Een genre met staar quality: shoegaze is terug!

Shoegaze, het genre dat in de jaren 90 door grungers wereldwijd bespuwd en beschimpt werd, is weer hip. Slowdive bracht enkele weken geleden één van de mooiste platen van het voorjaar uit, en binnenkort maakt ook Ride een comeback. Hoe komt het dat het ooit zo verguisde genre opnieuw opduikt?

'Toen we onze comeback aankondigden, kregen we zelfs aanvragen voor tickets uit Japan'

Shoegaze, dat is: bitterzoete popmelodieën vermengd met fuzzy gitaarwolken en gitaristen die op het podium vooral naar hun effectenpedalen staan te staren. Het genre ontstond eind jaren 80. Bands als The Jesus And Mary Chain en Spacemen 3 waren toen al even aan het experimenteren met overmatig effectpedalengebruik om hun popsongs in prikkeldraad te wikkelen en maakten luide, hypnotiserende tracks vol drugsreferenties. In de kleine stadjes buiten Londen spitsten verveelde tieners de oren.

Neil Halstead (frontman Slowdive) «Ik kom uit Reading, een provinciestadje waar niets gebeurde. Muziek was voor mij, zoals voor zoveel tieners, mijn ontsnappingsroute. Muziek luisteren en stoned worden: dat was onze dagtaak.»

Simon Scott (drummer Slowdive) «De hitparademuziek van de eighties was ook om te kotsen. Mierzoete liedjes, helemaal gemaakt voor 14-jarigen. ‘Psychocandy’ van The Jesus And Mary Chain werd onze eigenste punkrock. Neil en ik ontdekten wat ons bond en trokken samen op. Het was een kwestie van tijd voor we ook samen muziek begonnen te maken.»

Mark Gardener (zanger-gitarist Ride) «Het was puur experiment. We onderzochten wat mogelijk was met onze instrumenten, respecteerden geen enkele muzikale traditie en deden maar iets. Als het de song vooruithielp, dan hielden we het. Er was ook de invloed van de elektronische muziek. Acid house was begin jaren 90 op zijn hoogtepunt, en de pers mocht ons daar dan wel vierkant tegenover zetten, eigenlijk deden we hetzelfde als die knoppendraaiers. Ook wij maakten heel repetitieve en hypnotiserende songs.»

Het resultaat was een nieuw soort popmuziek, melodieus maar met een hoop lawaai erbovenop. Zacht als het zoetste van The Beatles, zweverig als het ijlste van Cocteau Twins, maar vermengd met de haat en nijd van The Jesus And Mary Chain. Het Ierse My Bloody Valentine bracht in 1988 de single ‘You Made Me Realise’ uit, een song die eindigde met een stuk pokkeherrie – ‘het Holocaust-deel’, zoals frontman Kevin Shields het grijnzend noemde. Muziekjournalisten uit het hippe Londen namen terstond de trein naar de provincie.

Maar toen brak vanuit de Verenigde Staten de grunge door, en terwijl de shoegazegroepen hun beste platen maakten, haalde de Britse pers de schouders op. Of ze werd traditiegetrouw venijnig: ‘Ik verdrink nog liever in een bad havermoutpap dan dit ooit opnieuw te beluisteren,’ schreef Melody Maker over ‘Souvlaki’, het magnum opus van Slowdive. Het snoepje van de week werd de drol van de maand.

Halstead «Dat de Britse muziekpers ons de grond in schreef, kwam niet als een verrassing. We zijn opgegroeid met die hele cultuur van ‘make ’em, then break ’em’. Het muzikale landschap was ook veranderd. Ons platenlabel Creation Records had met Oasis plots de grootste band ter wereld in zijn stal. Wij pasten niet meer in dat plaatje. Melody Maker en NME begonnen vervolgens die dwaze relletjes tussen bands als Oasis, Blur of Pulp op te kloppen, mannenmagazines als ‘Loaded’ begonnen zich met de muziekscene te bemoeien. Je weet wel: Cool Brittannia! (lacht schamper) Allemaal hopeloze onzin.»

Terwijl stadions vol bier drinkende lads met de Gallaghers meejoelden, ging shoegaze roemloos ten onder. Creation Records liet Slowdive in 1995 vallen, één week nadat hun laatste plaat ‘Pygmalion’ was uitgekomen, en ook Ride stopt in datzelfde jaar. Eén van de redenen: de creatieve spanning tussen Gardener en gitarist Andy Bell, die richting britpop opschoof en in 1999 bassist zou worden bij Oasis. Nog voor de release werd de split aangekondigd, na nauwelijks een week haalde Creation de plaat uit de winkels.

Gardener «Het is niet al te best geëindigd tussen ons, maar hoe kon het anders? Als je op je 18de een platencontract tekent, weet je niet waar je aan begint. Je denkt gewoon aan muziek maken en optreden, en je hebt geen idee wat al die aandacht met je zal doen, of hoe je met verwachtingen van publiek en platenfirma moet omgaan. Natuurlijk raakten we elkaar kwijt.»

Halstead «Als je niet meer opgewonden wordt van het idee een nieuwe plaat te maken, dan kun je er maar beter mee ophouden. We waren in 1995 klaar met Slowdive, creatief leeg, dus deden we iets anders. Het was geen tragedie, we sloten gewoon een hoofdstuk af en gingen verder met onze levens.»


