null Beeld AFP
Beeld AFP

Dwaze, onvermoede en soms ontroerendeneveneffecten van het coronavirus

‘Een Filipijns koppel heeft zijn kind Covid-Marie genoemd, en in India zijn er een Corona Kumar en een Lockdown’

Zowat een jaar geleden ging overal ter wereld de temperatuur omhoog. De koorts die uitbrak, was het coronavirus. Het was oorlog, zei een regeringsleider. Dat klopte. Er vielen honderdduizenden doden, maar de vijand was onzichtbaarder dan een ademtocht. Intussen heeft die ongelijke kamp wereldwijd bijna 2,5 miljoen levens geëist. Ik ben al vroeg coronakrantenknipsels beginnen verzamelen. De grote gebeurtenissen, maar ook de petites histoires: van een Zwitsers verbod op jodelzingen tot ouders die hun baby Lockdown noemen. Zo is het leven, nabij veel dood. Het gaat gewoon verder.

Op 9 februari 2020 wordt in Zeeland het Nederlandse kampioenschap tegenwindfietsen voortijdig afgebroken wegens te véél tegenwind, zo’n acht beaufort. Dat is een goed begin van het jaar, zo’n bericht knip ik uit. Korte tijd later komen skiërs terug uit het winterse Noord-Italië en krijgen de kranten plots een ander wit voor ogen. Het weinige wit dat er nog rest tussen de inktzwarte titels over het virus.

Ik begon veel over corona uit te knippen. Over de ziekenhuizen, de rusthuizen, de maatregelen, de lockdown, de cijfers, en dat alles ook per land gerangschikt. Het zag er hevig uit, en historisch. En ook maar van tijdelijke duur. Met die gedachte ben ik begonnen.

Het coronajaar 2020 startte met hamsteren en tekorten. Niet alleen aan wc-papier. Ook aan ontsmettingsmiddelen. In Japanse ziekenhuizen mocht het personeel ‘in uitzonderlijke gevallen’ zwaar alcoholische dranken gebruiken om de handen te desinfecteren. Het ministerie van Volksgezondheid gaf de toelating, op voorwaarde dat het alcoholgehalte ‘70 à 83 procent bedraagt’. Flessen sake kwamen niet in aanmerking, sake bevat minder dan 45 procent alcohol.

In eigen land was er in de rusthuizen een tekort aan bezoek. Er kon alleen aan de ramen gewuifd en door dubbelglas getelefoneerd worden. Om ook met de hogere verdiepingen te kunnen communiceren, werd men vindingrijk. Een scoutsgroep sjorde een houten stelling voor een rusthuisgevel in Leuven, en het Ziekenhuis Geel had in mei drie hoogtewerkers klaarstaan die de verwanten tot bij de verdieping met de coronapatiënten hesen (foto 1). Hoog bezoek, aldus de woordspelige kranten. En dan was er nog het applaus van acht uur voor de zorgverleners. Eén huisarts die het heel druk had, werd zelfs op haar gsm gebeld ‘door mensen die via mijn telefoon gingen applaudisseren’. Ik stel het me voor. De onwennigheid, de korte stilte, en dan dat verre, eenzame geluid van twee handpalmen – bewogen was ik, toen ik dat las.

VIJFTIG PUSH-UPS

Als kind van de jaren 50 heb ik heb het kwaad nog weten voorstellen met hoorns, een staart en bokkenpoten. Hetzelfde aanschouwelijke onderwijs was er ook in India. Daar gingen politieagenten op pad met een ‘coronavirushelm’ . De agenten met hun rozerode stekels op de kop wezen de inwoners erop dat ze alleen buiten mochten voor noodzakelijke verplaatsingen. Sommige wetsdienaars droegen ook een lange stok met enorme virustentakels. De stok mat anderhalve meter.

Corona was niet om te lachen, en zeker niet in Thailand. De Thaise regering waarschuwde via Twitter dat ze op 1 april ‘absoluut geen grappen zou dulden in verband met de pandemie’. Wie zich aprilvisgewijs zou voordoen ‘als een besmette persoon’, werd beschouwd als een ‘verspreider van fake news’ en kon een celstraf oplopen.

