Ed Harcourt, hardcore singer-songwriter: 'Als ik een melodie te commercieel maak, vrees ik dat de muze mij daarvoor straft'

Ed Harcourt (39) is één van die artiesten wier roem niet in verhouding staat tot hun talent. Al sinds zijn debuut in 2001 met ‘Here Be Monsters’ schrijft de Brit songs die de fans van zowel Tom Waits, Nick Cave, Morrissey of Jeff Buckley zouden moeten kunnen bekoren. Maar de status van die artiesten heeft hij nog niet.

'Als je nooit een piano aan stukken gehakt hebt met een bijl, heb je niet geleefd'

Voorlopig nog geen Sportpaleizen voor Harcourt, dus: volgende week komt hij zijn recentste cd voorstellen in de Botanique. ‘Furnaces’ werd geproducet door Flood – bekend van U2, Nick Cave en PJ Harvey.

HUMO Ik was net in Parijs bij de befaamde fotostudio Harcourt. Daarvoor was ik in hotel Harcourt. En vanochtend liep ik toevallig door Harcourt Street. Je komt vast uit zo’n familie die haar stamboom grondig heeft uitgepluisd.

Ed Harcourt «Heel wat Harcourts in Normandië zijn daar blijven hangen na de campagne van Willem de Veroveraar. Onze tak stamt af van Bernard de Deen, een Viking die omstreeks 800 naar Engeland is afgezakt om te plunderen, maar het hier blijkbaar gezellig genoeg vond om te blijven. Ik stam dus af van de Noormannen, wat mijn meer exuberante karaktertrekjes verklaart – hardcore by name, hardcore by nature (grinnikt).»

HUMO Maar je naamgenoot professor Ed Harcourt, die doceert over Nietzsche, is geen familie?

Harcourt «Bestaat die echt? Nee, maar mijn broer is wel professor. Toch één familielid dat een nuttig leven leidt.»

HUMO Voor ik iets over je nieuwe plaat vraag, eerst dit: voor producers Rae & Christian maakte je ‘The Ballad of Roza Shanina’. Die parel staat op hun cd ‘Mercury Rising’, en niet op de jouwe.

Harcourt «Ik woon nu op het platteland en Mark Rae is een verre buurman. Hij is een geschiedenisfreak, vooral de twee wereldoorlogen fascineren hem. Niet het vechten en het oorlogstuig, maar de machinaties achter de schermen. Hij gaat zelfs op bedevaart naar oude slagvelden in Rusland: hij bracht me al een paar kogelhulzen mee. Roza Shanina was pas 21 toen ze in 1942 een opleiding tot sluipschutter volgde, om haar gevallen broers te wreken. Ze doodde zestig nazi’s voor ze zelf werd gedood. In Moskou en Sint-Petersburg zijn er straten naar haar genoemd. Van haar rest enkel een hartverscheurende liefdesbrief die ze van het front naar haar vriendje schreef.»

HUMO Jij bent zo’n artiest van wie heel wat pareltjes onbekend zijn, omdat je ze voor nevenprojecten maakte. Je speelde op de radio de tune van de comedyserie ‘Cheers’ en ook jouw prachtige versie van ‘Christmas Is Here’ staat op geen van je cd’s.

Harcourt «Ik ben een solo-artiest, maar toch is muziek maken voor mij een sociaal gebeuren. De rode draad die doorheen mijn carrière loopt is: ik leer iemand kennen, het klikt, we drinken, spelen voetbal en filosoferen tot een stuk in de nacht en pas dán rijpt het plan om samen muziek te maken. Ik ben gek op ‘Cheers’, en ik zie niet in waarom de herkennings-melodie van een tv-serie minderwaardige muziek zou zijn. ‘Christmas Is Here’ is een prachtsong die ik godbetert leerde kennen via een aftandse elpee van de kinderserie ‘Charlie Brown’, waarop Snoopy het zingt. Ik heb het gezongen op een avond van Rufus en Martha Wainwright in de Royal Albert Hall. (Wrijft met een pijnlijk gezicht over zijn onderarm) Ik ben vanochtend gaan boksen.»

HUMO Weet je wie ook bokste?

Harcourt «Ja, David Bowie. Boksen is een goeie training. Discipline. Precisie. Conditie. Alleen jammer dat al die jonge kerels het zoveel beter kunnen. I’m a wimp. Ik moet decennia van nachtbraken en alcohol van me af trainen.»

HUMO Met wie had je willen samenwerken als je vroeger was geboren?

