null Beeld

Duizend bommen en kometen: 'Onze planeet is totaal onvoorbereid op een aanvaring met een buitenaards object'

En u dacht dat de grootste dreiging uitging van transvetten, Donald Trump of fijn stof? Think again. En kijk naar boven, naar dat eindeloze uitspansel vol kometen en asteroïden die met exorbitante snelheden langs ons broze bolletje zoeven. Mocht één van die paljassen op een allesvernietigende ramkoers met de aarde liggen, dan kunnen we daar volgens NASA-onderzoeker Joseph A. Nuth helemaal niets tegen beginnen.

Tim Van Steendam

undefined

'Ik ben maar een simpele onderzoeker die onze planeet wil behoeden voor een ramp'

Sinds Nuth, onderzoeker bij de Amerikaanse ruimtevaartorganisatie NASA, onlangs zijn weinig opbeurende verklaringen ventileerde op een meeting in San Francisco, wordt hij overstelpt met vragen van angstige aardbewoners.

Joseph A. Nuth «De telefoontjes vallen uiteindelijk nog wel mee. Via mail krijg ik ook tal van schreeuwerige berichten van mensen die geloven dat ik het einde der tijden heb aangekondigd. En omdat ik bij NASA werk, gaat een deel er automatisch van uit dat ik betrokken ben bij een of andere complottheorie. Voor alle duidelijkheid: NASA heeft niets te verbergen, én ik heb nooit gezegd dat er acuut gevaar dreigt. Ik waarschuwde alleen dat onze planeet totaal onvoorbereid is op een aanvaring met een buitenaards object.»

HUMO Euh, is er dan één op komst?

Nuth «Als het een troost mag zijn: op dit ogenblik weten we zeker dat er geen enkele asteroïde in aantocht is. De meest zorgwekkende heet Bennu en die heeft een kans van 1 op 3.000 om over tweehonderd jaar de aarde te raken. NASA heeft er in september trouwens een ruimtesonde naartoe gestuurd. OSIRIS-REx zal proberen om materiaal van Bennu af te schrapen en voor onderzoek terug naar de aarde te brengen.

»Door de jaren heen is de wetenschap zich gelukkig iets meer gaan interesseren voor het opsporen van asteroïden. Ze komen vaker voor dan kometen en zijn dus ook eenvoudiger te ontdekken. Als er ooit eentje onze richting uit komt, dan kan je dat decennia op voorhand voorspellen.»

HUMO Vliegt er nog meer onbetrouwbaar puin door de ruimte?

Nuth «Het grootste probleem zijn die kometen. Er zijn er niet alleen minder, wat het een pak lastiger maakt om ze op te sporen, ze zijn ook zwaarder en kunnen bij een impact gemiddeld meer schade aanrichten. Statistisch gezien is er 100 keer meer kans om geraakt te worden door een asteroïde dan door een komeet, maar een komeet heeft dan weer 100 keer de energie van een gemiddelde asteroïde.

»Van de bekende komeet Haley weten we intussen dat hij ongeveer elke 75 jaar langskomt. Van Siding Spring kenden we de baan niet. Deze komeet werd pas in januari 2013 ontdekt en scheerde in oktober 2014 op 135.000 kilometer langs Mars. Dat is zowat de afstand tussen de aarde en de maan, rakelings in ruimtetermen.

»Het maakt kometen onvoorspelbaar en ook gevaarlijker. Dat was precies wat ik bedoelde in San Francisco. Mocht Siding Spring op de aarde zijn afgekomen, dan hadden we amper 22 maanden gehad om onze verdediging te organiseren.»

HUMO En dat is te weinig?

Nuth «Het duurde alleen al vijf jaar om OSIRIS-REx te bouwen, te testen en te lanceren. We kunnen misschien wat tijd winnen door testfases te schrappen, maar dan verhogen we weer de kans op fouten. Als het lot van onze planeet op het spel staat, speel ik liever op veilig. We moeten op elk mogelijk scenario voorbereid zijn.»


Armageddon

HUMO Uw bezorgdheid is niet nieuw. In 1967 was het befaamde Massachusetts Institute of Technology al bezig met het uittekenen van de plannen van Icarus CSM, bijgenaamd The Interceptor, een ruimtetuig dat in onze richting suizende asteroïden kon onderscheppen. Waarom is niemand in al die jaren effectief aan de bouw van zo’n tuig begonnen?

Nuth «In de jaren 50 en 60 nam het gros van de wetenschappers de dreiging niet echt ernstig. De meerderheid van de geologen was er zelfs van overtuigd dat de kraters op de maan het gevolg waren van vulkaanuitbarstingen in plaats van meteorietinslagen. Pas nadat Nobelprijswinnaar Luis Alvarez in de jaren 80 bewijzen verzamelde voor zijn theorie dat de dinosaurussen 65 miljoen jaar geleden werden weggevaagd door een meteorietinslag, begon men zich bewust te worden van het gevaar. Sinds die tijd hebben twee planeten trouwens een bijna-botsing gehad. Komeet Shoemaker-Levy 9 viel in 1994 boven Jupiter uit elkaar. Sommige van de inslagplaatsen alleen al waren groter dan onze planeet. Twintig jaar later was er Siding Spring.»

HUMO Pas begin 2016 richtte NASA het Planetary Defense Coordination Office op.

Nuth «Het PDCO is een nieuw overkoepelend orgaan boven drie telescoopprojecten, maar dat betekent op zich niet zo veel. NASA voert al twee decennia onderzoek naar asteroïden. Toen ik in de late jaren 70 studeerde kenden we er 5.000. Vandaag zijn het er al meer dan 700.000.»