Ook Indonesië kent een aanschouwelijke vorm van handhaving. In Jakarta moeten burgers die op straat geen mondmasker dragen, één minuut in een doodskist gaan liggen. De echte straf is een geldboete van 250.000 roepie (14 euro, red.), maar omdat de overtreders ‘vaak geen geld hebben, wordt gekozen voor een alternatieve straf’.

Op het Indonesische eiland Bali kost het niet dragen van een mondmasker 100.000 roepie. Wie daar de boete niet kan betalen, moet van de politie in het openbaar ‘push-ups doen’ Het aantal push-ups ‘kan oplopen tot vijftig’.

null Beeld AFP
Beeld AFP

STOKBROODBOETES

In Frankrijk begon de eerste lockdown met streng toezicht van de politie. Ze keken soms met muggenzift en vergrootglas naar de bijna uitgestorven straten. Er was de legendarische boete voor de klant die betrapt werd met één vers stokbrood onder de arm. Een te geringe hoeveelheid voedsel en dus geen essentiële verplaatsing: 135 euro boete.

Ook de Belgische arm der wet kon streng zijn. In het Limburgse Vlijtingen was een man onderweg naar een tankstation om sigaretten te kopen. Hij moest 250 euro dokken omdat sigaretten geen voedsel zijn en roken niet-essentieel is. In Dilsen-Stokkem kreeg een man 250 euro aan de broek ‘terwijl hij stilstond met zijn auto op een verlaten landweg’. Hij was niet thuis, oordeelde de agent, hij was van plan om zich zonder geldige reden te verplaatsen, en kreeg dus een boete. In De Morgen van 31 mei 2020 staan nog surrealistische boetes. In Londerzeel kregen kinderen die in de voortuin ‘winkeltje speelden met poppen’ tweemaal 250 euro boete. De inbreuk werd betiteld als ‘garageverkoop’.

In Boortmeerbeek herdachten drie mannen een heldhaftige daad uit april 1943, een door het verzet georganiseerde sabotage van een trein met 1.600 gedeporteerde Joden. Het neerleggen van de bloemen en de minuut stilte die ze met z’n drieën hielden, telde voor een dubbele inbreuk: samenscholing en niet-essentiële verplaatsing. Het had een straf uit de bezettingstijd kunnen zijn.

BH-MONDMASKERS

De mondmaskers hebben een heftig jaar achter de rug. Eerst waren ze met te weinig. Dan bleken ze verdwenen in een verbrandingsoven. Daarna moesten ze in Luik landen, maar waren ze niet performant. A never ending story die het grote publiek danig beroerde. Midden maart was er zo’n schaarste in de ziekenhuizen dat zelfs particulieren zich over de naaimachine bogen om kapjes te produceren. Dezelfde goodwill was er bij het Brugse familiebedrijf Schauvliege. Zij schonken vijfduizend bh’s aan de spoeddiensten over het hele land . Anders gezegd: ze slaagden erin om van twee keer vijfduizend cups ‘tienduizend noodmondmaskers’ te maken. Op de website van het bedrijf konden klanten ook stap voor stap volgen hoe ze zelf ‘een oude bh’ konden omvormen tot een mondmasker. Een dubbel gevoel allicht, zo’n kapje uit een ex-bh.

null Beeld Benny Proot
Beeld Benny Proot

Mondkapjes waren er ook met Pasen. Heel wat chocolade paashazen droegen ‘een eigentijds mondmasker uit witte chocola’. Maar vanaf juli was de perceptie van het mondkapje minder ludiek. Ik las dat de maskers samen met de wegwerphandschoenen en ander beschermingsmateriaal ‘een wereldwijd afvalprobleem creëren, want ze eindigen vaak als zwerfvuil’.

