null Beeld

Een mens van goede wil: Aalmoezenier Antoon Vandeputte

‘Peace out en chill aan mensen van goede wil,’ zo schreef de nieuwtestamentische emcee Lucas ooit. Zijn shout-out ging ongetwijfeld ook uit naar Antoon Vandeputte, de aalmoezenier van de gevangenis van Brugge aan wie politicus Bernard Wesphael, zopas vrijgesproken voor de moord op zijn echtgenote, naar eigen zeggen zijn leven heeft te danken. Vandeputte is dan ook uiterst geknipt voor deze rubriek over de ware helden van deze tijd, lui die hun medemens elke dag een zetje in de rug geven.

'Aalmoezenier Antoon Vandeputte 'Ik was de eerste aan wie Bernard Wesphael zijn verhaal vertelde'

HUMO Mijnheer Vandeputte, wat bedoelde Bernard Wesphael precies?

ANTOON Vandeputte «Die man heeft een poos diep gezeten, wat onze gesprekken heel intens maakte. Ik was ook de eerste aan wie hij zijn verhaal vertelde. In de media werd hij hard aangepakt, maar ik respecteerde hem als mens. Dat schept een band.

»Het is een heel gemediatiseerde zaak geworden, hè? Ik praat er liever niet over.»

HUMO Wat doet een aalmoezenier precies?

Vandeputte «De gevangenis van Brugge telt een 700-tal gevangenen. Onze ploeg bestaat uit 12 aalmoezeniers en consulenten en vertegenwoordigt elke erkende geloofsgroep. Als een gedetineerde door zijn daden vervreemd is geraakt van zijn familie, proberen we te bemiddelen, en als het kan: het vertrouwen te herstellen. Ze kunnen ook steeds beroep op ons doen als ze willen praten. Door onze zwijgplicht is dat vaak het enige vrije gesprek dat ze in de gevangenis kunnen aangaan.»

HUMO Wat doet u als gedetineerden bezwarende elementen opbiechten?

Vandeputte «In ons huidige juridische systeem worden beschuldigden meteen ondervraagd en elk woord kan tegen hen gebruikt worden. Maar sommigen zijn zodanig in de war dat ze tijd nodig hebben om zelf zicht te krijgen op de zaak. Onze eerste gesprekken zijn vaak een aaneenrijging van losse flarden. Pas na verschillende sessies ontstaat een helder verhaal. Alleen al het feit dat ze eens kunnen praten zonder dat er hen sancties boven het hoofd hangen, is voor veel gedetineerden een opluchting. Maar áls ze iets vertellen dat kan bijdragen aan het onderzoek, ook al is het bezwarend, dan raad ik hen aan daarmee naar hun advocaat te stappen.

»Bijna iedereen die in de gevangenis terechtkomt, is gebrandmerkt door de maatschappij en verliest zijn eigenwaarde. Het is de taak van de aalmoezenier om goed te luisteren én om die persoon te helpen zijn identiteit terug te vinden. Maar zelfs als dat lukt, dan moet de maatschappij hen natuurlijk ook opnieuw willen aanvaarden.»

HUMO En dat is geen evidentie?

Vandeputte «We sluiten veroordeelden liefst zo lang mogelijk op: zo zijn we er vanaf. Ons systeem bereidt gevangenen weinig of niet voor op een terugkeer naar de maatschappij. Door de voorbije besparingsgolven is er een minimale personeelsbezetting en vinden er bijna geen activiteiten meer plaats. Gedetineerden mochten tien jaar geleden ’s avonds nog kaarten of televisie kijken, maar dat is allemaal afgeschaft. De reactie van de buitenwereld? ‘Ze hebben het zelf gezocht!’

»Misdadigers kunnen vergeven: daar draait het werk van barmhartigheid om.»

HUMO Hoe bent u aalmoezenier geworden?

Vandeputte «Toen ik in de Bijzondere Jeugdzorg werkte, zag ik veel van mijn jongeren in de gevangenis verdwijnen. Ik wilde het leven achter de tralies beter leren kennen, en dat kon alleen via het project ‘Tralies uit de weg’, waarbij burgers onder begeleiding van een aalmoezenier met gedetineerden over het leven praatten. Ze vonden dat ik, door mijn ervaring in de Bijzondere Jeugdzorg, de taal van die mensen beheerste, en vroegen me om die groepen verder te begeleiden. Toen de aalmoezenier in Brugge vijf jaar geleden met pensioen ging, nam ik zijn plaats in.»

HUMO In die periode hebt u ongetwijfeld heftige dingen gehoord. Hoe gaat u daar zelf mee om?

VANDEPUTTE «Door voldoende ontladingsmomenten in te bouwen: ik ga sporten met de mensen van mijn korps, en ik praat regelmatig met mensen die eveneens zwijgplicht hebben. ‘s Avonds kan ik de celdeur met een gerust hart achter me toetrekken, want ik wéét dat ik ‘s morgens met een helder hoofd kan terugkeren. In dat opzicht verschil ik niet van de gedetineerden met wie ik werk: we hebben allebei nood aan communicatie – wie niemand heeft om tegen te praten, blokkeert en neemt foute beslissingen.»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234