Dwarskijker over 'Barber shop' en 'Zie mij graag'Michelangelo’s van de tondeuse

Echte venten konden er in één vloeiende beweging een opblaaspop kopen die bij hun haarspoeling paste.


Barber Shop

Canvas – 1 maart – 108.633 kijkers

Uit ‘Barber Shop’, na ‘Gas Station’ alweer een bijzondere documentaireserie van Luc Vrydaghs, kan ik opmaken dat een betere wereld vast nog wel een poosje op zich zal laten wachten – ik zou er, rekening houdend met de gemiddelde levensverwachting alhier, zelfs niet meer op rekenen.

In ‘Barber Shop’ is Luc Vrydaghs schijnbaar ongemerkt en in ieder geval veelziend aanwezig in barbierszaken en kapsalons, ontmoetingsplaatsen – of zijn het schuiloorden? – die zich in het oog van de storm lijken te bevinden. In deze serie zijn het plekken van betrekkelijke rust en vrede in een omgeving waar altijd wel narigheid in de lucht hangt, om nog maar te zwijgen van het aloude tweespan dood en verdoemenis.

De minst exotische aflevering speelde zich dan ook het dichtst bij België af: in het Engelse kuststadje Clacton-on-Sea, waar de volslanke blondine Susan Jacobson manhaftig een herensalon dreef. Voor ze er begon te werken, zat er achteraan in die zaak, van oudsher een onbehouwen en ruwharig mannenbolwerk, ook nog een seksshop: echte venten konden er in één vloeiende beweging een opblaaspop kopen die bij hun haarspoeling paste, en ook condooms, waarmee ze nog meer echte venten konden voorkomen. Susan had voor de brexit gestemd, maar ze was er intussen niet meer zo zeker van of ze daar wel goed aan had gedaan. Toch voelde ze zich in Clacton steeds meer vervreemd van wat ze dacht dat Clacton was, namelijk háár Clacton. Dat kwam door Turken die nu ook al fish and chips-shops openden in het stadje, en dat was naar haar grove schatting allemaal de schuld van het infame Brussels. Eén van de klanten van Susan, die zich als gezaghebbende bron opwierp, uitte het vermoeden dat die Turken veeleer Bulgaren waren, op de keper beschouwd. ‘Blanke Britten worden hier gediscrimineerd,’ vond hij daarna hardop. Aldoor voelde je het blanke onbehagen in dat kustplaatsje, een malaisegevoel dat Luc Vrydaghs, met z’n kunstenaarsblik, ook nog erg tekenend in beelden wist om te zetten: neonlicht in Clacton by night lijkt in het geheel niet op het blijde schijnsel uit het jubelende liedje ‘Downtown’, een hit van Petula Clark uit de jaren 60: ‘Linger on the sidewalk where the neon signs are pretty / How can you lose?’ Susan Jacobson, die later haar zelfmoordpoging ter sprake zou brengen, en haar verknochtheid aan een hondje, was een oprecht hartelijke vrouw, die tegen een eenzame klant zei dat hij altijd langs mocht komen voor een praatje. Een andere klant bleek voor de kost pornofoto’s te maken. ‘Eerst was het zijn hobby,’ sprak zijn bijgaande vrouw zo neutraal mogelijk. Hij zag als pornofotograaf ook handelsmogelijkheden in Susan, want er was in zijn branche veel vraag naar blote vrouwen van 40, met gynaecologische inkijk voor wildvreemden. Zo drukte die zakkenwasser zich niet uit, maar ik dan weer wel. Een andere klant, of was het gewoon iemand die even kwam aanlopen, voorzag dat hij spoedig z’n iPhone zou verkopen om met de opbrengst enigerlei logement te kunnen bekostigen vóór de nacht viel. Het geval wilde dat hij de jongste dagen dakloos was. ‘How can you lose?’ Susan hoorde al die sjofele lieden met geloofwaardig mededogen aan. Ik mocht haar wel.