Ook aan de Noordzeekust spoelden steeds meer mondmaskers en handschoenen aan op het strand. Volgens de BBC, die een milieuvereniging citeerde, ‘belanden elke maand 129 miljard mondmaskers en 65 miljard plastic handschoenen in het milieu, een groot deel daarvan in de oceaan’. De mondmaskers bestaan onder meer uit polypropyleen, een kunststof die 450 jaar nodig heeft om af te breken.

DIEPVRIESKAPJES

In de zomer van 2020 hadden we te maken met meerdere hittegolven, en op 11 augustus moest het Crisiscentrum een waarschuwing uitvaardigen ‘dat het geen goed idee is om bij hete temperaturen je mondmasker nat te maken en aldus voor verkoeling te zorgen’. Natmaken zorgt voor ‘een enorm verlies aan efficiëntie en kwaliteit’. Ook het afkoelen van het kapje in de diepvriezer wordt ‘ten stelligste afgeraden’.

Ik ben lang drager geweest van het uiterst neutrale, om niet te zeggen dofsaaie, witte stoffen kapje dat door de overheid gratis werd verstrekt via de apothekers. Ik was daarmee allerminst een fashion victim, want op 28 september bleek dat de helft van die gratis staatsmaskers ‘nooit is opgehaald’, aldus de federatie van apothekers. Het ministerie van Defensie, bevoegd voor de verdeling, denkt dat slechts een kwart niet is opgehaald. Zij gaan die drie miljoen kapjes ‘recupereren en herverdelen volgens een plan dat momenteel nog wordt opgesteld’. Het Plan Pruimentijd.

In het begin waren de overheidsmaskers wél een begeerd product. In mei stopten medewerkers van de stad Roeselare zestigduizend gratis exemplaren in de brievenbussen. ‘Na de rondgang bleek dat in verschillende straten en uit verschillende brievenbussen de mondmaskers waren gestolen.’

PANIEKVOETBAL

En dan is er voetbal, met om te beginnen de match met de allerslechtste uitslag van 2020. Dat was de Champions Leaguewedstrijd tussen Liverpool en Atletico Madrid . Dat duel in de achtste finale eindigde op 2-3, maar werd gespeeld op 13 maart, in een bomvol stadion met 52.000 supporters. Volgens de Engelse gezondheidsdienst NHS zijn later 41 fans overleden aan corona.

null Beeld BELGAIMAGE
Beeld BELGAIMAGE

Een week eerder, op 6 maart, had ik een krantenstukje uitgeknipt waarvan ik me herinner dat ik het met ongeloof heb zitten lezen. De Pro League maakte zijn corona-aanbevelingen bekend, en omdat we toen nog enigszins in de fase van de ontkenning leefden (aka het seizoensgriepje), wist ik niet wat ik las. Alle matchen mochten dat weekend nog doorgaan, maar er werd toch al enige terughoudendheid gevraagd. Aan de supporters werd afgeraden ‘om handen te schudden, te kussen en te omhelzen’. Ook contact met de spelers werd ‘niet wenselijk’ genoemd: dus liever geen selfies, handshakes, handtekeningen of bezwete shirts gaan vragen. Ook de spelers moesten omzichtig zijn: geen handshake voor de wedstrijd, bij de toss of na de wedstrijd. De Pro League wist toch ook nog te zeggen dat ‘paniekvoetbal onnodig was’ (sic).

Mijn hoge verbazing van toen is weg. Een voetbalveld is een niemandsland geworden, met vuistjes, knuffelboetes en lege tribunes. Het stadion is alleen nog bevolkt door roepende, schreeuwende en tierende trainers, spelers en stafleden. De leegte in het stadion is één lange schreeuw geworden. Voetbal op tv klinkt nu als een lege hangar in de haven waarin twee bendes elkaar elk moment rauw op het gezicht kunnen slaan.

