Dr. De Zeulder over manipulatie van het geheugen

Wij kunnen ons niet herinneren dat er ooit zoveel is gedebatteerd over herinneringen. Kunnen ze zomaar na decennia uit het niets opduiken? Bestaan er ook valse herinneringen? Kun je herinneringen manipuleren? We vragen het aan iemand die de menselijke ziel kent als geen ander.

'Je kunt daar een aardig centje mee verdienen'

Dr. Koen De Zeulder «Herinneringen zijn de olijfolie van de menselijke geest: met een beetje creativiteit kun je er van alles mee. Je kunt er ook een aardig centje mee verdienen. Zelf heb ik met een psycholoog een bedrijfje opgericht voor mensen met vliegangst. Die willen graag eens naar Kaapstad of Bangkok, maar ze durven dat vliegtuig niet in. Wij bezorgen die mensen prachtige herinneringen aan een schitterende reis. Na acht sessies zijn ze ervan overtuigd dat ze daar echt zijn geweest, en het nagenieten duurt tot het einde van hun dagen. Het is veel goedkoper dan een werkelijke reis, en het resultaat is hetzelfde. Maar het is geen eenvoudige techniek.»

HUMO Wat is er zo moeilijk aan het inlepelen van herinneringen?

De Zeulder «De facturatie. Dat hebben we met vallen en opstaan moeten leren. Je stuurt dan een rekening, en dan zegt zo’n patiënt in alle oprechtheid: ‘Sorry, dit kan niet kloppen. Ik kan mij die therapie totaal niet herinneren. En het is onmogelijk dat ik daar aanwezig was, want in die periode was ik in Kaapstad.’ Je moet de deelnemers dus vooraf laten betalen.»

HUMO Hoe gaat dat proces precies in zijn werk?

De Zeulder «Je moet de patiënten eerst zorgvuldig screenen. Je moet ongeveer weten wat ze zich willen herinneren. Ik kreeg onlangs een man over de vloer die scheef liep van het schuldgevoel. ‘Dokter, ik ben in mijn eentje naar Bangkok gegaan,’ snikte hij, ‘en ik heb mij daar gedragen als een pervers beest. Ik kan niet leven met de smeerlapperijen die ik daar heb uitgehaald. O, wat voel ik mij ellendig!’

»Meteen realiseerde ik me dat we deze kerel een paar maanden eerder over de vloer hadden gekregen. We hadden hem een, ik zal het eufemistisch uitdrukken, levenslustig verblijf in die zondige stad bezorgd. Het ging om de dirigent van een kerkkoor die naar het Oosten wou om daar kennis te maken met de boeddhistische cultuur. Dat was een klein foutje. Hij heeft thuis alles opgebiecht, en de echtscheiding is bijna rond.»

HUMO Maar zijn vrouw moet toch wéten dat die reis nooit heeft plaatsgevonden?

De Zeulder «Aangeprate herinneringen zijn even overtuigend als echte. Die man wist perfect het plopgeluid na te bootsen waarmee zo’n balletje tijdens een pingpongshow het luchtruim kiest. Zijn vrouw googelde de gore adressen die hij uit het hoofd kende, en het bleek allemaal te kloppen. Zo’n mens begint dan aan zichzelf te twijfelen, en niet aan haar partner. Beetje jammer, maar het toont wel hoe goed wij ons werk doen.»

HUMO Passen jullie nog andere technieken toe op het geheugen?

De Zeulder «Uitwissen is heel populair. Er zijn mensen die elk jaar naar Middelkerke op vakantie gaan. Wij zorgen ervoor dat het is alsof ze daar nooit eerder zijn geweest. We krijgen voortdurend emotionele berichten van mensen van vijftig, zestig jaar die voor het eerst de Noordzee zien. Dat geloven ze toch. Die zijn helemaal ondersteboven van de majestueuze golfslag, van het schreeuwen van de meeuwen en van de onvoorstelbare hoeveelheden schelpjes die je daar kunt rapen. Dan besef je weer waarom je medicus bent geworden: om de mensen gelukkiger te maken.»

HUMO Schuilt er geen gevaar voor misbruik in die behandelingen?

De Zeulder «Het kan altijd mislopen, daarom moet je vooruitziend zijn. Wij voorzien dat onze patiënten, mochten ze om één of andere reden toch ontevreden zijn, zullen vergeten een klacht in te dienen. Dat doen wij door overdracht, bijvoorbeeld naar de verwarmingsketel.»

HUMO Huh?

De Zeulder «Als ze na een paar maanden het gevoel krijgen dat ze werden bedonderd, wordt dat geprojecteerd op die ketel. Meteen krijgt de installateur scheldtelefoons, dreigbrieven en mogelijk een advocaat op zijn dak. Nee, ik zeg altijd tegen aspirant-hulpverleners: als het om zulke delicate materie gaat, kan het geen kwaad jezelf vooraf goed te beschermen.»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234