Harcourt «Mijn droomgroep zou bestaan uit Mitch Mitchell, de drummer van Jimi Hendrix; John Coltrane ten tijde van ‘Lush Life’ op saxofoon; John Cale op viola; Kevin Shields van My Bloody Valentine en op bas Charles Mingus of Eric Avery van Jane’s Addiction. O, en Janis Joplin op backing vocals.»

HUMO Een jaar of zes geleden maakte je prachtige soundscapes en songs met zo’n loopmachine. En toen niets meer.

Harcourt «Toen lui als Ed Sheeran het begonnen te gebruiken, ben ik ermee gestopt. Ik heb een show gedaan waarbij ik twéé looppedalen tegelijk gebruikte. Dat was een revelatie: ik slaagde er zo in om in m’n eentje een melodieuze kakofonie van geluid te maken. Ik gebruik graag rare instrumenten en technische gadgets, omdat ik musiceren ook zie als experimenteren. Maar ik wil niet doen wat iedereen doet. En nu hoor je die loops overal: soloartiesten zonder budget kunnen er toch een wall of sound mee creëren zonder dat ze extra muzikanten moeten betalen.»


Kwade dronk

HUMO Vandaag raakte bekend dat de Oxford Dictionary een paar nieuwe woorden aan het woordenboek heeft toegevoegd, waaronder ‘moobs’, kort voor man boobs. Welk woord zou jij toevoegen?

Harcourt «Ik héb een nieuw woord uitgevonden. Op één van m’n vorige platen zong ik over ‘lachrymosity’. Ik dacht dat het een bestaand woord was, maar bij nader inzien bleek ik het te hebben verzonnen. ‘Lachrymose’ betekent tranerig en ‘animosity’ vijandigheid of ruzie. Ik heb die twee gemengd en in mijn beleving betekent ‘lachrymosity’ een hatelijke droefheid. Je weet wel, mensen die zelfs met tranen in de ogen, en zogenaamd ontroerd tot op het bot, toch nog de tegenwoordigheid van geest hebben om ruziënd hun belangen te verdedigen.»

'Als ik een melodie te commercieel maak, denk ik dat de muze mij daarvoor zal straffen'

HUMO Ik heb er ook één: harcourtification – een song zo producen dat hij mooier, maar ook minder commercieel wordt.

Harcourt (lacht) «Ja, da’s mijn probleem. Ik ben niet de man die, als hij een goeie gitaarriff bedenkt, redeneert: deze oersimpele gitaarriff ga ik uitmelken en vervolgens plak ik er een oersimpele tekst op zodat het een hit wordt. Tegen de tijd dat ik met die gitaarriff klaar ben, is hij onherkenbaar, bedolven onder tachtig lagen soundscapes en poëtische wartaal. ‘Heart of a Wolf’ was eerst heel eenvoudig, maar toen besloot ik een ritmetrack te maken op basis van gesamplede klikgeluiden van allerlei vuurwapens. Ik heb ooit in de balzaal van de Bulgaarse ambassade een veertigkoppig koor opgenomen. Ik had maar twee koptelefoons bij, dus het was de hel om die veertig stemmen onder controle te houden. Bovendien had ik maar één nacht de tijd om die song te mixen.»

HUMO Eén van je mooiste songs is naar mijn gevoel ‘The Saddest Orchestra (It Only Plays for You)’. Maar U2 zou die melodie bigger than life maken en er een stadion mee vullen.

Harcourt «Klopt. Ergens hou ik ervan om mooie dingen te saboteren, er zwaarden in te steken. Ik ben eigenzinnig, maar ook een beetje koppig en zelfdestructief. Ik ben ook purist: als ik zo’n melodie te commercieel maak, heb ik meteen het gevoel dat ik mezelf verraad en dat de muze mij daarvoor zal straffen. Ik vind ook dat die song te persoonlijk en te gevoelig is om er veel geld mee te scheppen. De tekst gaat over hopeloze relaties. Er zijn wel artiesten die met hun intiemste gevoelens stadions vullen, maar mij ligt dat niet zo. De relatie in die song is niet te redden: daarom heb ik er, bij wijze van contrast, zo’n mooie melodie omheen geweven.

»Mijn relatieve bekendheid voelt heel vreemd aan. Soms wandel ik een volledige dag door Londen zonder dat iemand me herkent en dan word ik plots aangeklampt door iemand die me toevertrouwt dat mijn muziek álles betekende voor zijn dode broer en dat ze hem hebben begraven met één van mijn cd’s in zijn armen.»

