null Beeld

Dwarskijker over 'Who Is America?' en 'Jambers in de politiek': De donkere onderstroom van de gemeenschap

Jambers wist ook Kris Peeters wonen, die op advies van zijn mediatrainer even de vuilnisbakken buitenzette


Who is America?
Canvas – 5 oktober – 78.359 kijkers

null Beeld

‘Who is America?’ begint met archiefbeelden van drie Amerikaanse presidenten – Roosevelt, Kennedy en Reagan – die gevleugelde woorden opgooien: ‘Het enige wat we te vrezen hebben, is angst’, ‘Vraag niet wat uw land voor u kan doen, maar wat ú voor uw land kunt doen’ en ‘Meneer Gorbatsjov, haal die muur neer.’ Daar worden dan voor het contrast tv-beelden van Trump aan toegevoegd, die tijdens een meeting, met het weinige talent waarmee hij het moet zien te redden, een gehandicapte verslaggever van The New York Times nadoet. Ja, met The Donald kun je lachen. Melania nog het minst.

De tijdgeest en de gevoelssfeer in de steeds naardere Verenigde Staten van vandaag zetten de verregaande en subversieve komiek Sacha Baron Cohen aan om, drastisch vermomd en de gêne voorbij, de mores van zowel hedendaagse Amerikaanse politici als die van mediafiguren en ijlhoofdige vertegenwoordigers van de kunst- en cultuurwereld aan een nader onderzoek te onderwerpen. En in één moeite door ook de moraliteit van Joe Sixpack en zijn wederhelft.

In de eerste aflevering van ‘Who is America?’ kregen we een interview met Bernie Sanders te zien, grand old man van de Democratische Partij. Sanders moest de morsige Billy Wayne Ruddick Jr. verdragen, een burgerjournalist die, geheel in de geest van Trump, aaneenhing van samenzweringstheorieën. Wat geen samenzweringstheorie is, is in presidentiële kring nepnieuws. Deze Ruddick Jr. ontvouwde ten overstaan van Bernie Sanders een dermate krankjorume redenering, een drogredenering met cijfermateriaal, dat ik medelijden met de waardige oude man kreeg en me tegelijk afvroeg of zijn oeverloze geduld nu een nobele karaktertrek was of gewoon een ouderdomsverschijnsel.

Eigenlijk zou iedereen die met een creatuur van Sacha Baron Cohen te maken krijgt al na één minuut een punt achter het gesprek moeten zetten, maar zelfs een echtpaar dat manifest de Republikeinse Partij aanhing, hoorde zo welwillend mogelijk ene Dr. Nira Cain-N’Degeocello aan, een kwast die namens de Democraten optrad en daartoe een monsterlijke mengeling van uitvergrote politieke correctheid en doorgeschoten multiculturalisme in stelling bracht. Hij vertelde dat zijn dochter Malala, genoemd naar de kinderrechtenactiviste Malala Yousafzai, van hem op de Amerikaanse vlag moest menstrueren, zodat die er gaandeweg meer als de Chinese vlag ging uitzien: alle Menschen werden Brüder op het dundoek. Pas toen Dr. Nira Cain-N’Degeocello uitweidde over zijn vrouw Naomi, die het had aangelegd met een dolfijn, ook seksueel, zei de man van het republikeinse echtpaar: ‘Excuseer me: met een waterdier?’ Het duurde nog even voor hij misschien wel enigszins walgend maar toch nog beheerst zei: ‘Dat hoort niet.’ Inzake beschaving kon Trump nog iets leren van deze twee partijgenoten, maar het valt te vrezen dat hij zich over de hele lijn volleerd waant.

In de tweede aflevering probeerde Dr. Nira Cain-N’Degeocello tijdens een hoorzitting de erg blanke plaatselijke bevolking van het stadje Kingman in Arizona warm te maken voor de bouw van een moskee ter grootte van de Aya Sofia, ‘de grootste moskee buiten het Midden-Oosten’. Een investering van 385 miljoen dollar. ‘Moslims van over de hele wereld zullen erop afkomen,’ klonk het ook nog. Dat stiet op protest, wat ik nu ook weer niet zó onredelijk vond, laat staan racistisch – een mens kan zich behoorlijk ontheemd voelen als zijn vertrouwde wereldje in een ommezien verandert, en heil verwachten van wereldomspannende religies is tot nader order niet verplicht. Toen Dr. Nira Cain-N’Degeocello zijn gehoor ook nog een toekomstbeeld van de hoofdstraat van Kingman liet zien – winkelpuien met niets dan Arabische opschriften – hield iemand het niet meer: ‘Zwarten zijn hier ook niet welkom, maar we dulden ze,’ riep hij. Waardoor Sacha Baron Cohen toch nog even de donkere onderstroom van deze gemeenschap opbaggerde.