Een iPhone is niet alleen slecht voor het milieu, hij had zijdelings ook een vreselijke wending gegeven aan het leven van Soniya Chaudhary, die in Ghaziabad, een satellietstad van New Delhi, een schoonheidssalon runde. Ze vertelde haar verhaal pas toen deze aflevering van ‘Barber Shop’ al een tijdje bezig was: in haar jeugd wilde ze op een dag een iPhone kopen. Een buurman kon haar zo’n mobiel voor een schappelijke prijs leveren. Niet lang na die transactie belde de politie haar op: haar iPhone bleek gestolen goed. Ze zei naar waarheid dat ze hem van een buurman had gekocht, die vervolgens ingerekend werd. Zijn wraak was niet min: een zuuraanval vertekende in 2004 haar gezicht voor altijd. Het was ironisch dat zij uitgerekend in een schoonheidssalon haar brood verdiende, maar haar vrouwelijke clientèle leek niet eens meer op haar verminkte gezicht te letten. Zij hoorde, terwijl ze hen mooier maakte, hun roddelpraatjes aan, maar ook hun bittere klachten over het verdorven machtsmonopolie van mannen in de Indiase samenleving, met alle verkrachtingen, seksuele intimidatie en zuuraanvallen van dien. Er broeide iets in het schoonheidssalon van de dappere Soniya – mogelijk werd er een kiempje gelegd van een vrouwelijke opstand, en hopelijk is dat geen veel te optimistisch vooruitzicht. We zagen haar in een middelbare school een lezing geven over het perverse mechanisme waardoor slachtoffers van een zuuraanval uiteindelijk de schuld kregen van het onherstelbare leed dat hun was aangedaan. Zij ging ook andere slachtoffers van zuur, die er nog slechter aan toe waren dan zij, moed inspreken, en daar is ook weer moed voor nodig. Heroïek was, naast schoonheidsverzorging, haar alledaagse bezigheid.

De empathie met de wereld die hij betreedt, blijkt ook uit de beeldvoering van Luc Vrydaghs: in deze aflevering kon je voortdurend de stoffige hitte voelen en vooral de beklemmende massaliteit van India, de onstuitbare mensen- en verkeersstroom, en het pandemonium des dagelijksen levens aldaar.

In een sloppenwijk in Rio de Janeiro had Luc Vrydaghs meteen oog voor de ontluisterende tl-verlichting in de kapperszaak van Pedro Faria. Hetgeen in die favela ooit geverfd was, zowel binnenshuis als erbuiten, bladderde tegenwoordig fotogeniek af. De wijkbewoners die zich bij Pedro lieten knippen, vonden de politie hun natuurlijke vijand, en die bonkige ordehandhavers, tot de tanden gewapend en kogelvrij verpakt, vonden de gemiddelde sloppenwijkbewoner een vanzelfsprekende crimineel, volgens de gemiddelde sloppenwijkbewoner. Armoede leidde er tot drugshandel, en wie niet in drugs deed, was er een dwangmatige afnemer van. Gaandeweg bleek Pedro Faria, de baas van het herensalon, behalve een entrepreneur ook een welzijns- en straathoekwerker. Zijn ondernemingsplan behelsde de verhuur van 26 kappersstoelen. De aankomende kappers waren initieel meer uitgetreden junkies dan coiffeurs, en allemaal waren ze geboren armoedzaaiers op zoek naar een toekomstperspectief. Soms kocht Pedro een tondeuse voor hen – er vakkundig mee omgaan zouden ze wel al doende leren. Wat ze boven op de huurprijs voor de kappersstoel verdienden, was hun inkomen. Velen bleken Michelangelo’s van de tondeuse te zijn, die desgewenst al scherend de zultkop van Hugo Chávez op een achterhoofd konden aanbrengen. Aan het eind van deze aflevering barstte er een knaap van een tropisch onweer los; weldra stonden de straten blank, en bij de aanblik van die wateroverlast klonken in kapsalon Faria uitgelaten kreten op, die ik bepaald aanstekelijk vond, al weet ik niet precies waarom.