DIEHARDS IN KARTON

Om toch een decor van een gevuld stadion te creëren, waren er al vroeg enkele lapmiddelen. Begin mei was Borussia Mönchengladbach begonnen met kartonnen figuren op de tribunes te plaatsen. Niet zomaar loze kartonfiguranten: de fans konden hun foto opsturen, en die print werd op een kartonnen pop geplakt. ‘Duizenden supporters hebben aan de oproep gehoor gegeven.’ In de Premier League waren er Namaakfans 2.0. Daar werd geprobeerd om beelden van het eigen publiek ‘te projecteren op de lege stoelen’. Dat werd geen succes, ‘het ontbreken van egale vlakken was een struikelblok’.

null Beeld BELGAIMAGE
Beeld BELGAIMAGE

Bizar genoeg vond de kartonnen pop wel zijn weg naar de Belgische huiskamer. Begin november kwam het drukkersbedrijf Jackprint uit Zele in het nieuws. Bij hen kun je een ‘levensgrote versie van jezelf of van anderen in karton laten maken’ en dat als gezelschap bezorgen aan diegene die je aanwezigheid mist. Het bedrijf maakte de kartonfiguren al vóór 2020, maar nu wordt hun product ‘ontdekt om de eenzaamheid een hak te zetten’. Jackprint zag al ‘alles in karton passeren’: kinderen, ouders, grootouders, en ook honden en katten. Een kartonnen geliefde cadeau doen vergelijkt men bij Jackprint met het schenken van een bos bloemen: ‘Je laat zien dat je aan de ander denkt.’ Een kus kan naar tranen smaken, en nu ook naar oud papier.

KINDEREN OPSLUITEN

Heel veel samenzijn werd beknot in 2020. Dat had zijn gevolgen. De champagneverkoop kelderde: er zijn 50 miljoen flessen minder verkocht dan in 2019. En ook trouwfeesten waren in mineur, want ‘alleen het pasgetrouwde koppel mag zijn openingsdans doen’. Alle andere aanwezigen moesten van de dansvloer wegblijven.

Sommige maatregelen lijken nu streng en overdreven, maar ze werden wel degelijk ingevoerd. In de Engelse scholen kwam er begin juni een soort don’t touch-beleid op gang. Een boek dat door een scholier was gebruikt, moest één week in quarantaine. Leraren kregen het advies om papieren huiswerk níét na te kijken en kinderen moesten elke dag schone kleren dragen, ‘waardoor de uniformplicht tijdelijk komt te vervallen’.

De angst had velen in zijn greep. In Zweden werden drie kinderen bij de ouders weggenomen nadat ze vier maanden in hun kamer waren opgesloten. De kinderen, tussen 10 en 17 jaar, mochten elkaar niet zien en de ouders hadden ook de voordeur dichtgespijkerd. Volgens het gerecht kwam het gezin ‘uit een land waar veel strengere beperkingen golden dan in Zweden’.

BUBBELBALCONCERT

Ook de streaming van Spotify ontkwam niet aan de geest van de tijd. Al in april 2020 bleek dat het nummer ‘Don’t Stand So Close to Me’ van The Police 135 procent meer gestreamd was.

De Amerikaanse rockband The Flaming Lips nam die social distance heel letterlijk. Zij gaven in Oklahoma een aantal optredens waarbij zowel de concertgangers als de bandleden ‘ingepakt zaten in opblaasbare ballen’ (foto 7). Per optreden waren er honderd bubbelballen aanwezig, met maximaal drie inzittenden. Het idee kwam van de frontman, ‘die al jaren in zo’n bal over het publiek rolt’. Volgens de band was hun concert ‘veiliger dan een bezoek aan de supermarkt’. Elke bal was voorzien van water, een handdoek en een ventilator. Wat allicht betekent dat de ballen stillagen en niet door de concertzaal stuiterden.

null Beeld RV
Beeld RV

In Zwitserland werd zingen een kwestie van leven en dood. In oktober was er plots een golf van besmettingen in het kanton Schwyz. Dat dunbevolkte landelijke kanton werd ineens één van de ‘zwaarste virushaarden’ in Europa. De oorzaak was een jodelconcert met zeshonderd aanwezigen. De toeschouwers moesten wel de social distance respecteren, maar de zangers op het podium stonden dicht bij elkaar, en in de zaal was er geen mondmaskerplicht. Gevolg: de aerosolen die bij het jodelzingen werden uitgestoten, gingen vér en bleven ook langdurig hangen. Het werd een superspreading event dat een hele regio aantastte. Kort daarop kwam er een nieuwe maatregel in heel Zwitserland: buiten de eigen familiekring mag er niet meer gezongen worden, uitgezonderd in de scholen. Het zangverbod geldt niet alleen binnenshuis, maar ook in de openlucht.