HUMO Eén van je nieuwe songs heet ‘Dionysus’, de Griekse god van de wijn, de geestdrift en de muziek. Heeft je periode als drankorgel goeie songs opgeleverd?

Harcourt «Nee. ‘Dionysus’ was een lastige bevalling, en Flood was er geen fan van. Er spelen ook drie drummers, drie bassisten en acht gitaristen op mee – niet voor herhaling vatbaar. ‘Furnaces’ daarentegen heb ik op een halfuur geschreven, het spóót eruit. Ik heb ooit in drie minuten tijd een song geschreven én tegelijk uitgevoerd. Een dronken zeiker riep iets naar het podium waar ik stond te spelen. De titel en het refrein luidden: ‘How About a Cup of Shut The Fuck Up?’ Geen slecht nummer, al zeg ik het zelf. En het had het verhoopte effect: hij droop af.

»Maar om op je vraag te antwoorden: ik zat ooit in een bar waarvan de Griekse eigenaar Dimitri om middernacht een fles zeldzame whisky op tafel zette en een lock-in aankondigde: hij zou mij en mijn gitarist pas laten gaan als we een goeie song geschreven hadden. Nu wil het toeval dat ik goed tegen drank kan… Behalve whisky, want daar krijg ik een kwade dronk van. I go completely insane. Ik heb shotglazen door de keet gekatapulteerd, ik heb met stoelen gegooid, ik heb de echtgenote van mijn vriend gevloerd, ik heb op het dak van hun auto gedanst en ik heb me doorheen heggen een weg tot op de nabijgelegen spoorweg gebaand. Enkele uren later kwam ik thuis. Ik wist niet meer dat ik de sleutels van de voordeur op zak had en kroop – doorheen nog meer heggen – tot aan de achterdeur. Toen ik in de late namiddag wakker werd, bleken mijn armen vol doornen te zitten. Ik zag eruit als de missing link tussen Jezus aan het kruis en een weerwolf. Mijn vrouw was razend. Maar aan die episode heb ik wél de song ‘Lustre’ overgehouden: ‘Lustre from the ruby red blood on my hands when you pulled out all the thorns…’ O, en als klap op de vuurpijl bleek dat ik, vlak voor ik in bed was gecrasht, nog een e-mail had gestuurd naar mijn platenfirma, mijn manager, mijn boekingsagent, mijn assistente en mijn publisher, met als titel: ‘You can all go fuck yourselves.’ Maar kom: ‘Lustre’ is een goeie song, denk ik.»

HUMO Is ‘Loup Garou’ autobiografisch?

Harcourt «Vroeger meer dan nu. Ik kon weleens zwaar uit de bocht gaan. Ik was een beest – net geen Jeckyll en Hyde. Ik heb me ook bezondigd aan ridicule stunts. Ooit trad ik op met mijn vriend Bev, die de make-up deed voor ‘Hellraiser’. Zijn huid was goud geverfd. Hij droeg een lendendoek en verder niets. Die avond hadden we ook de gong gehuurd waarop Keith Moon nog had gespeeld. Een andere keer, in New York, riep mijn broer iets pesterigs vanuit de zaal. Ik daagde hem uit tot een worstelmatch en die hielden we boven op de vleugelpiano. Hij heeft gewonnen, the bastard! En op het V Festival heb ik ooit met een bijl m’n piano aan stukken gehakt en ze vervolgens in brand gestoken. Als je dat nooit hebt gedaan, heb je niet geleefd. Dacht ik toen. Nu ja: ook mijn beste concerten waren een mix van verheven en idiote momenten.

»In ‘Loup Garou’ zing ik dat mijn vrouw op haar best is als ik op m’n slechtst ben, en dat is ook zo. Het is een botweg eerlijke song over de kleine kantjes van de man. Ik heb nu een dochtertje. Hoe vaak ik niet denk: ‘Fuck, meisje, jij zult nog met zoveel kwijlende en slijmende eikels te maken krijgen. En ik zal je niet altijd en overal kunnen beschermen.’ Dan word ik gek van woede en onmacht. Zo is het. Maar it takes one to know one, natuurlijk.»


Zin van het leven

HUMO Wat zijn de pro’s en contra’s van je temperament als het op muziekmaken aankomt?

