Een nieuw veiligheidsplan: wat wij kunnen leren van Israël en Bob Dylan

‘Europa zit in de shit,’ vindt contraterreur-expert Aaron Cohen na Nice. ‘In Israël is beveiligingsagent geen hamburgerjob zoals bij jullie. Zij controleren niet alleen rugzakken, ze kunnen in een grote menigte ook een gevaarlijk individu met één welgemikt schot uitschakelen.’

'Camera's en poortjes zijn fantastisch, de Mechelse herdershond is nog veel beter'

De Amerikaans-Israëlische contraterreurspecialist en beveiligingsexpert Aaron Cohen maakt zich ernstige zorgen over onze veiligheid. ‘De aanslag in Nice moet voor alle Europese bewindslui een wake-upcall zijn om hun beveiligingsbeleid radicaal om te gooien,’ zegt hij. ‘Bij sommigen lijkt het nog niet door te dringen, maar op dit moment is Frankrijk het belangrijkste slagveld voor IS. En België deelt zwaar in de klappen.’

In de jaren 90 was Cohen elitesoldaat bij Duvdevan (Hebreeuws voor ‘kers’), het beruchte speciale interventieteam van het leger, waarmee hij undercoveroperaties uitvoerde in het kader van Israëls War on Terror. Vandaag runt hij in Los Angeles de antiterreuracademie Cherries en brengt hij overal ter wereld security- en politieagenten de beginselen van Israëlische beveiliging bij.

Aaron Cohen «Israël beveiligt zich op een totaal andere manier dan de rest van de wereld, en met succes. Natuurlijk slagen terroristen er soms in om door de mazen van het net te glippen, maar een aanslag zoals die op 14 juli in Nice met 84 doden is bij ons ondenkbaar. Bij jullie gelden strikte wapenwetten, en toch raken jihadterroristen probleemloos aan halfautomatische wapens. Europa zit dik in de shit. Jullie moeten jullie beveiliging in een rotvaart op Israëlische leest schoeien, anders belanden jullie diep in de hel.»

'Wij zoeken geen geweer of een bom: wij zoeken een terrorist'

HUMO Nu al patrouilleren er militairen op straat, maakt de politie overuren en controleren securitymensen overal rugzakken. Wat moet er dan beter?

Cohen «De politie is overwerkt, de security onderbetaald. En ze brengen jullie geen stap verder. Zolang ze geen doorgedreven contraterreurtraining gevolgd hebben, zijn ze waardeloos. In Israël worden soldaten, agenten en personeelsleden van private beveiligingsfirma’s opgeleid door de Israëlische staatsveiligheid, Sjabak. Een doorsnee beveiligingsagent krijgt een antiterreuropleiding die gemiddeld veertig uur duurt. Tijdens de aanslag op de luchthaven van Istanbul rende een jihadist schietend met zijn AK-47 door de terminal. Een agent schoot hem neer, waarna hij zichzelf opblies en nog méér slachtoffers maakte. Bij ons is dat onmogelijk. De man zou door om het even welke Israëlische politieman of beveiligingsagent tussen de ogen of in de neus geschoten worden. Zij weten dat ze het cerebellum of de kleine hersenen van de terrorist moeten uitschakelen. Zo verlammen ze zijn handen en kan hij zijn explosieven niet tot ontploffing brengen.»

HUMO U hebt ook geen hoge pet op van intelligente detectiepoortjes of slimme camera’s?

Cohen «De Verenigde Staten verspillen jaarlijks meer dan 7 miljard dollar aan gesofisticeerde beveiligingstechnologie voor hun luchthavens. Veiligheid heeft niets te maken met meer technologie, maar alles met excellent opgeleid personeel. In de jaren 70 waren vliegtuigkapingen schering en inslag. In 1978 werd voor het eerst in de geschiedenis een vliegtuig van de Israëlische luchtvaartmaatschappij El Al gekaapt. Het was meteen ook de laatste keer. Specialisten van Sjabak dokterden samen met wetenschappers razendsnel een beveiligingsprogramma voor de luchtvaart uit. Sindsdien zitten er op elke vlucht airmarshals die eruitzien als doodgewone passagiers. Alleen steekt in hun achterzak een mini-uzi en houden ze vanuit hun ooghoeken iedereen scherp in de gaten. Daarnaast lopen aan de incheckbalies mensen rond die getraind zijn in het detecteren van verdacht gedrag.»

HUMO Maar El Al zet wel meer veiligheidsmensen in dan andere luchtvaartmaatschappijen?

Cohen «Integendeel, ze hebben net minder veiligheidspersoneel in dienst, maar ze hebben wel de juiste training achter de rug. Israël investeert in mensen en niet in toestellen. Wij zoeken geen geweer of een bom: wij zoeken een terrorist. Dat is een levensgroot verschil. Profiling is essentieel, maar dat betekent niet dat we potentiële terroristen selecteren op basis van hun religie of huidskleur: we selecteren op basis van gedrag. Onze screeners zijn door Sjabak getraind in het ontmaskeren van killers met een pokerface. Onderschat die opleiding niet: ze duurt meer dan een jaar. De screeners herkennen verdacht gedrag meteen en weten door middel van een paar simpele vragen leugens te doorprikken. Ze stappen op je toe terwijl je staat aan te schuiven om in te checken. Ze stellen je op het eerste gezicht onschuldige vragen en observeren je. De wetenschap heeft ontdekt dat mensen die op het punt staan om te moorden, zich gedragen als iemand die pas een moord heeft gepleegd. Het maakt niet uit hoe gehersenspoeld de jihadist is: zijn ogen knipperen net als die van iedere andere kersverse of bijna-moordenaar. Zijn handpalmen zweten even erg, zijn lippen staan net zo gespannen.»