SCHIPBREUKELING

Een cultuurschok in Zwitserland, en ook eentje in Zweden. De corona-aanpak van Zweden was een heel jaar omstreden wegens te lankmoedig, maar één instantie volgde alvast een uiterst strenge aanpak. Het Scandinavisch Filmfestival kon niet in Göteborg plaatsvinden en dus werd het verplaatst naar ‘een piepklein, geïsoleerd eiland, waar slechts één bezoeker was toegelaten’. Uit een lijst van twaalfduizend gegadigden werd een Zweedse verpleegster geloot. Zij moest ‘als een soort schipbreukeling’ alle films één voor één bekijken en haar bevindingen meedelen in een videodagboek van het festival.

COR EN ONA

Dat mensen binnen zitten en niet veel anders omhanden hebben dan een scherm en een toetsenbord, had zo zijn literaire gevolgen. Vlaamse en Nederlandse uitgeverijen werden ‘overspoeld’ door schrijvers in spe ‘die ongevraagd manuscripten insturen’. Ook de self-publishinguitgeverijen zagen een toename ‘tot 30 procent’.

Zo’n coronadebutant is Francis Benoit, CD&V-burgemeester van Kuurne. Hij begon tijdens de eerste lockdown verhaaltjes te schrijven op Facebook, met Cor en Ona in de hoofdrol. De vertelsels waren zo populair dat uitgeverij Bibliodroom er een boek van maakte, en in december werd het zelfs voorgelezen op Ketnet. Het ‘Chinese kriebeldiertje’ Cor en het kleine meisje Ona blijven niet in West-Vlaanderen, ‘ze ontmoeten ook Boris Johnson en Donald Trump’. Helderziendheid van de auteur, want geen van beiden had corona toen hij het schreef.

Cor+ona is ook een heilige, en dan zeker in Duitsland. Sint-Corona wordt daar vereerd als ‘de patrones van de standvastigheid’ en in de schatkamer van de kathedraal van Aken wordt haar reliekschrijn bewaard. De kerkleiding had het voorjaar van 2020 uitgekozen ‘om na 25 jaar’ het schrijn nog eens tentoon te stellen. Voorwaar een perfecte timing, maar wegens de gevreesde toeloop is die expo uitgesteld ‘tot na de coronapandemie’.

DRIVE-IN-NACHTMIS

In veel landen zijn erediensten verboden of qua aanwezigen zeer beperkt gebleven. Ook de nachtmis met Kerstmis moest in zeer kleine kring plaatsvinden. Daarom kwam Nederland met een drive-in-nachtmis. In Landgraaf, op het festivalterrein van Pinkpop, organiseerde het Limburgse bisdom een nachtmis op een podium dat uitgaf op een parking voor vijfhonderd wagens. De bezoekers moesten uit hetzelfde huishouden komen en dienden de hele viering lang in de auto te blijven. Naast het podium stonden twee grote beeldschermen, zodat elke inzittende ‘een goed zicht’ zou hebben. Het geluid van de viering was via de autoradio te volgen. Het zou koud zijn in de drive-inkerk, omdat de motor af moest staan; de gelovigen werd geadviseerd ‘om zich hierop te kleden’. Verder geen communie en geen omhaling, en tickets reserveren kon via de registratie van de nummerplaat. Binnen de drie dagen was de nachtmis uitverkocht. Maar ze werd toch afgelast na negatief advies van enkele overheidsinstanties: die vreesden een ‘te groot aantal geconcentreerde reisbewegingen’.

