed van backpackers is van een heel andere aard. Het verhaal dat je vaak te horen krijgt, is dat zij, in tegenstelling tot de doorsneereiziger, veel langer op één plaats blijven hangen, daardoor veel meer geld uitgeven, en dus de plaatselijke bevolking ten goede komen. Als het even meevalt, gaan ze na een tijdje zelfs deel uitmaken van de lokale gemeenschap. Mooi is dat, maar: het is allemaal theorie. Ik heb voor de doc-

umentaire een grote enquête gehou-

den, en daaruit bleek dat mensen die met de rugzak rondtrekken maar liefst 85 procent van hun tijd gewoon door-brengen met ándere reizigers. Van het fabeltje dat ze vlot opgaan in de ge-

meenschap blijft dus niet veel over: in veel gevallen beperken de interacties zich tot een bezoekje aan de plaatselijke markt.»

- Om het daar dan op een gretig pingelen te zetten.

Vail «Oorspronkelijk zat er een scène in de film waarin je vier reizigers, een Nederlander, een Amerikaan, een Peruviaan en een Australiër, samen een markt zag bezoeken in Bolivia. Ze besloten er te ontbijten, en toen merkte ik dat de Amerikaan probeerde af te dingen – terwijl het over een schamele 15 cent ging! Je zag de andere reizigers in het gezelschap zich schamen, behalve de Nederlander. ‘Het is het principe,’ zei die. Dat zei voor mij alles over de opvatting van de rugzaktoerist dat je reis pas echt authentiek is als je je gedraagt zoals de plaatselijke bevolking. Alleen staat dat beeld nogal ver van de werkelijkheid. Want wat is authenticiteit als het op reizen aankomt?»

- Zegt u het maar.

Vail «Zoals de Amerikaanse reisjournalist Rolf Potts in de film zegt: ‘Voor veel mensen is het wat ze op de cover van National Geographic zien staan.’ Onze ideeën van wat typisch is voor een bepaald deel van de wereld zijn namelijk erg vaak gebaseerd op hoe dat ons al ons hele leven voorgespiegeld wordt door hollywoodfilms of romans – of tegenwoordig: blogs. Eén reiziger in de film zegt bijvoorbeeld dat haar hele beeld van West-Afrika uit ‘Out of Africa’ kwam, die film met Meryl Streep en Robert Redford. Ze liet toen ook ‘Lawrence of Arabia’ vallen: niet alleen ligt Arabië niet eens in de buurt, maar zo noemde ze bovendien twee films waarbij het verhaal verteld wordt aan de hand van een buitenlander die op één of andere manier het land bezoekt. ‘Authentiek’, zeggen ze dan.»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234