Het griezeligste personage uit de menagerie van Sacha Baron Cohen is naar mijn smaak Erran Morad, een Israëlische houwdegen en antiterreurspecialist die niet gezegd wil hebben dat hij bij de Mossad was, maar dat ook niet voor zichzelf kan houden. Zijn idee om kleuters te bewapenen ging erin als koek bij Amerikaanse wapenlobbyisten en schietgrage leden van het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden. Eén volksvertegenwoordiger uit Georgia bekwaamde zich bij Erran Morad in antiterreurtechnieken. De Israëlische houwdegen wist dat de strijders van IS als de dood zijn voor homo’s en homoseksualiteit. Om ze te intimideren moet je dus je billen in de strijd gooien. En het duurde niet lang of de volksvertegenwoordiger duwde, aangevuurd door Morad, zijn blote kont tegen de vijand aan. Zou hij een stemmenkanon zijn in Georgia?

Bepaald schokkend was het onderonsje met Dick Cheney, vicepresident van de V.S. onder George W. Bush. ‘U begon zoveel oorlogen. Op welke oorlog bent u het meest trots?’ wilde Erran Morad weten. ‘Desert Storm,’ antwoordde Cheney zonder blikken of blozen, ‘ongetwijfeld een hoogtepunt. Ik heb een half miljoen mensen naar de Golf gestuurd.’ ‘Fantastisch,’ deed Morad. Cheney had ‘heerlijke herinneringen’ aan de stealthtechnologie en aan de precisiebombardementen. Waarna Erran Morad over ‘mensvriendelijk martelen’ begon, waterboarding bijvoorbeeld. ‘We spreken niet van martelen, maar van ondervragen,’ zei Cheney: het juiste woord boven alles – kijk, dát noem ik nu beschaving. Volgens Morad was waterboarding geen foltertechniek: ‘Ik heb mijn vrouw gewaterboard. Ik wilde weten met wie ze vreemdging.’ ‘Diepgaand kietelen en moord komen op hetzelfde neer,’ zei hij ook nog. Cheney begon hem toch een tikje apart te vinden, maar niet vreemd genoeg om onmiddellijk op te stappen. Tot slot was de voormalige vicepresident van de V.S. zelfs bereid om het doek te signeren waarmee Morad zijn echtgenote eens had gewaterboard. Hij was er overigens achtergekomen dat ze niet vreemd was gegaan die keer.

Af en toe wordt ‘Who is America?’ zo onwerkelijk en zo akelig dat je hoopt dat Dick Cheney, en alle andere gesprekspartners van Sacha Baron Cohen, acteurs zijn. Maar als dit echt Amerika is, dan zijn de Amerikanen nog niet jarig, en wij ook niet. Wat niet wegneemt dat ook ongemákkelijk lachen vermakelijker is dan huilen met de pet op. Een combinatie van die twee disciplines behoort ook tot de mogelijkheden.


Jambers in de politiek

VTM – 9 en 10 oktober – 264.112 en 290.472 kijkers

Op verkiezingsdag zal ik mezelf niet verrassen in het stemhokje. Dat doe ik al 45 jaar niet. Noem het vastberadenheid of – ’t is maar een voorstelletje mijnerzijds – bemoei je er gewoon niet mee. Toen ik stilaan mijn bekomst had van tv-programma’s over de nakende gemeenteraadsverkiezingen, en daags voor het voetbalschandaal de verkiezingscampagnes abrupt zou ondersneeuwen, kwam Paul Jambers met ‘Jambers in de politiek’ aanzetten, een programmaserietje waarin hij, net als vier jaar geleden, de Antwerpse kopstukken van nabij bekijkt en zij hém. Wat moeten ze in die situatie anders? Al was het maar om te zien of hun mediatraining iets uithaalt. Ter informatie: door een speling van het lot woon ik niet in Antwerpen, en ik ben er ook niet helemaal zeker van of de Antwerpse gemeenteraadsverkiezingen een voorafspiegeling van de federale verkiezingen zijn.