ZEBRA-EVERZWIJN

Er waren ook winnaars in deze crisis, met name de zwembadbouwers: zij kenden een meerverkoop van 30 procent door de gedwongen vakantie in eigen land en de opeenvolging van hittegolfdagen. Het gaat hier om ingegraven zwemkommen, de opblaasbare of opvouwbare baden zijn niet meegeteld.

Ook in Venetië is er water. Dat werd ineens glashelder omdat het tijdens de lockdown niet meer werd omgewoeld door gondels, boten en cruiseschepen: ‘Daardoor waren krabben, kwallen, vissen en andere schelpdieren in het lagunewater te zien.’

Ook elders daagde aparte fauna op in het straatbeeld. In Barcelona kwamen everzwijnen in de binnenstad en menige bron meldde dat die zwijnen ‘het zebrapad namen’ (foto 8). In het centrum van Gent zaten ‘reigers te vissen op de Graslei’.

null Beeld RV
Beeld RV

Corona verstilde niet alleen het straatbeeld, maar ook ‘het getril van de aarde’, zo meldde De Morgen op 24 juli. Normaal kent onze bol een voortdurende seismische trilling, maar nu was die ‘ruis’ in een maand tijd met de helft verminderd. Het Nederlandse KNMI voerde het onderzoek en sprak van ‘een unieke situatie’. De ruis komt van ‘de dreun van het verkeer, de wereldwijde bouwwerkzaamheden, het springen en juichen in voetbalstadions en het gedans in nachtclubs’.

Terwijl buiten de bouwwerkzaamheden stillagen, was er een ‘binnenhuiselijke’ bouwwoede aan de gang. Lego verkocht in het eerste halfjaar van 2020 14 procent meer bouwsteentjes en annexen. Tegelijk daalde de omzet van strijkateliers met 15 à 20 procent, omdat thuiswerkers ‘eerder een T-shirt dan een hemd dragen’.

Thuiszitten en urenlang voor een scherm plaatsnemen had ook zijn gevolgen voor de natuur. De toename van het internetverkeer met 20 procent (!) kostte veel energie en ging gepaard met een grotere uitstoot van de bigtechbedrijven. Het Massachusetts Institute of Technology berekende de ecologische voetafdruk: ‘Als die toename aanhoudt tot eind 2021, is een bos van 185.000 vierkante kilometer nodig om de CO2-uitstoot te compenseren. Vooral videobellen zorgt voor de meeste uitstoot.’

Er was ook een toegenomen uitstoot van woorden. Op 24 november maakte de Oxford English Dictionary bekend dat het gebruik van het woord ‘pandemic’ in onlinenieuwsberichten met 57.000 procent was gestegen. In België liep het gebruik van het woord ‘cafépraat’ dan weer aanzienlijk terug.

MY NAME IS LOCKDOWN

Als stilzitten het nieuwe roken is, dan zijn veel kinderen met roken begonnen. Een sportsocioloog van de KU Leuven onderzocht het sport- en beweeggedrag van kinderen en jongeren, en in maart 2020 bewogen zij al ‘58 procent minder dan vóór corona’. Noot: op dat moment waren de sportclubs nog actief en waren de competities en trainingen nog niet stilgelegd.

Ook de volwassenen deden iets aan hun longen: de tabaksfirma’s zagen hun sigarettenverkoop ‘een geweldige boost krijgen’. Dat tabak de longen aantast en de roker dus kwetsbaarder maakt voor corona, bleek geen beletsel. De vier muren gaven de doorslag.

Die muren speelden ook een rol in onze relaties. In het derde kwartaal van 2020 lag het aantal aanvragen voor echtscheidingen 7,5 procent hoger dan in dezelfde periode vorig jaar.

Om het binnenshuis alsnog gezellig te maken, schaften veel Vlamingen zich dan maar een hond aan. In 2020 kwamen er 8.664 geregistreerde honden bij, veel meer dan in vorige jaren. De chihuahua staat in de top drie, allicht omdat hij het minst plaats inneemt in handtassen en tussen vier muren.

