null Beeld BELGA
Beeld BELGA

open moet het zijnMichael De Cock, Artistiek leider van KVS

‘Een snellere heropening van de cultuursector had toestanden zoals La Boum kunnen voorkomen. Mensen hebben nood aan een uitlaatklep’

Deze week gooien ’s lands theaterzalen de deuren weer wagenwijd open, zij het voor beperkte groepen gemaskerde toeschouwers. Volgens Michael De Cock, artistiek leider van de Koninklijke Vlaamse Schouwburg in Brussel, is dat geen minuut te vroeg. Testevents wezen uit dat het buitengewoon veilig vertoeven is in de KVS, en bij uitbreiding in andere grote zalen. Rest de vraag of de ook in simpele tijden geteisterde podiumkunsten de naweeën van de pandemie zullen overleven. ‘Er zullen nog lang massaal veel acteurs werkloos blijven.’

MICHAEL DE COCK «In normale tijden gaan schouwburgen rond deze periode in een soort zomerslaap, maar dit jaar wordt het helemaal anders. Onze agenda zit tot de nationale feestdag propvol, vooral met voorstellingen en premières die het afgelopen jaar uitgesteld zijn. We starten meteen op 9 juni met voorstellingen van het danstheatercollectief Peeping Tom en Daina Ashbee. Daarna volgt de zaalpremière van ‘Madame Bovary’ met Maaike Neuville en Koen De Sutter (in een regie van De Cock en Carme Portaceli, red). We zijn dan amper twee weken bezig (lacht). Ik ben ook heel trots dat we de Argentijnse ploeg van de wereldberoemde schrijver, actrice en theatermaker Lola Arias naar de KVS gekregen hebben voor het stuk ‘Minefield’, over de Falklandoorlog. Dat was een huzarenstukje. Ik kan zo nog wel even doorgaan. Het wordt enorm veel, maar ik heb er ook enorm veel zin in.»

HUMO Is er evenveel interesse bij het publiek?

DE COCK «Absoluut. Ik ben nu in Parijs, waar we voor 700 mensen gespeeld hebben bij de heropening van het Théâtre du Châtelet. Hier kunnen normaal gezien zo’n 2.000 mensen binnen, maar 700 is ook al een pak volk. Het was heel bijzonder. De emoties liepen hoog op, bij de acteurs én bij het publiek. Na de voorstelling zijn veel tranen gevloeid. Ik heb me nooit zorgen gemaakt over publiek dat zijn weg naar de theaters niet meer zou vinden, maar ik heb nu pas gevoeld hoe groot de honger écht is.

»Ik kan niet voldoende benadrukken hoe onnatuurlijk het is dat de theaters gesloten waren. De KVS is in het verleden slechts twee keer gesloten geweest: tijdens de Tweede Wereldoorlog en kort na de aanslagen in Brussel in 2016. Daarom is dit zo emotioneel voor iedereen. De mensen weer in de zaal zien komen, ze horen applaudisseren, voelen dat ze samen ademen op het ritme van de voorstelling: dat is niet minder dan een viscerale ervaring. Het is echt heel intens. Het is een enorme opluchting om weer te mogen dromen en samenzijn. Ik denk dat we het maatschappelijke belang van samen cultuur beleven niet kunnen overschatten.»

HUMO En u merkt in Parijs geen schroom op bij de mensen? Het blijft toch veel volk samen.

DE COCK «In Spanje zitten de zalen al een tijdje op 70 procent van de capaciteit en er zijn nog géén besmettingsclusters ontdekt. Mensen samenbrengen is natuurlijk een risico, maar wij kunnen de publieksstromen professioneel begeleiden. Wel zie je inderdaad dat zij aan zij zitten nog niet evident is, al is dat in België nog niet voor morgen. Er zijn mensen die bang zijn en nog thuisblijven, maar er zijn evenveel mensen die echt snakken naar het samenzijn. De goesting is zeer groot. En het kan ook gewoon veilig – dus de vrees van sommige mensen is in mijn ogen onterecht.»

HUMO Jullie organiseerden enkele weken geleden testevents in de KVS.

DE COCK «Met zeer positieve resultaten. We stelden vast dat de luchtkwaliteit in de schouwburg uitstekend was. En ook als er veel mensen een voorstelling bijwoonden – gemaskerd, voor alle duidelijkheid – bleef de situatie perfect veilig. Laat het dus een les zijn voor deze én de volgende pandemie: passief kijken naar theater is binnen even veilig als buiten. Dat is onwaarschijnlijk belangrijke informatie: er is geen enkele reden meer om de cultuursector op een trager tempo te heropenen bij de volgende versoepelingen.

»Ook de overdreven focus op testen voor cultuurevenementen vind ik bizar. Honderden toeschouwers testen voor ons proefevent kostte 50.000 euro. Mensen worden niet getest in de horeca, op de bus of bij de kapper: dat het dan wél moet in een theaterzaal, waar de luchtkwaliteit uitstekend is, is onzinnig.