Harcourt «Pro: ik ben passioneel en eerlijk, ik méén het. Contra: ik ben ongeduldig en val vaak ten prooi aan contraproductieve zelfkritiek. Ik leid aan muzikale ADHD. En ruimer gezien: ik ben gul en loyaal, maar niet vergevingsgezind. Maar sinds ik vader ben, kom ik wat meer tot rust. Als zoon van een legerofficier ben ik zo lang zo anti-autoritair en rebels geweest dat het potsierlijk werd. Ik heb jarenlang wanhopig geprobeerd te ontkennen dat discipline nuttig is. Ik lijd aan slapeloosheid: vroeger verspilde ik die nachtelijke uren aan drinken, slaapwandelen en oeverloos zeuren; nu knutsel ik ook ’s nachts aan songs.»

HUMO Op ‘Lustre’ staat de song ‘A Very Good Impression of Myself’. Welke andere imitaties doe je goed?

Harcourt «Geen. Die titel is een eufemisme voor liegen. Ik ben een slechte leugenaar. Mijn vrouw ziet het meteen als ik lieg. Die titel slaat ook op het masker dat je in het openbaar vaak moet dragen. In het sociale verkeer is het bijvoorbeeld onaanvaardbaar om slechtgeluimd te zijn, dus fake je een goede luim. Ik had dat vaak ’s avonds laat, als ik in een bar weer ’ns te lang stond te leuteren met andere dronkaards op wie ik niet eens zo dol was.»

HUMO Mijn vader zei ooit: ‘Na middernacht wordt zelden nog iets gezegd wat de moeite waard is.’

Harcourt «Ik heb ooit op een feest de drug 2cb genomen, een mengeling tussen lsd en xtc. Toevallig was mijn schoonvader daar ook. Ik heb hem toen gezegd: ‘Ik weet nu heel zeker wat het geheim van het universum en de zin van het leven is. Ik vertel het je morgen wel.’ Hij zei: ‘Nee, vertel het ons nu!’ Waarop ik tien minuten aan één stuk door wartaal uitkraamde, en hij acteerde: ‘O mijn god, dat is het!’ De volgende dag durfde ik uit schaamte pas om vijf uur ’s middags mijn kamer uit te komen.»

HUMO Heel wat songs op je nieuwe cd ‘Furnaces’ lijken te gaan over de bewoonde wereld verlaten, je verschansen in een of ander idyllisch plekje.

Harcourt «Dat is mij pas opgevallen toen de plaat al af was. Ik denk dat het vaderschap me meer heeft veranderd dan ik eerst wilde toegeven. Net zoals alle ouders heb ik de drang mijn twee kinderen te beschermen tegen alle smeerlapperij die hen bedreigt, van milieuvervuiling tot terrorisme. Ik ben zelf eerder het type dat voor de confrontatie kiest, en niet voor escapisme, maar voor mijn kinderen kies ik rigoureus voor de vlucht. ‘Last of Your Kind’ gaat over iemand die zó verliefd is dat hij aan tunnelvisie lijdt, hij ziet alleen haar. En ‘Antarctica’ gaat over de zoektocht naar een plek op deze planeet die nog niet is besmeurd, verpest of verkracht. Ook ‘Hey Little Bruiser’ draaide uit op een ode aan mijn kind, het was sterker dan mezelf.»

HUMO Jouw eerste instrument is de piano. Ik denk, terecht of onterecht, dat je met de piano makkelijker dan met gitaren in andermans vaarwater terechtkomt: bespeel de piano op een bepaalde manier en het klinkt als Supertramp, bespeel ze anders en je klinkt als Randy Newman, Billy Joel, Elton John of Paul McCartney.

Harcourt «Dat klopt tot op zekere hoogte, en de oplossing is: je daar geen reet van aantrekken. Nine Inch Nails, Diamanda Galás, Nina Simone en John Cage hebben de piano gebruikt en die leven toch op een andere planeet dan Supertramp of Billy Joel. Zelf hou ik van mooie melodieën, maar ik pas ervoor op dat mijn piano niet te comfortabel klinkt.»

HUMO Beam me up, Scotty. Je mag nu doorheen de tijd vliegen, naar een legendarische opnamesessie die je graag had bijgewoond.

Harcourt «Doe mij maar ‘Exile on Main Street’. Om een glas of twee te drinken met Keith Richards. Maar ook om er getuige van te zijn hoe Charlie Watts zijn zanger Mick Jagger een klap verkocht omdat die hem denigrerend ‘my drummer’ had genoemd.»

‘Furnaces’ is uit bij Polydor.



Ed Harcourt speelt op 9 feb. in de Botanique (Brussel).

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234