HUMO Lopen er ook screeners rond in de straten van de Israëlische steden?

Cohen «Nee, die zijn voornamelijk actief op het openbaar vervoer en in stations en luchthavens. De straten worden beveiligd door de politie en private beveiligingsfirma’s. Bij ons is de job van beveiligingsagent geen hamburgerjob zoals bij jullie. Onze securitymensen worden zeer goed betaald en krijgen een uitstekende opleiding van Sjabak. Zo controleren ze niet alleen rugzakken, maar kunnen ze in een grote menigte ook een gevaarlijk individu met één welgemikt schot uitschakelen.»


Alerte kleuters

Professor Boaz Ganor is directeur van het Institute for Counter-Terrorism (ICT) en adviseert zowel de Israëlische als de Amerikaanse overheid. ‘Israël leerde de voorbije decennia leven met terreurdreiging en bouwde zo veel expertise op. We pasten ons hele bestaan aan de dreiging aan.’

HUMO Alertheid is volgens u de basis van alles.

Boaz Ganor «Alle Israëli’s, zowel burgers als politie- en beveiligingsmensen, zijn zich voortdurend bewust van alle mogelijke gevaren. Die alertheid is ons van in de kleuterschool bijgebracht. Ik herinner me dat er toen al een politieagent langskwam die ons bewust leerde worden van onze omgeving. Hij leerde ons hoe we een achtergelaten koffer of rugzak moesten melden bij volwassenen die we konden vertrouwen. Hij leerde ons ook dekking te zoeken. Opmerkzaamheid werd van jongs af deel van ons DNA.»

HUMO Is dat geen vorm van paranoia?

Ganor «Nee, het is onze tweede natuur. Als een Israëlische burger op de nationale feestdag een vrachtwagen geparkeerd ziet staan op een plek waar dat vrij ongewoon is, garandeer ik je dat hij dat meteen aan de politie zal melden. Israëli’s zijn nooit onverschillig: ze reageren altijd.»

Eén van die opmerkzame burgers is VRT-correspondente Ankie Rechess. Ze woont net buiten Tel Aviv.

Ankie Rechess «Ons leven wordt beheerst door terreurdreiging, maar we laten ons daar niet door deprimeren. We beseffen dat er geen andere mogelijkheid is. Aan de ingang van elke bioscoop staan veiligheidsagenten die tassen op wapens of springstoffen controleren en bezoekers fouilleren. Voor ons is dat de normaalste zaak van de wereld. Ook aan de ingang van elke supermarkt en van elk shoppingcenter neuzen veiligheidsmensen in onze bezittingen. Voor we een parkeergarage binnenrijden, wordt onze auto eerst binnenstebuiten gekeerd. Niemand protesteert, want we zijn ons ervan bewust dat onze privacy ondergeschikt is aan onze veiligheid.

»Alle scholen, van de kleuterschool tot de universiteit, hebben securitybeambten in dienst die elke bezoeker checken. Je raakt er niet binnen als je geen afspraak met iemand van het personeel hebt. Op de kleuter-, basis- en middelbare scholen controleren de ouders ’s morgens vroeg om de beurt het hele schoolterrein. Waarschijnlijk denk jij nu: ‘Zo wil ik niet leven.’ Wij zien er geen graten in: we hebben het nooit anders gekend.»


Drie jaar legerdienst

Concertpromotor Paul ‘BoogieBoy’ Ambach reist geregeld naar Tel Aviv, waar zijn zwangere dochter Marilyn samen met haar vriend en kind woont.

Paul Ambach «De inwoners lopen er niet gebukt onder de angst voor terreur. Ze hebben een neus voor gevaar en weten hoe ze moeten reageren als er iets fout gaat.»

Marilyn Ambach «Dat hebben ze in het leger geleerd. De dienstplicht maakt deel uit van de Israëlische cultuur en niemand trekt die in twijfel. Op hun 18de gaan jongens voor drie jaar onder de wapens, en meisjes voor twee jaar. Het leger is een instituut met niet alleen gevechtseenheden, maar ook met administratieve diensten, een radiozender en zelfs een orkest. Jongeren bouwen er een netwerk op waar ze in hun verdere leven altijd op kunnen terugvallen.

»Ze leren er ook op een verstandige manier met wapens omgaan. Wie als burger een wapen wil blijven dragen, moet daarvoor een vergunning hebben en schietcursussen volgen. Het is hier niet het Wilde Westen, zoals in Amerika. Op straat patrouilleren ook amper soldaten.»

De promotor heeft nog een tip voor de veiligheidsverantwoordelijken van Brussels Airport.

Paul Ambach «Ze moeten dringend op werkbezoek naar Ben-Gurion Airport in Tel Aviv. Een aanslag zoals die in Zaventem is er dankzij de Mechelse herder zo goed als onmogelijk. Die hond heeft een uitstekende neus voor wapens en explosieven. In de contracten van Bob Dylan staat sinds jaar en dag niet voor niets dat politiehonden eerst de concertzaal moeten controleren op bommen. Beveiligingstechnologie is fantastisch, de Mechelse herder is nog veel beter.»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234