De Amerikaanse president Donald Trump loopt van het Witte Huis naar de nabijgelegen St. Johns Episcopal Church.Beeld AFP

AnalyseOnrust in de VS

Een pandemie, rellen en een raketlancering: in Amerika lijkt het weer 1968

Sommige oudere Amerikanen hebben ineens het gevoel dat ze 52 jaar terug in de tijd worden geworpen. Want ga maar na: ook in 1968 lanceerde Amerika een raket, terwijl een pandemie – de Hongkonggriep – om zich heen greep, en waren Amerikaanse steden het toneel van protesten en rellen na een racistische moord, die op Martin Luther King. En o ja, er was dat jaar ook een verkiezing. 

Die verkiezing werd gewonnen door de kandidaat die beloofde de orde te herstellen. Richard Nixon overtuigde daarmee de naar rust snakkende ‘zwijgende meerderheid’. De geluiden die nu uit het kamp van Trump komen, bevestigen dat die dat scenario graag wil herhalen, nu het land na de dood van George Floyd in brand staat. Volgens een analyse van nieuwssite The Hill probeert Trump de aandacht te verleggen van de vreedzame protesten naar de plunderingen. De analyse werd geretweet door Tim Murtaugh, de communicatiedirecteur van Trumps campagne. 

Murtaugh gaf zelf een proeve van hoe je dat doet. ‘Joe Bidens medewerkers doneren aan een fonds dat de borgtocht voor relschoppers in Minneapolis betaalt,’ tweette hij. ‘De stad brandt, en Bidens mensen financieren dat.’ Trump zelf was nog wat beknopter in één van zijn tweets de afgelopen dagen. Die bestond slechts uit de hoofdletters ‘LAW & ORDER’, tucht en orde. 

Racistische codetaal

Er bestaat onderzoek dat laat zien dat die boodschap van orde het in 1968 extra goed deed in districten waar de protesten gewelddadig werden. Sommige Republikeinse strategen hopen straks zelfs in het traditioneel Democratische Minnesota, waar de vlam als eerste in de pan sloeg, te kunnen profiteren.

Maar of zulke lessen van toepassing zijn op 2020? In 1968 waren mensen eerder geneigd om verhalen over politiegeweld te negeren, terwijl daar in het tijdperk van de smartphone allerlei bewijs van circuleert. Het electoraat is ook veranderd: destijds was 89 procent van de kiezers wit, nu nog maar 69 procent. Waar Nixon nog kon scoren met racistische codetaal, stuit het op meer weerstand als er uit het kamp van Trump wordt gesproken over thugs, een term die eigenlijk alleen voor zwarte criminelen wordt gebruikt.

Het belangrijkste verschil is dat Nixon destijds de uitdager was. ‘De boodschap werkte, maar alleen omdat Nixon de outsider was die het opnam tegen de zittende vice-president,’ aldus hoogleraar geschiedenis Kevin M. Kruse in de Washington Post.

‘Je kunt hem niet onderschatten’

Een zittend president komt toch wat machtelozer over, als hij belooft de orde te gaan herstellen. Temeer omdat Trump met zijn tweets en gedrag de afgelopen dagen alleen maar olie op het vuur leek te gooien. Dat de president niet in staat lijkt tot enige maatschappelijke verbinding, zit ook veel Republikeinen niet lekker. Zoals toen hij op maandag met een Bijbel op de foto wilde voor de kerk vlakbij het Witte Huis. ‘Het was pijnlijk te zien hoe vreedzame demonstranten traangas over zich heen kregen om de president te laten oversteken naar een kerk die hij geloof ik één keer eerder heeft bezocht,’ aldus de Republikeinse senator Susan Collins.

Maar waarschijnlijk weet Trump al dat hij de komende verkiezingen niet zal winnen door zich ineens als verbindend figuur te profileren. Dat wordt nooit geloofwaardig. Het wordt een race wie de meeste van de eigen trouwe aanhang naar de stembus krijgt. En dan kan het helpen om juist opruiend uit de hoek te komen.

De politieke nieuwssite Politico citeert een bezorgde Democratische strateeg uit Minnesota. Peilingen laten daar zien dat gematigde Republikeinen weglopen bij Trump, maar dat die tóch achterstand inloopt. Kennelijk zijn meer toegewijde Trump-aanhangers van plan om te gaan stemmen. ‘Je kunt hem niet onderschatten. Dit wordt krap.’

(Trouw)

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234