Big in Japan

Shoegaze leek een kort hoofdstuk in de muziekgeschiedenis te worden, met enkele straffe platen als laatste getuigen. Tot een nieuwe generatie die platen ging oppikken: de Schotse postrockband Mogwai liet in interviews al eens de namen Slowdive of My Bloody Valentine vallen, en de muziek die uit IJsland de wereld rondging, was ook aan shoegaze schatplichtig.

'Als we vroeger in Schotland speelden, stond Mogwai altijd op de eerste rij'

Scott «Als we in Schotland speelden, stond Mogwai – toen nog een stelletje brutale tieners – altijd op de eerste rij! De leden van The Smashing Pumpkins kwamen ook altijd kijken als we in Chicago passeerden, en dat hoorde ik wel in hun muziek. En toen Sigur Rós zich aandiende, was het wel heel duidelijk – op sommige momenten leek het alsof ze ons aan het coveren waren.»

Halstead «Ook metalbands als Deafheaven en Alcest hebben zich door ons laten beïnvloeden. Het is gek in hoeveel genres we onszelf tegenkomen.»

Scott «Lil B heeft ons zelfs gesampled.»

Halstead (droog) «Grote voorvechter van shoegaze, Lil B. We love him.»

Scott «Het internet heeft op dat vlak alles veranderd. Als Mogwai in een interview ‘Souvlaki’ vermeldde, konden jongeren in een paar muisklikken al onze platen downloaden, tot de obscure ep’s toe. Maar daar hadden wij geen zicht op: je weet niet hoe vaak je gegoogeld wordt. Soms was er tijdens een solo-optreden weleens iemand die naar een reünie vroeg, maar ik dacht altijd: ‘Wie zit daar nu op te wachten?’»

Halstead «Op één van mijn soloconcerten zat de rest van de groep in het publiek, en achteraf had iemand het bij wijze van grap over een reünie. En plots werd het een mogelijkheid. Bleek dat we er elk vanuit waren gegaan dat de anderen het waarschijnlijk niet zouden willen. Nu, ik ging er wel van uit dat er nog een béétje interesse in ons zou zijn, maar ik was oprecht verbaasd over het enthousiasme voor onze terugkeer.»

Scott «Toen we een eerste try-out aankondigden, begonnen er via onze Facebookpagina zelfs vanuit Japan vragen naar tickets binnen te lopen! Het was een complete verrassing. En in 2014 stond er op Primavera in Barcelona ineens 25.000 man voor onze neus.»

Vier jaar later is dat ene optreden uitgelopen in een paar stevige tournees en een nieuwe plaat, simpelweg ‘Slowdive’ genaamd. Zo moest het altijd zijn: geen nostalgie, maar immer voorwaarts.


Lees hier de review van het uitstekende 'Slowdive'

Halstead «Toen we over een reünie praatten, was het plan in de eerste plaats om een nieuwe plaat te maken. Maar daarvoor moesten we opnieuw Slowdive worden.»

Scott «Dat ging gelukkig bijna vanzelf. We plugden in en meteen hing die oude energie er. Heel gek, als je weet dat we al die tijd zoveel andere muziek hebben gemaakt, of zelfs geen. Nick (Chaplin, red.) had in geen twintig jaar nog een bas aangeraakt; hij moest eerst een nieuwe gaan kopen.»

Ook Ride kwam opnieuw samen. Het bittere einde was doorgespoeld en na jaren bij Oasis en Beady Eye had Andy Bell de handen eindelijk vrij.

Gardener «Kort na de split was ik opgelucht dat er geen Ride meer in mijn leven was, maar langzamerhand begon ik de anderen toch te missen. Andy en ik zagen elkaar ook regelmatig. Elk jaar hebben we met onze voormalige manager een vergadering om te kijken of bepaalde platen opnieuw moeten worden geperst – de erfenis levend houden, zeg maar – en formulieren te tekenen. Dat gebeurde altijd in de beste verstandhouding, en zo zijn we opnieuw begonnen.»

Op het nieuwe ‘The Weather Diaries’ grijpt Ride net als Slowdive terug naar zijn beste dagen.

Andy Bell «We stelden ons de vraag wanneer we ons het gelukkigst hebben gevoeld in de studio, en dat was tijdens de opnames van onze tweede plaat, ‘Going Blank Again’ uit 1992. Let op: dit is de vijfde Ride-plaat, we gaan niet doen alsof de derde en vierde nooit hebben bestaan. Maar ik hoop wel degelijk dat deze beter is.»

Daar is geen twijfel over. Met ‘Slowdive’ en ‘The Weather Diaries’ wissen de shoegazebands twee decennia onzichtbaarheid uit, al vallen er bij de leden zelf geen gevoelens van gemiste kansen te bespeuren.

Scott «We zouden nooit een grote band zijn geworden in 1996 of 1997, dus ik heb ook niet het gevoel dat ons een soort roem uit handen is geslagen. We hebben twintig jaar iets anders gedaan, nu zijn we terug en blijkt er meer volk dan ooit op ons te wachten. Dat is op zich al verbluffend genoeg, het maakt ons gewoon gelukkig. We zijn een old gang die weer samen is en opnieuw muziek maakt.»

Gardener «De tijd is altijd de beste test voor je songs. Als blijkt dat je muziek twintig jaar later nog zoveel emotie losmaakt, is dat toch een soort van genoegdoening.»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234