Na meer geblaf komen er ook meer baby’s, die boom is voorspeld. Maar zullen ouders hun kind ook nog de voornaam Corona durven te geven? Op de Filipijnen heeft een koppel hun kind alvast Covid-Marie genoemd, en in India zijn er twee kinderen die aan tafel geroepen worden als Corona Kumar en Corona Kumari. Elders in India noemde een echtpaar hun zoon Lockdown, ‘om ons te herinneren aan alle problemen in deze periode’. Lucky you!

Wij hebben uiteraard navraag gedaan voor ons land. Het Belgische statistiekbureau Statbel zag nog geen Coronanaamgeving in België, laat staan een voornaam beginnend met Covid, maar er gaan wel negen Belgen met de voornaam Corona door het leven. Ze zijn allemaal geboren vóór maart 2020.

WANDELTERREUR

2020 is al het Jaar van de Huismus genoemd, en toch moeten we het hier hebben over ons wandelgedrag, ook wel wandelwoede, wandelgekte of wandelvirus genoemd. Eind 2020 kopte De Morgen dat ‘de meest essentiële verplaatsing van 2020 een deugddoende wandeling blijkt te zijn’. Het Agentschap Natuur en Bos (ANB) zag het aantal wandelaars ‘even exponentieel stijgen als de curves’, en op de website Wandelknooppunt.be werden meer dan 203.000 wandelroutes gedownload – in 2019 waren dat er slechts 77.000.

null Beeld VTM
Beeld VTM

De verkoop van wandelschoenen ging natuurlijk even steil omhoog, maar helaas veegden sommige wandelhorden hun voeten aan het fatsoen. Zoals in de Hoge Venen, toen het daar eind december ging sneeuwen. Er ontstond zo’n overrompeling van wildparkeerders en auto’s die niet op hellingen raakten, dat parkings en toegangswegen een tijdlang werden afgesloten. Wat maakte dat duizenden uitweken naar het hinterland. De RTBF toonde op 12 januari een reportage over het dorp La Reid, waar honderden dagjestoeristen ‘als een zwerm’ waren neergestreken. Boeren moesten toezien hoe eerst de sneeuw en daarna het weidegras op een helling werden kapotgemaakt ‘omdat sledes en quads maar bléven rijden’. Ook klommen kinderen op het talud van een veevoedersilo om bergaf te glijden, ‘waarbij er gaten in het afdekplastic kwamen en het veevoeder voor de winter op die plaatsen is gaan rotten’. De boeren zeiden dat ze vroeger alleen locals zagen sleeën, ‘nu zagen we zelfs auto’s uit Frankrijk en Nederland die hier in het wilde weg parkeerden’.

VIJFSTERRENVACCINATIE

Last but not least: de misdaad. Die kreeg een ander gezicht in 2020. Tijdens de eerste lockdown daalde het aantal woninginbraken met de helft ‘omdat we allemaal in ons kot zaten’. Allicht werd er dan toch nog ingebroken terwijl we sliepen of aan het wandelen waren.

Nieuwe criminaliteit zag het licht, zoals de onlineverkoop van mondmaskers tegen de woekerpijs van 100 euro per stuk – dat waren dan primitieve mondmaskers, ‘bedoeld voor de bouw’. In november waarschuwde de Limburgse politie voor oplichters die van huis tot huis gingen met ‘valse coronatests’. Twee vrouwen ‘bellen aan en proberen hoofdzakelijk bij oudere bewoners binnen te raken’. Terwijl de ene ‘verpleegster’ de test voorbereidt en de bewoner bezighoudt, ‘heeft haar collega de tijd om geld en bankkaarten te stelen’. De test is nep, de ‘zorgverlener’ steekt geen echte neuswisser maar ‘een gewoon wattenstaafje in de neus’ en dat duurt minutenlang, om de aandacht genoeg af te leiden.