»Had een snellere heropening toestanden zoals La Boum tegengegaan? Ik zeg: ja. De kritiek is dan dat die mensen in het Ter Kamerenbos niet naar de KVS gaan, maar dat is klinkklare onzin. Dat zulke acties op sociale media zoveel weerklank krijgen, komt omdat er geen uitlaatkleppen zijn. Er was níéts: geen toneel, cinema of muziek. Dus richten mensen hun energie op andere dingen, zoals clandestien samenkomen. Omdat dat nu eenmaal des mensen is.»

HUMO Zullen schouwburgen kunnen overleven met beperkte toeschouwersaantallen?

DE COCK «Eerst en vooral: de gesubsidieerde theatersector draait nooit break-even. Wij krijgen subsidies om ons werk te doen. Maar los daarvan is dit niet houdbaar op termijn. Ik hoop dat wij in het najaar voor volle zalen kunnen spelen, anders zal het niet lukken.»

HUMO Zullen we dan in de privésector wel gezelschappen, kleine zalen en dus voorstellingen verliezen?

DE COCK «Dat is absoluut een gevaar. De sterkte van de Belgische podiumwereld is net dat wij zo’n brede waaier aan initiatieven hebben. Je kunt niet de grote zalen redden en de rest over de kop laten gaan. Kleine zalen kunnen zich geen duur ventilatiesysteem veroorloven. Als de overheid iets verplicht, moet ze daar ook in investeren. De maatregelen kunnen echt geen argument zijn om zalen failliet te laten gaan.

»Veel acteurs en technici staan met hun voeten in de twee werelden: zowel die van de gesubsidieerde grote zalen als van de privé-initiatieven. We lopen een groot risico op een braindrain van getalenteerde mensen die sowieso al hun cultureel werk combineerden met een job in het onderwijs of de horeca, en die nu definitief zullen weglopen. Veel mensen hebben hun werk tijdelijk verloren, of zijn maar deels vergoed.

»Daar komt nog bij dat er door de stilstand van het afgelopen jaar allerlei uitgestelde premières in de wachtrij staan, waardoor jonge artiesten minder kansen zullen krijgen. Ik denk dat we de komende tijd massaal veel werkloze acteurs zullen zien.

»Frederik Sioen had het ook al over muzikanten die hun instrument noodgedwongen verkopen. Om dat tegen te gaan, zal de overheid extra ademruimte moeten geven aan cultuur. En dus zéker niet verder besparen op de podiumkunsten, zoals vóór corona gebeurde door projectsubsidies te schrappen. Ik denk dat we toch meer dan ooit beseft hebben hoe belangrijk cultuur is.»

HUMO Hoezo?

DE COCK «Tijdens de eerste lockdown stond cultuur toch centraal? Schrijvers lazen online boeken voor, zangers zongen liedjes via streaming, en mensen trokken zich daar echt aan op. In een periode van vervreemding hadden mensen een enorme nood aan wat cultuur bij uitstek kan doen: verhalen delen.

»Ik denk dat covid een blijvende impact heeft gehad op veel mensenlevens. Er was verlies, kwetsbaarheid. De mens heeft een lesje gekregen in nederigheid. Dat zal zich de komende jaren vertalen op de podia, denk ik. Stukken zoals ‘Madame Bovary’, waarmee we straks in première gaan in de KVS, zijn meer dan ooit relevant. Verhalen over liefde en menselijkheid, over vrijheid en de vraag wat het betekent om mens te zijn in deze wereld: het houdt de mensen meer dan ooit bezig.»

HUMO Is voorstellingen streamen een blijver, of verdwijnt dat samen met de pandemie?

DE COCK «Ik ben daar geen zwart-witdenker in. Er is een kwantumsprong gemaakt in de kwaliteit van streaming. In het begin was het gewoon een camera opstellen en toneel spelen, maar we hebben geleerd om alles mooi en doordacht in beeld te brengen. Zeker de grotere theaters zijn in korte tijd Hollywoodiaanse machines geworden. Die winst is er ontegensprekelijk.»

HUMO Maar probeer vandaag maar eens mensen naar een livestream te lokken – ze eten nog liever een vleermuis.

DE COCK «Dat klopt: vandaag is livestreamen onzinnig. De nood om samen te zijn is veel te groot. Maar je kunt perfect mooie dingen doen met camera’s en theater, en daar een gedeelde ervaring van maken. Gewoon niet de komende maanden (lacht). Streamen is symbool gaan staan voor de herinnering van wat niet meer mocht – maar nu kan het weer.

»Ik moet steeds weer terugdenken aan gisteren in Parijs, aan de zindering van de mensen samen in een zaal. Dat is werkelijk onovertroffen, ook al is het nog met een geamputeerd been in een halfvolle schouwburg. We hebben in ons leven al duizend keer meegemaakt hoe een bomvolle zaal ontplofte, zonder te beseffen hoe uniek dat is. De eerste keer wanneer ik dat opnieuw meemaak, zal ik aan Humo denken en zeggen: ‘Nu is het écht terug.’»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234