Een nest van de eikenprocessierups.  Beeld ANP
Een nest van de eikenprocessierups.Beeld ANP

zomerongelukken

Eerste hulp bij vakantieongemakken: wat te doen bij brandwonden, blaren, kwallenbeten en wespensteken

Vertier in de zomerzon heeft ook een keerzijde. Zo vieren kwallen, wespen en muggen hoogtij en heb je snel een blaar te pakken in die sandaal zonder sokken. Elf vakantieongemakken en wat je ertegen kunt doen.

1. Kwallenbeet

Als een kwal je raakt, schieten de netelcellen als harpoenen uit z’n tentakels. Ze gaan door je huid heen en geven in de bloedbaan gif af.

Verwijder netelcellen goed met bijvoorbeeld zeewater – en niet met koud (kraan)water – anders blijven ze gif afgeven. Hoewel je na bijna alle insectenbeten de huid het best kunt koelen om de ontstekingsreactie tegen te gaan en de zwelling te verminderen, werkt dat niet bij een kwallenbeet. ‘Dan helpt juist spoelen met warm water’, zegt dermatoloog Klara Mosterd. ‘Misschien dat je daarom weleens hoort dat je over een kwallenbeet moet plassen. Maar spoelen moet een minuut of twintig, dat is wel een erg lange plas.’

2. Wespen- en bijensteek

Probeer de angel na een wespensteek zo snel mogelijk te verwijderen, zo voorkom je dat de huid gaat ontsteken. Doe dat bij voorkeur met je nagel, zegt dermatoloog Mosterd. ‘Je hoort weleens dat je het gif eruit moet zuigen, maar dat helpt niet echt en waarschijnlijk krijg je er heel weinig uit.’ Het is wel belangrijk om het wondje goed schoon te maken. Daarna kan koelen verlichting geven.

Er kan een allergische reactie ontstaan. ‘Dat komt vaker voor bij bijen- en wespensteken en gebeurt alleen als de persoon al eens eerder in aanraking is geweest met het insectengif’, legt Mosterd uit. ‘Maar niet iedereen herinnert zich de eerste steek nog.’ Symptomen: rode bultjes verspreid over het lichaam die hevig jeuken en zwelling van de ogen en lippen. Soms wordt ademhalen moeilijk en kan iemand hees gaan praten. Ernstig wordt het bij misselijkheid en braken. Soms laten mensen ontlasting of urine lopen. ‘Meestal treden deze reacties binnen een kwartier na een steek op’, zegt Mosterd. ‘Bel dan meteen 112.’

3. Blaren

Net nieuwe sandalen of voor het eerst weer de wandelschoenen aan? Een blaar ontstaat dan gemakkelijk. Niet gelijk doorprikken, want het vocht in de blaar is goed voor de genezing. Prik de blaar wel door als je weer in de schoenen moet waardoor de blaar kapotgaat, aldus Mosterd. ‘Doe dat met een naald die je eerst ontsmet door ’m te verhitten met een aansteker.’ Als je weer gaat wandelen, biedt een blarenpleister bescherming. ‘Dat is een soort kunsthuid en is beter dan een gewone pleister. Het houdt vocht beter vast en bacteriën beter buiten.’

4. Brandwonden

Een campinggasstel, barbecue of zelfs een warme motorkap, een brandwond heb je zo te pakken op vakantie. Minimaal tien minuten koelen met koud, stromend water. Al moet het water niet te koud zijn, anders houd je het waarschijnlijk niet lang genoeg vol.

null Beeld Universal Images Group via Getty
Beeld Universal Images Group via Getty

5. Muggenbeet

Zodra de schemer inzet, komen ze tevoorschijn: muggen die er lustig op losprikken. De een krijgt grote, jeukende bulten, terwijl de ander nauwelijks last heeft. Een antiprikzalf helpt in veel gevallen iets. ‘Als je helemaal onder de bulten zit en veel last hebt van de jeuk, kan een hooikoortstablet verlichting geven’, zegt Mosterd.

