null Beeld

vervuilingruimteafval

Een zwevende natuurramp: 'We vervuilen na de aarde ook de ruimte'

U zou het misschien niet zeggen wanneer u naar de hemelsblauwe lucht tuurt, maar op elk moment van de dag zweven zo'n tien stuks ruimteafval ter grootte van een auto boven uw hoofd. Rond onze planeet vliegen in totaal 35.000 na ruimtemissies achtergelaten brokken puin, en nog eens miljoenen kleinere stukjes. Zo'n stuk ruimteschroot is niet onschuldig, dat zagen we al in de openingsscène van de film 'Gravity'.

MICHEL VAN PELT (Europese Ruimtevaartorganisatie ESA) «'Gravity' begint met twee satellieten die botsen, wat zorgt voor een kleine wolk junk. Die brokstukken botsen weer met andere satellieten, en zo ontstaat een kettingreactie. Op korte tijd zweeft een enorme hoop ruimteafval ongecontroleerd door de ruimte. De film gaf de werkelijkheid best realistisch weer. Maar om het wat spannender te maken, duurde het proces van jaren in 'Gravity' slechts enkele minuten.

»Wat klopt, is dat ruimteschroot bijzonder gevaarlijk kan zijn. Satellieten en het internationaal ruimtestation ISS zijn niet gemaakt voor botsingen, zelfs niet met de kleinste stukken ruimteafval. Door de hoge snelheid is een stukje schroot zo dun als een verfschilfertje een dodelijk wapen. Een afgevuurde kogel legt 1 kilometer per seconde af, een stukje schroot 8 kilometer. In 2016 sloeg zo'n klein onderdeel een krater in een ruit van het ISS - en een open venster is in de ruimte het laatste wat je wilt. Wanneer een satelliet wordt geraakt, betekent dat immense economische verliezen en communicatieproblemen op aarde.

»Een bijkomend probleem is dat de kleinste stukjes afval niet te zien zijn op onze radars. In totaal houden we 7.000 inactieve satellieten en 22.000 stukken schroot in de gaten. Grotere objecten zien we aankomen en kunnen we ontwijken door tijdig te manoeuvreren. Maar we merken dat we steeds vaker moeten ingrijpen. Populaire banen rond de aarde hangen vol afval.»

HUMO Moeten we vrezen voor grote brokstukken die op aarde terechtkomen?

VAN PELT «Er zijn nog geen gewonden bekend, maar de zogenaamde re-entry is wel degelijk een gevaar. Er zijn al brokstukken van satellieten gevonden op aarde, en er zweven nog heel wat kandidaten rond die groot genoeg zijn om de atmosfeer te overleven. De grootste defecte satellieten wegen tien ton: dat zijn vliegende schoolbussen. Op een dag valt een overblijfsel van zo'n stuk schroot in een stad, en dan zitten we met een probleem.»

HUMO De mens kan het vervuilen blijkbaar niet laten.

VAN PELT (knikt) «We vervuilen na de aarde ook de ruimte. De oplossingen zijn dezelfde: afval opruimen en streven naar zero waste. Vandaag is vooral preventie belangrijk. Bedrijven en organisaties zijn onderworpen aan steeds meer regels, over zichzelf opruimende satellieten bijvoorbeeld. We missen nog een internationaal kader, maar ESA legt zichzelf al verregaande zero waste-maatregelen op.

»Onze bedoeling is om in 2025 met de missie ClearSpace 1 voor het eerst ruimteschroot op te ruimen. We willen een klein stuk puin met een soort tentakels vastnemen en afremmen, zodat het kan opbranden in de atmosfeer. Voor de allerkleinste deeltjes is er nog geen oplossing. Er zijn wel enkele ideeën, zoals verdamping met gigantische lasers, maar dat is nog ver weg.» (so)

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234