De mooie serie ‘Barber Shop’ gaat in wezen over overleven en levensmoed. Een interessante geestelijke oefening is: na dit programma naar ‘The Sky Is the Limit’ kijken en je plaatsvervangend de ogen uit het hoofd schamen, secondelang.

'Mocht ik aan een griepje lijden, dan zou ik me 'Zie mij graag' wellicht laten welgevallen'


Zie mij graag

Eén – 28 februari – 576.764 kijkers

De betaaltelevisie heeft ‘Little Big Lies’ op haar programma staan, een miniserie van HBO, met uitstekende actrices als Reese Witherspoon, Nicole Kidman en Shailene Woodley, die ik, om me bij uitzondering iets minder professioneel uit te drukken dan gewoonlijk, ook een aantrekkelijke vrouw vind. Je maakt kennis met enkele niet onbemiddelde Californiërs in Monterey, die samen een vrienden- of kennissenkring vormen, of toch een vorm van samenhang daartussenin. Hun intermenselijke verhoudingen worden door een troebel incident op de basisschool van hun kinderen, kersverse eersteklassertjes, ineens toxisch. Tot dusver heb ik er twee afleveringen van gezien, die mij welhaast aan één stuk door met verschillende gradaties van onbehagen hebben vervuld. Daarom niet getreurd, want ik blijk warempel veel plezier aan zulke onlustgevoelens te beleven. De psych zal wel raad weten en ik maak me alvast geen zorgen. Al vroeg ik me laatst wel af waarom er meteen argwaan in me opsteekt als ik bijvoorbeeld lees dat ‘Zie mij graag’ een feelgoodserie is. ‘Feelgood’ stemt me op één of andere manier wantrouwig, behalve dan in de bandnaam Dr. Feelgood, het puik van de pubrock.

Alejandra Theus, die nog maar eens uitblinkt in naturelle gewoonheid, speelt in ‘Zie me graag’ de rol van Anna, een jonge vrouw en moeder van twee jongetjes. Haar echtscheidingsceremonie mochten we in de eerste aflevering van dichtbij meemaken. Haar ex, ene Ben, lijfelijk en geestelijk vormgegeven door het Vlaamse idool Stan Van Samang, is het soort onverantwoordelijke en gemakkelijk ongelukken krijgende zwierbol op wie sommige mensen, onder wie vast ook zijn mama, diep in hun hart niet boos kunnen zijn – we hebben het hier over een dwangmatige schuinsmarcheerder die onder het vreemdgaan zelden een alcoholische verversing afslaat en al vroeg heeft ontdekt dat kutsmoezen verzinnen een edeler ambacht is dan zijn ex-vrouw en haar echtscheidingsadvocaat denken. Hij lijkt me ook een stereotiepe voorstelling van wat een man au fond is in een driftig kroeggesprek onder gelegenheidsfeministen. Flesje cava erbij.

De ontredderde Anna mag dan wel feitelijk gescheiden zijn, gevoelsmatig is ze dat nog lang niet, en uit die tweespalt ontstaan vanzelfsprekend alle verwikkelingen in ‘Zie mij graag’. Volgens mij dreigt er, als de exen niet oppassen, een happy ending, waarna de ellende opnieuw kan beginnen. ‘Mijn kinderen hun papa zien missen, dat is pas de hel,’ sprak Anna dubbelzinnig aan het eind van deze aflevering, maar volgens mij is ze, diep in haar hart, niet goed in dubbelzinnigheid.

Ben is me er eentje en Anna eigenlijk ook, alsmede haar twee vriendinnen die, zo goed en zo kwaad als het gaat, voor mental coach spelen. Dat neemt niet weg dat er een waas van braafheid over deze serie hangt. Het had volgens mij allemaal scherper gekund, maar mocht ik aan een griepje lijden, dan zou ik me ‘Zie mij graag’ wellicht laten welgevallen. Laat ik thans naar waarheid besluiten dat ik, in afwachting van zo’n griepje, hoogstwaarschijnlijk niet tot de doelgroep behoor.

Rudy Vandendaele

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234