6. Verbrand door de zon

Er zijn allerlei huis-tuin-en-keukenmiddelen tegen verbranden door de zon. ‘Zoals kompressen van afgekoelde groene thee, komkommer en yoghurt’, zegt onderzoeksarts Jetske Ultee. ‘Maar het best is koelen.’ Lauw douchen of een icepack in een handdoek geeft verlichting. Daarna insmeren met bodylotion, dat hoeft geen aftersun te zijn. Bij zonverbranding treedt er volgens Mosterd een beschadiging van de huid op en het lichaam maakt daarop een ontstekingsreactie aan. ‘In ernstige gevallen schrijven we daarom weleens een ontstekingsremmende zalf voor.’

7. Eikenprocessierups

In bossen en op campings is het oppassen voor de eikenprocessierups. De haartjes vliegen door de lucht en kunnen in de huid tot een stevige ontstekingsreactie leiden. De rups heet zo omdat het beestje vooral in eikenbomen zit. Na slecht weer is het volgens Natuurmonumenten extra oppassen. Nesten kunnen uit bomen waaien, daardoor kunnen rupsen in het gras en in speeltuinen terechtkomen. Spoel de haartjes zo snel mogelijk weg met water en was de kleding.

8. Teek

Het is een misverstand dat teken alleen uit bomen vallen, ze zitten ook in het gras. Controleer jezelf en je kinderen goed na een dag in de natuur. Als je een teek ontdekt, verwijder die dan met een tekentang of tekenlasso. ‘Heb je die niet, verwijder ’m dan met een puntige pincet zo dicht mogelijk bij de huid aan de kop’, adviseert Mosterd. ‘De teek eruit trekken of krabben is gevaarlijk, omdat het kopje kan blijven zitten.’

Desinfecteer de plek daarna met alcohol of Betadine. Er kan een kleine rode plek achterblijven, maar de plek mag niet groter worden, benadrukt Mosterd. ‘Dat kan wel tot drie maanden na de beet gebeuren en dat kan duiden op de ziekte van Lyme. Deze ziekte wordt veroorzaakt door een bacterie die de teek met zich meedraagt en kan leiden tot gewrichtsklachten, huidklachten, zenuwklachten of zelfs hartklachten. Bij een verdenking is behandeling met antibiotica nodig.’

null Beeld Getty Images
Beeld Getty Images

9. Schaafwond/bloedneus

Zelfs de doorgewinterde kampeerder ziet weleens een tentharing over het hoofd. En met al die zomerjurken en korte broeken is een wond snel opgelopen. Een schaafwond kun je het best afspoelen met lauw water en laten drogen, adviseert Markus van Tol van de Nederlandse toeristenbond ANWB. ‘Voorkom dat de wond aan kleding gaat plakken door hem af te dekken met een gaasje met daarop vaseline of ontsmettende zalf.’

Bij een bloedneus kun je de neus onder het neusbeen dichtknijpen, dat is het zachte gedeelte van de neus. Zit tien minuten met je hoofd voorover, als in de schrijfhouding. Leun niet achterover.

10. Brandnetels

Dat de dovenetel tegen de prik van een brandnetel werkt is een mythe volgens Jurjen Annen, instructeur en natuurgids bij de Bosbeweging. ‘Weegbree helpt wel, net als hondsdraf, een kleine plant met paarse bloemetjes. Even kneuzen en op de huid drukken.’

11. Buikklachten

In de zomer neemt het aantal telefoontjes over personenhulp naar de ANWB Alarmcentrale toe tot zo’n vijfduizend per week. Veel hulpvragen gaan over buikklachten, weet Van Tol. ‘Iets verkeerds eten komt op reis veel voor. Als buikpijn aanhoudt of iemand eten steeds weer uitbraakt, is het verstandig om naar een dokter te gaan. Kinderen verdienen extra aandacht, omdat ze sneller uitdrogen. Als een kind niet meer kan plassen, moet je direct een arts raadplegen.’

(AD)

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234