null Beeld

Een halve eeuw 'De Fabeltjeskrant': het beste kinderprogramma aller tijden

Op 29 september 1968 werden kinderen aller lande gezegend met de eerste aflevering van 'De Fabeltjeskrant'; in 2005 verkoos televisiekijkend Nederland het tot beste Nederlandstalige kinderprogramma van de twintigste eeuw.

Ter ere van die vijftig uit te blazen kaarsjes in 2018 verschijnt er in oktober een half uur lange speciale aflevering (een soort mini-film, zo u wil) én mag meneer de uil vanaf 2019 weer zijn zegje doen op de televisie. Voor de trouwe kijkers zal die herrijzenis van 'De Fabeltjeskrant' echter geen verrassing zijn, want het programma is een absolute parel van de televisiegeschiedenis. 'De Fabeltjeskrant' is een waar prijsbeest en een absolute klassieker, maar wat maakt dat programma nu toch zo uniek?

Vooreerst lijken de personages het resultaat van een knutselklasje in de plaatselijke basisschool – klinkt misschien als een belediging, maar niets is minder waar: in plaats van de gelikte, gepolijste, afgeboende en vaak inspiratieloze personages die tegenwoordig in tekenfilms en 3D-animaties ten tonele draven, zijn de inwoners van Fabeltjesland unieke, herkenbare wezens met een hoekske af.

Toegegeven, het zijn schepsels die niet zouden misstaan in een bizarre koortsdroom, maar daarin zit net hun charme. U ziet de materialen waarmee ze gemaakt zijn, het reliëf in hun vacht en veren, zelfs hoe ze zich voortbewegen met touwtjes. Het is allemaal zo’n beetje gebricoleerd, maar daardoor lijkt Fabeltjesland net échter.

De beesten van dienst hebben ook persoonlijkheden die vaak menselijker en realistischer lijken dan sommige menswezens in programma’s voor volwassenen. Denk bijvoorbeeld aan de poetszieke juffrouw mier en de manisch-hyperactieve Zoef de haas, twee ontzettend neurotische zonderlingen die in een aflevering van pakweg ‘Professor T’ nog de meest diepgaande personages zouden zijn.

Doordat de makers moeilijk een pop konden knutselen om haar meteen weer weg te gooien, zijn alle wezens van belang in het bos; elk dier is anders en speelt een eigen rol in het verhaal. Dat in tegenstelling tot heel wat moderne programma’s, waarin tonnen filler-personages opduiken die in feite lege hulzen zijn en enkel dienen om de plot vooruit te laten gaan. De wereld van de Fabeltjeskrant is misschien klein, maar zit wel vol met uitgediepte levende wezens – mensen die haast per toeval in dierenvorm gegoten zijn. Meneer de Uil zegt niet voor niets dat dieren net als mensen zijn, “met dezelfde mensenwensen.”

Over spreken gesproken: ook het taalgebruik van 'De Fabeltjeskrant' is werkelijk een wereldwonder. De zinsbouw en de woordenschat van die jaren ’60-schoonspraak zijn om duimen en vingers bij af te likken, om dan nog te zwijgen over het veel dynamischer gebruik van actie en volume. Luide dingen zijn lúíd, maar de rustige van 'De Fabeltjeskrant' zijn betrekkelijk stil. Dat staat in schril contrast met moderne kinderprogramma’s die vaak constant zo luid mogelijk zijn – denk aan ‘Spongebob of ‘Fairly Odd Parents’, twee schreeuwerige Nickelodeonshows – en daarbovenop hun taal zo simpel mogelijk houden.

Die complexere inhoud dan wat we vandaag gewend zijn van kindertelevisie uit zich ook in de onderwerpen die het programma aansnijdt. Zelfs in de eerste afleveringen zien we Stoffel de schildpad die met een depressie kampt en daarom naar een kuuroord annex psychiatrische instelling vertrekt, terwijl Pieter de pad het bos terroriseert met een opdringerige, hyperkapitalistische reclamecampagne. Niet veel later maken de kinderen zelfs kennis met paspoorten én de bureaucratische beslommeringen die met het uitreiken van die administratieve papiertjes gepaard gaan. Ook wanneer Hector en Snoespoes, twee immigranten uit het Nijverdal – zo’n beetje het marginale buurland van Fabeltjesland – hun paspoort willen ophalen, blijken de loketbedienden hen niet helpen. De aflevering erna beseffen Hector en Snoespoes dat ze niet welkom zijn in Fabeltjesland; een brandend actueel thema in deze Francken-tijden.

Heel wat kinderprogramma’s van nu zijn vrijblijvende, kleurige snacks – ze zijn simpel, behapbaar en strak. Misschien was 'De Fabeltjeskrant' daarom zo succesvol: het daagde kinderen uit, liet hen meedenken op een volwassen niveau, en had de verbeelding van de kijker nodig om écht tot leven te komen.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234