null Beeld

Een leven achter de camera: Fons Rademakers (83) kijkt terug

De Nederlandse regisseur Fons Rademakers (86) is overleden in het Zwitserse Genève. Voor zijn debuut 'Dorp aan de rivier' kreeg hij een Oscarnominatie, en in 1986 won hij als eerste Nederlander de Oscar voor de beste buitenlandse film voor 'De Aanslag'.

(Humo 3289, 16/09/2003)

'Al zeg ik het zelf: ik heb godverdomme goeie films gemaakt'

'Ik ben pas nog geopereerd aan mijn ogen,' zegt Fons Rademakers. 'Cataract. Dat ze zoiets kúnnen! Gelukkig leef ik nu en niet honderd jaar geleden.' Het is moeilijk te geloven dat de peetvader van het Hollandse regisseursgild al 83 is: aan zijn spitsheid, kwiekheid en geestdrift kunnen veel twintigers nog een puntje zuigen. Zestien jaar nadat hij als eerste Nederlander de oscar voor de beste buitenlandse film gewonnen had voor 'De Aanslag' en was uitgeweken naar Italië (waar hij zich inmiddels Commendatore mag noemen), is Rademakers weer helemaal terug: zijn volledige oeuvre is uitgebracht op dvd, zijn biografie ligt in de winkels en ieder Hollands filmfestival dat zichzelf een béétje respecteert, wijdt een hommage aan zijn werk. En terecht, want Rademakers heeft de Nederlandse film gewicht én een gezicht gegeven. We zitten op een terras in Vlissingen, waar hij - wat dacht u - eregast is op het Film By The Sea-festival.


HUMO Hoe vindt u het om zo gevierd te worden?

FONS RADEMAKERS « Heel leuk. Meestal overkomt zoiets je pas als je er niet meer bent. Het klinkt misschien een beetje ijdel, maar nu ik al mijn films nog eens heb teruggezien, ben ik toch wel een beetje trots. Ik heb er niet één gezien waarvan ik zei: 'Pfff...' Nee, het zijn godverdomme goeie films. En die biografie die Mieke Bernink heeft geschreven, dat vind ik echt ongelooflijk. Hetzelfde met het televisieportret dat Harry Hosman voor de VPRO heeft gemaakt (en dat ook in de dvd-box zit, red.). Daar zitten fotootjes in van toen ik kind was, mijn eerste interviewtjes van dik veertig jaar geleden, beelden van toen ik net bij Lili was, mijn vrouw... Je ziet je leven aan je voorbijgaan, dat is indrukwekkend hoor.»


HUMO U bent in de leer geweest bij legendarische filmmakers als Vittorio De Sica en Jean Renoir. Was dat toen zo makkelijk te regelen?

RADEMAKERS « Nee, maar ik heb geluk gehad. Ik speelde toneel onder regie van Pjotr Sjarov, de Russische regisseur die in Rome een theaterschooltje had. Hij vond mij niet goed snik dat ik in de film wilde, maar goed, hij kende wel een paar mensen. En zo heeft hij me aan De Sica voorgesteld. Toen Sjarov zei dat ik een goed acteur en een goed regisseur was, omhelsde De Sica me en zei: 'Wat zou je willen?' Dus, dat was een geweldige introductie.

» Later, in Parijs, ben ik Joris Ivens tegengekomen. Die begon net aan de film 'Till l'Espiègle' - 'Tijl Uilenspiegel', samen met Gérard Philipe, en hij kon wel wat hulp gebruiken. Dus stuurden ze mij naar Damme om locaties te gaan zoeken. Maar ik had er eigenlijk geen zin in: Gérard Philipe was een zeer goed acteur, maar hij wist niet waar Tijl Uilenspiegel over ging, en Ivens was een groot documentarist, maar geen speelfilmmaker. Kortom, ik wou daar weg. En toen hoorde ik dat Jean Renoir een film ging maken in de studio's van Billancourt. Ik gaf me uit voor een Nederlands journalist en vroeg een interview aan met Fernandel, die daar toevallig ook aan het filmen was. Fernandel interesseerde me niet, maar ik was binnen. Ik stapte op Renoir af, en vertelde hem dat ik graag met hem zou werken. Hij zei gewoon: 'Très bien, venez me voir.' Ik ben toen stage bij hem gaan lopen.

» Later ben ik hem nog gaan bezoeken in Los Angeles, maar toen was hij al een beetje gaga. Hij herkende me niet eens meer; pijnlijk om zo'n groot regisseur zo te zien aftakelen. Hij heeft eigenlijk maar één succesvolle film gemaakt ('La Grande illusion', red.), maar de filmencyclopedieën besteden aan niemand méér pagina's.»

undefined

Ode aan Hugo

HUMO U had ook contact met Ingmar Bergman.


RADEMAKERS « Ja, stel je voor! Ik zou 'Dorp aan de Rivier' gaan maken, maar een paar financiers zeiden: 'Die Rademakers kan misschien wel een toneelstuk regisseren, maar een film is nog wat anders. Zou het niet verstandig zijn dat hij een supervisor neemt, iemand die een oogje in het zeil houdt?' Ik zei heel hautain: 'De enige aan wie ik die verantwoordelijkheid zou willen toevertrouwen, is Jacques Becker in Parijs. Of Ingmar Bergman.' Ik had net twee films van hem gezien - de eerste die ooit over de grens waren geraakt - en ik vond ze geweldig. Jacques Becker had geen tijd, en toen hebben Hugo Claus en ik het scenario vertaald en zijn we naar Ingmar Bergman gegaan, die in Malmö theaterdirecteur was. Hij vond het scenario goed en wou me helpen. Hij zei: 'Ik zal je een brief meegeven dat ik het een eer vind je te komen superviseren. Laat me weten wanneer je begint te draaien, dan stuur ik je een telegram dat ik helaas ziek ben en niet kan komen. Dan kan je gewoon je gang gaan.' En zo is het ook gelopen.

» Achteraf ben ik wel in Stockholm de film gaan monteren, samen met de monteur van Bergman. Hij was zelf de eerste die de film kwam zien. Dat was een fantastisch moment. 'Dorp aan de Rivier' gaat over een dokter die geen onderscheid maakt tussen rijk en arm. Oorspronkelijk zaten er enkele scènes in waarin de dokter zijn geweer richt op een boer. Bergman vond de film prachtig, maar hij vond wel dat ik die scènes eruit moest knippen, 'want', zei hij, 'ik ben bang dat het publiek anders zijn sympathie voor het hoofdpersonage zal verliezen.' Toen ik bleef twijfelen, liet hij me een paar prachtige scènes zien die hij zelf uit zijn 'Glimlach van een Zomernacht' had geknipt. Toen heb ik het maar gedaan. Hugo was niet tevreden: 'Godverdomme, zo'n prachtige passages! Heb je dan meer vertrouwen in Bergman dan in mij?'(lacht).

» Een halfjaar later vroeg de producent: 'Zou je die scènes er niet opnieuw inzetten?' Maar ze waren er niet meer: weggegooid. Tegenwoordig zou je die apart houden om in de rubriek 'lost scenes' op de dvd te zetten. Jammer.»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234