Als ik het aloude herkenningsmelodietje van ‘Jambers’ hoor, dan verwacht ik nog altijd een tv-programma waarnaar ik hoe dan ook zal blijven kijken, zelfs al baal ik van het onderwerp. Voor het overige waardeerde ik Paul Jambers al toen hij als einzelgänger deel uitmaakte van ‘Panorama’, en in die gezelligheidsvereniging zowat de enige was die de taal van eigentijdse televisie verstond.

‘Jambers in de politiek’ is een mozaïek waarin de grand reporter in kwestie, intussen 73 maar nog goed ter been, ook een poosje toegang krijgt tot het privéleven van het Antwerpse politieke toplaagje: Simon, aankomend trompettist en puberzoon van Bart De Wever, moest ‘The Last Post’ spelen op een bijeenkomst van oud-strijders. Dat zijn tegenwoordig bejaarde para’s die weliswaar geen wereldoorlog hebben meegemaakt, maar toch niet gesneuveld zijn. Simon oefende nog even thuis, terwijl zijn ouders en Paul Jambers erbij stonden. ‘Bijna perfect,’ zei zijn vader, en nadat Simon zijn klus ten overstaan van de oud-strijders naar behoren had geklaard, oordeelde Bart De Wever dat zijn zoon dit keer ‘perfect’ had gespeeld. Laat Simon nu maar met rust, dacht ik. Daarna moest Bart De Wever om één of andere reden tien kilometer gaan hardlopen onder auspiciën van een plaatselijk biermerk.

Paul Jambers heeft natuurlijk een neus voor telegenieke voorvallen: de PVDA, die bovenal armoede wil bestrijden, had voor de symboliek tientallen lege brooddozen in de openlucht uitgestald, maar ondanks de aanhoudende droogte, die te wijten is aan de klimaatverandering, begon het ineens te stortregenen, óók wegens de klimaatverandering. ’t Liep al slecht af nog voor het goed en wel een aanvang kon nemen, maar armoedebestrijding lijkt me anders wel een opdracht voor álle partijen. Volslagen oninteressante nabeschouwingen over de overkapping van de Antwerpse Ring vergden in ‘Jambers in de politiek’ te veel van mijn aandachtsboog.

Philippe De Backer van Open VLD ruimde, in de rol van voorbeeld voor ons allen, net iets te ostentatief zwerfvuil op voor de camera, en hij droeg er ook te nette kleren bij. En even voordien had hij net iets te ostentatief zijn schatten van kinderen naar school gebracht.

Jambers was er ook bij toen Filip Dewinter zich op initiatief van Radio 2 liet scheren bij een meester-barbier met een migratieachtergrond. IS had de aanslag al opgeëist. De sympathieke barbier vroeg of Dewinter ’m niet kneep voor een Marokkaan met een scheermes. Zo te zien niet. Nu ja, dat soort schrik kon hij zich voor het oog van de camera natuurlijk niet permitteren tijdens een campagne tegen migranten.

Jinnih Beels, de onafhankelijke sociaaldemocrate, verfoeide het gedachtegoed van Filip Dewinter, maar ze vond hem wel aardig in de omgang. Kun je iemand met een verfoeilijk gedachtegoed aimabel vinden? Daar zou ik graag een opiniestuk over lezen, al wil ik kromschrijvers die overlopen van meningen volstrekt niet op nog meer gedachten brengen. Voor de human interest ging Jinnih Beels kookles volgen bij de Hare Krishna-beweging, zo te horen om aanknoping te zoeken bij haar roots in Calcutta. Er dreigde een interessant gesprek over haar jeugd en herkomst te ontstaan, maar toen moest Paul Jambers alweer naar iemand anders toe. Bijvoorbeeld naar Wouter Van Besien, die maar geen genoeg kon krijgen van de ingestudeerde uitspraak: ‘Fietsen is Russische roulette in Antwerpen.’ Jambers wist ook Kris Peeters wonen, die op advies van zijn mediatrainer even de vuilnisbakken buitenzette. Dat was een toespeling op Bart De Wever, die in de vorige serie van ‘Jambers in de politiek’, na zijn verkiezingsoverwinning, óók de vuilnisbakken buitenzette. Sommige symboliek is me té symbolisch. Aangezien hij zijn rode glitterjasje niet droeg, is Kris Peeters mij voor de rest ontgaan in dit programma.

Volgende week is alles weer bij het oude, desnoods met een nieuwe gemeenteraad.

Rudy Vandendaele

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234