HUMO Mocht er toch een buitenaards object onze richting uit komen, is het dan beter om het af te leiden of om het te vernietigen?

Nuth «Dat hangt af van de grootte en van de tijd die ons rest. Een object dat zich op twintig jaar van ons bevindt, kunnen we tijdig een zetje geven en van koers doen veranderen. Hebben we slechts zes maanden de tijd, dan valt die mogelijkheid weg en moeten we op goed geluk een kernbom versturen. Het mogelijke gevolg daarvan is dat die ene rots uit elkaar valt in ontelbare kleine fragmenten. Een aanzienlijk deel daarvan zal opbranden in onze atmosfeer. Duizenden andere fragmenten zullen de aarde raken en schade aanrichten. Maar het gevreesde uitsterfscenario zal wellicht niet meer van toepassing zijn.»

HUMO Op internet doen nogal wat theorieën de ronde: haak een raket aan de asteroïde om de koers te wijzigen, monteer spiegels of een parachute of trek ten aanval met een witte verfbom om de inwerking van de zon te beïnvloeden.

Nuth «Al deze oplossingen kunnen werken. Alles hangt af van de samenstelling en sterkte van de asteroïde. Probeer maar eens een raket te bevestigen aan een steen die met hoge snelheid om zijn as roteert. Bovendien zijn asteroïden vaak een verzameling puin dat middels een lage zwaartekracht aan elkaar hangt. Als een raket te snel of te bruusk manoeuvreert, dan riskeert ze een stuk af te breken.»

HUMO In de rampenfilm ‘Armageddon’ begraaft Bruce Willis met het nodige succes een kernbom in het puin. Is dat een optie?

Nuth «Zeker, al hoeven we Bruce Willis daar niet per se bij te betrekken (lacht). NASA en andere ruimtevaartorganisaties bezitten nu al ontwerpen van nucleaire transportsystemen die zich in het oppervlak van een asteroïde kunnen begraven voor ze ontploffen. Een tweede scenario is de bom tot ontploffing brengen buiten de asteroïde. Die knal doet het oppervlak van de rots verdampen en duwt haar tegelijk in een andere richting. Het grote probleem is dat we bijna nooit op voorhand weten hoe het object eruitziet. Dat is de reden waarom de Europese Rosetta-missie in 2014 is mislukt. De ruimtesonde had zich succesvol in een baan om komeet 67P-Tsjoerjoemov-Gerasimenko gemanoeuvreerd, maar crashte omdat men zich verkeek op de landingsplaats.»


Atoombom

HUMO In februari 2013 stortte de Tsjeljabinsk-meteoriet neer in het Russische Oeralgebied. Het schaderapport was indrukwekkend: 1.200 gewonden en duizenden beschadigde gebouwen. Nog erger: niemand had deze meteoriet zien aankomen.

Nuth «De Tsjeljabinsk-meteoriet was ook nauwelijks twintig meter lang. NASA heeft zijn ondergrens getrokken op ongeveer 120 meter. Alles wat kleiner is reflecteert bijna geen licht en is dus heel moeilijk op te sporen. De meeste dingen die in de ruimte rondzweven zijn zwart als steenkool. Bovendien kwam de Tsjeljabinsk-meteoriet vanuit de richting van de zon. Dat is voor een telescoop bijna niet te zien.»

HUMO Valt er tegen zulke inslagen eigenlijk iets te beginnen?

Nuth «Nee, helaas niet. Maar die Tsjeljabinsk-meteoriet heeft wel heel wat ogen geopend. Sindsdien is men zich overal in de wereld nog meer bewust geworden van de dreiging. De nieuwe Asteroïde Inslag Missie, een samenwerking tussen de Europese en de Amerikaanse ruimtevaartorganisaties ESA en NASA, is precies gericht op het in de praktijk brengen van de heersende verdedigingstheorieën. Op dit ogenblik liggen er twee ruimtemissies op tafel. Eén ervan noemen we de Zwaartekrachttractor. Je kan de theorie vergelijken met een stuk vlees dat je voor een hond houdt. Als je het vlees beweegt, beweegt de hond in dezelfde richting mee. Vervang het vlees door een rots, zijnde een voorwerp waarop de zwaartekracht van toepassing is, en de hond door een asteroïde. Het nadeel van die methode is wel dat het zowat tien jaar duurt voor men die asteroïde voldoende van koers kan doen veranderen.»

HUMO Qua financiering van ruimtemissies ziet het er alleszins veelbelovend uit nu Donald Trump ruimtepionier en miljardair Elon Musk als zijn adviseur heeft aangeduid. Bent u blij?

Nuth «Mij hoor je daarover niet klagen. Maar zulke discussies zijn way above my paycheck. Ik ben maar een simpele onderzoeker die onze planeet wil behoeden voor een ramp.»

HUMO Stel dat zo’n allesvernietigende vuurbal toch door de mazen van het net glipt, wat moeten we dan doen?

Nuth «Een asteroïde van nog maar anderhalve kilometer groot is al tien keer krachtiger dan de atoombom op Hiroshima. Elk gebouw en elk levend wezen in de wijde omgeving van de inslag verdampt ogenblikkelijk. Vervolgens zou de hoeveelheid stof in de atmosfeer het zonlicht blokkeren en het andere leven op aarde verstikken. En mocht hij in zee vallen, dan ontstaan er enorme tsunami’s met alle gevolgen van dien. In het geval van een komeet is de schade nog veel erger.

»Het beste advies dat ik kan geven? Ga gezellig in de tuin zitten wachten met een biertje (lacht).»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234