null Beeld

boekrecensie★★★✩✩

Edward Snowden - Onuitwisbaar

Tot niet zo heel lang geleden was een klokkenluider een gebochelde bewoner van de Notre-Dame van Parijs, maar dat vroeggotische bouwwerk is inmiddels afgebrand en sinds de voormalige CIA-medewerker Edward Snowden in 2013 een filiaal van de Amerikaanse inlichtingendienst NSA verliet met een flink deel van hun geheimen op zak, wordt de term iets minder vaak met Quasimodo geassocieerd.

Het moment waarop Edward Snowden kopieën van geheime documenten overhandigde aan enkele journalisten om zo aan te tonen dat zijn eigen regering ‘een wereldwijd systeem van massasurveillance’ had ontwikkeld, omschrijft de klokkenluider op de eerste pagina van zijn autobiografie als de periode waarin hij ‘behoorlijk in de problemen’ kwam op zijn werk. Het is meteen de grootste verrassing van ‘Onuitwisbaar’. Niet dat Edward Snowden in de problemen kwam – hij wordt door de VS nog steeds officieel beschuldigd van spionage – maar wel dat de van elke natuurlijke vorm van vitamine D verstoken bleekscheet, de meest gedehydrateerde droogstoppel ter wereld, gevoel voor humor blijkt te hebben.

Zelfs wanneer hij haarfijn uitlegt hoe de hele wereld stilaan verandert in een totalitaire staat waarin iedereen voortdurend wordt gecontroleerd door de overheid, vindt Snowden nog wel iets om mee te lachen. En dat terwijl er eigenlijk niets te lachen valt. Hij toont overtuigend aan dat hele bevolkingsgroepen massaal in de gaten worden gehouden en verduidelijkt ook waarom dat iedereen aanbelangt: ‘Als je zegt dat je niets om privacy geeft omdat je niets te verbergen hebt, zeg je eigenlijk dat je niets om de vrijheid van meningsuiting geeft omdat je niets te zeggen hebt.’

Edward Snowden riskeerde zijn vrijheid en zijn leven om te bewijzen dat de CIA en de NSA de Amerikaanse grondwet schenden, maar wie een spannende spionagethriller verwacht, grijpt beter naar een boek van John le Carré of Tom Clancy, want meer dan een relaas over hoe Snowden de vuile was van de Amerikaanse inlichtingendiensten buiten heeft gehangen, is ‘Onuitwisbaar’ een verklaring waaróm. Wie Snowden sowieso als een landverrader ziet, zal vooral lezen hoe een spion zijn daad probeert goed te praten, maar in zijn toelichting ontpopt de 36-jarige balling zich tot een hedendaagse denker met prikkelende ideeën over hoe het internet geworden is wat het vandaag is, en waarom dat het resultaat is van bewuste commerciële keuzes. De enige sprankel hoop die hij zijn lezers biedt, en waar hij zichzelf aan optrekt, is dat dat proces niet onomkeerbaar is.

Mogen we Snowden onder de grote filosofen van de 21ste eeuw rekenen? Wellicht nog niet meteen, daarvoor is zijn nostalgie naar het vroege internet, waar iedereen nog vrij en gelijk was, soms iets te kortzichtig, en daarvoor doorspekt hij deze biografie van zijn denken iets te graag met nerdy weetjes over zero knowledge-methodes en 8.192 bits-sleutels. Als autobiografie schiet ‘Onuitwisbaar’ een beetje tekort, maar als persoonlijk-filosofisch verslag van de geboorte en eerste levensjaren van het internet doet het smaken naar meer.

undefined

null Beeld

Aan het einde van ‘Onuitwisbaar’ beschrijft Snowden hoe hij dagelijks contact heeft met zijn Amerikaanse advocaat Ben Wizner en hoe die geduldig luistert naar zijn ‘overpeinzingen over de wereld zoals die zou moeten zijn’. Na ‘Onuitwisbaar’ kunnen we alleen maar hopen dat die overpeinzingen ook ooit een drukpers zien. Als het aan de Amerikaanse overheid ligt, zullen die boeken er echter niet snel komen. Bij de verschijning van ‘Onuitwisbaar’ spande ze meteen een rechtszaak aan omdat de autobiografie in strijd zou zijn met de geheimhoudingsovereenkomsten die Snowden heeft getekend toen hij in dienst trad. Snowden reageerde droogjes dat hij zich geen beter authenticiteitsbewijs kon dromen.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234