DOX: Shiites and Sunnis: The Secret War (Docu)

Voor wie het allang heeft opgegeven om het wespennest dat Midden-Oosten heet te doorgronden, brengt de bekroonde documentaire ‘Shiites and Sunnis: The Secret War’ ongetwijfeld soelaas. De Franse journalist Kamal Redouani fileert de fundamentele tegenstelling die de conflicten in Syrië en Irak voedt, de strijd tussen sjiieten en soennieten, en hij schoot er ei zo na zelf het hachje bij in.

'Na de val van Saddam Hoessein palmde het sjiitische Iran Iraakse grond in en ontstond er een kettingreactie.'

Kamal Redouani «Toen ik in 2011 een documentaire draaide over het jihadisme dat in de slipstream van de Arabische Lente opgang maakte, viel me op hoe het revolutionaire discours voor meer democratie steeds vaker naar de achtergrond verdween. Voor de soennitische extremisten in Libië, Syrië en Libanon, die van wapens en geld werden voorzien door Saoedi-Arabië en Qatar, lag de nadruk steeds meer op het doden van ongelovigen – lees: ook sjiieten. Toen besloot ik om die onderhuids broedende haat in een nieuwe documentaire te belichten.»

HUMO Saoedi-Arabië en Qatar hebben de revoluties dus gekaapt om hun soennitische invloedssfeer uit te breiden.

Redouani «Juist, maar Iran heeft aan sjiitische kant krek hetzelfde gedaan. Ik wil de complexe situatie niet te veel simplificeren, maar dat ik mijn documentaire in Iran laat beginnen, is niet toevallig. Na de val van president Saddam Hoessein, een soenniet, haastte Iran zich om het Iraakse territorium met al zijn oliebronnen in te palmen. Zo raakten de machtsverhoudingen in de regio helemaal verstoord en ontstond er een kettingreactie. De opstand tegen de Syrische president Assad, een sjiiet, ontaardde helemaal toen de soennitische jihadisten van Jabhat-al-Nusra en later IS zich met de zaak gingen bemoeien, met de steun van Saoedi-Arabië en Qatar.»

HUMO Het conflict tussen soennieten en sjiieten is overgewaaid naar Libanon, een land waar officieel vrede heerst.

Redouani «De sjiitische Hezbollah, gesteund door Iran, strijdt aan de zijde van Assad, maar dat is natuurlijk niet naar de zin van de Libanese soennieten. In enkele wijken van de stad Tripoli zijn mensen die vreedzaam naast elkaar woonden, elkaar beginnen te beschieten. Daar is het leger tussenbeide moeten komen. Niet toevallig zit het land al jaren zonder regering. De breuklijn zie je zelfs in Gaza, waar Palestijnen die Assad-gezind waren, gedwongen werden van kamp te veranderen.»

HUMO En dat terwijl westerlingen amper weten wat het verschil tussen soennieten en sjiieten is. Legt u dat uit in uw documentaire?

Redouani «Het schisma kwam er bij de opvolging van Mohammed, na diens dood in 632. Volgens de sjiieten wilde de profeet dat hij werd opgevolgd door zijn erfgenamen, wat aanvankelijk ook gebeurde. Maar de soennieten zijn van oordeel dat één van zijn trouwste volgelingen hem had moeten opvolgen. Om die geschiedenis te belichten heb ik een bezoek gebracht aan de graftombe van Mohammeds kleinzoon Hoessein in de Iraakse stad Karbala, waar hij werd gedood. Die plek is nu een bedevaartsoord, het Mekka van de sjiieten. Een heel symbolische plek dus om de tegenstelling in de verf te zetten.»

HUMO Het kan niet eenvoudig geweest zijn om in die regio aan beide kanten van de breuklijn te filmen.

Redouani «Inderdaad. Toen ik naar de soennitische stad Fallujah wilde, in Irak, hebben sjiieten me urenlang opgesloten in een snikhete barak, om me te intimideren. Ze beschouwden me als een spion. Een andere keer kreeg ik zelfs een wapen tegen het hoofd. Collega’s van mij zijn in diezelfde periode ontvoerd, en sommigen van hen zijn later in handen van IS gevallen en onthoofd. Ik heb dus geluk gehad.»

HUMO Blij toe!

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234