Ongelijkheid is ook een misdaad, en dat die ongelijkheid wereldwijd is toegenomen, is geen nieuws meer, maar de wenkbrauwen fronsen kan nog altijd. Zo organiseert de Knightsbridge Circle, ‘een Londens reisbureau voor de superrijken’, sinds midden januari ‘privé-vaccinatievakanties’ naar de Verenigde Arabische Emiraten. Na betaling van het jaarlijkse lidgeld (28.000 euro) kun je de vakantie boeken. Voor 45.000 euro krijg je een retourvlucht, een eerste vaccin en vier weken in een sterrenverblijf om op je tweede inspuiting te wachten. Naar eigen zeggen waren er al ‘tweeduizend aanvragen’.

Twee dagen eerder las ik het bericht dat ‘in het armste land ter wereld nog maar vijfentwintig mensen gevaccineerd waren’. Dat was in het West-Afrikaanse Guinee, dat twaalf miljoen inwoners telt, evenveel als België.

CORONAVRIJ MAN!

Ook de vaccins leiden een opvallend bestaan. Zo worden ze in Engeland onder meer toegediend in rugbystadions én in drie kathedralen, ‘ruime gebouwen waar het altijd fris is’. Mijn voorkeur gaat uit naar de kathedraal van Salisbury, ‘daar speelt de organist muziek van Bach en Händel tijdens de vaccinaties’. Muziek voor een prikje.

null Beeld Getty Images
Beeld Getty Images

Dat je het virus ook zonder vaccin kunt verslaan, en zelfs op zeer hoge leeftijd, bleek al in maart, in het zwaar getroffen Italië. In het woonzorgcentrum van Lessona bezweken eenentwintig bewoners aan corona, maar de oudste bewoner, de 103-jarige Ada Zanusso, overleefde de ziekte. ‘Iemand daarboven is mij vergeten,’ was haar conclusie. Ook de Franse zuster Lucile Randon, de op één na oudste mens ter wereld, overleefde het virus en kon de week daarop haar 117de verjaardag vieren. Diehards. Een ander woord is er niet.

Op het eiland Man kan iedere inwoner intussen ook weer 117 jaar worden. Begin februari trokken de autoriteiten daar alle coronamaatregelen in: ‘Wij keren terug naar een normaal leven zoals vóór de pandemie.’ Er wonen 85.000 mensen in dat kleine rijk van de vrijheid. Er zijn vijfentwintig personen overleden en nu zijn er nog elf inwoners die corona hebben, ‘maar die zijn niet ziek’.

SNEEUWBALREGEL

In België zijn intussen bijna 22.000 landgenoten gestorven. Hun uitvaarten werden noodgedwongen in intieme kring gehouden, maar die nood had soms een aangrijpende vorm. Zo schreef Kirsten Bertrand, hoofdredacteur van De Morgen, over sterven in coronatijd en daarbij zijlings over de uitvaart van een geliefde dierenarts: ‘Door de strenge uitvaartregels besloten de dorpsbewoners met hun dier buiten een erehaag te vormen toen de stoet auto’s en de asse van Ludo voorbijgleden naar het kerkhof. Honden, katten, konijnen, een occasioneel paard: in zowat elke straat stonden ze flink naast hun baasjes, die het hoofd bogen als eerbetoon aan hun geliefde dierendokter.’ Ik kan het niet lezen zonder ontroerd te zijn. Het is de minuut stilte van het stadion. De ingetogenheid, zomaar langs een straat met mensen en dieren.

Om af te sluiten nog een laatste ongewone maatregel. Die komt uit Nederland en had te maken met de sneeuwstorm van 7 februari. De regering-Rutte kondigde toen het volgende af, ik citeer: ‘Sneeuwballen gooien mag, maar alleen binnen het eigen huishouden.’

Een jaar later zit ik dus nog te knippen. De mappen puilen uit. Het is een karwei: knippen tot het einde. Dat bitterzoete einde waarvan ik de titels nog niet kan lezen.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234