null Beeld

Eigen kweek eerst: moestuiniers en stadslandbouwers

Vroeger was alles simpel: vóór de moderne kweek-, transport- en bewaarmethoden aten we ’s zomers tomaten, ’s winters witlof en daarmee basta.

Redactie

Tegenwoordig zijn die producten het hele jaar door te verkrijgen en ligt de versafdeling van de supermarkt zelfs putje zomer vol groenten en fruit uit Zuid-Europa en Afrika. Voor wie zijn buik vol heeft van waterige komkommers en overgevlogen Keniaanse boontjes bestaat er gelukkig een alternatief: back to basicsen zélf groenten kweken of oogsten bij de lokale boer.

De Belgische landbouw boert achteruit. Tussen 2000 en 2009 verdwenen in ons land maar liefst eenenveertig boerderijen per week, berekende doctoraatsstudent Maarten Roels van de UGent. Allemaal boeren die er de brui aan gaven of opgeslokt werden door grotere landbouwbedrijven, omdat ze ondanks miljoenen euro’s Europese landbouwsubsidies niet meer konden optornen tegen goedkoop geïmporteerd voedsel, omdat hun kinderen de hondenstiel van hun ouders niet wilden voortzetten of omdat er maar weinig eer meer te behalen viel met industriële landbouwproducten. Tegelijkertijd is een eigen moestuin weer bon ton. Meer en meer mensen zijn de smakeloze, kilometervretende en in plastic verpakte waar van de supermarkt zo beu dat ze zelf groenten en fruit beginnen te kweken ― in de tuin, op een braakliggend terrein in de stad, op het balkon of op het dak.

Sterrenkoks hebben de laatste jaren de mond vol van het belang van producten en terroir,de eigen streek. Ze koken volgens het seizoen, gebruiken alsmaar meer lokale producten of laten zelfs een eigen groentetuin aanleggen. Zo beschikt driesterrenchef Gert De Mangeleer van het Brugse restaurant Hertog Jan over een eigen akker waar tuinman Bart Praet een vierhonderdtal groenten en kruiden teelt. Maar het fenomeen van de eigen kweek blijft niet beperkt tot hobbykoks, groene jongens en andere kieskeurige consumenten.

Vandaar wellicht dat er binnenkort ook een tv-programma aan dat nieuwe tuinieren gewijd wordt. Hobbyteler Wim Lybaert opereert al vijftien jaar achter de schermen bij Woestijnvis (waar hij onder andere meewerkte aan ‘Man bijt hond’, ‘Weg naar Compostela’ en ‘Meneer Doktoor’), maar als hij niet in Compostela of Siberië vertoeft, zit hij nog liefst van al in zijn moestuin. Vanaf 17 september kunt u in de vooravond de vorderingen van zijn vijftien tomatensoorten en een vijftigtal andere groenten volgen op VIER. Waarop wij dan vragen:

HUMO Waarom?

Wim Lybaert «Mensen van mijn generatie en jonger hebben meestal een grootvader gekend die nog een eigen moestuin had. Ik heb vroeger ook altijd samen met mijn papa in de tuin gewerkt. Als ik collega's en vrienden over mijn zelfgekweekte groenten vertel, vinden ze het allemaal geweldig, maar bijna niemand doet het nog. Doodzonde dat hun kinderen dat zelf groeten telen niet meer meekrijgen.

»Maar er is dus verandering op komst. Mensen hebben weer behoefte aan traagheid. Wij brengen de dagelijkse evolutie in de moestuin in beeld, om mensen van naaldje tot draadje te leren hoe je een en ander aanpakt.»

HUMO Wat heeft jou ertoe aangezet om een moestuin uit de grond te stampen?

Lybaert «Ik ben geen groene jongen of vegetariër, maar wel een echte hobbykok. Producten die veel kosten, maar naar niks smaken: daar heb ik een hekel aan. Als ik tomates crevettes maak en de moeite doe om een kilo garnalen te pellen en zelf mayonaise te maken, ga ik toch geen smakeloze supermarkttomaten gebruiken?

»Tien jaar geleden woonde ik in het centrum van Brugge en was de enige optie een volkstuintje van de provincie, bevolkt door oude mannetjes die het geweldig vonden dat een jonge snaak van drieëndertig ook groenten wou kweken. Zo'n volkstuintje huren was belachelijk goedkoop: 120 euro per jaar voor tweehonderd vierkante meter.»

HUMO Misschien is het een vooroordeel, maar springen die oude tuinders niet kwistig om met pesticide en kunstmest?

Lybaert «Sommigen wel, maar velen hebben die rommel afgezworen, hoor.

»Ik heb heel veel van die mannen geleerd. Nu heb ik thuis een eigen moestuin, maar ik ga nog elke maand naar die volkstuintjes om met iedereen een babbeltje te slaan. Via mijn buurman daar ben ik in contact gekomen met Velt, de Vereniging voor Ecologisch Leven en Tuinieren. Zij pleiten ervoor om niet te spuiten tegen ongedierte. Het is per slot van rekening vergif.»

HUMO Kan je met een gezin van vier leven van wat tweehonderd vierkante meter opbrengt?

Lybaert «Als je het hele jaar door in die tuin werkt: zeker. Maar je moet dan wel eten volgens de seizoenen - geen tomaten en komkommers in januari dus. Vorstresistente sla bestaat wel, en putje winter zijn er nog altijd winterwortelen en rode bieten, die je in een kuil kan bewaren met wat hooi erop. Laten we zeggen dat je pas naar de groentewinkel moet als het vijftien graden vriest.»

HUMO En hoeveel uur per week sta je dan te schoffelen?

Lybaert «Nu veel meer dan anders, omdat alles perfect in orde moet zijn voor mijn tv-programma, maar in mijn volkstuintje hield ik me aan vier uur per week, elke zaterdag samen met mijn vrouw. Alleen in de winter ligt het drie maanden stil, op wat spruiten oogsten na.»

HUMO En in ruil voor die noeste arbeid eet je een heel jaar gratis groenten.

Lybaert «Die gratismythe moet ik helaas doorprikken. Je kan natuurlijk heel goedkoop telen als je je beperkt tot wat kolen, aardappelen, tijm en peterselie. Maar vergeet de aanschaf van het tuingereedschap niet. En ook plantgoed en zaden kosten wel wat.

»Ik kweek graag groenten die je niet in de winkel kan kopen: blauwe en gestreepte tomaten, coeurs de boeuf, citroenkomkommers, vijftig verschillende groenten in totaal. Aan kruidenplantjes kan ik makkelijk 30 euro uitgeven. Er bestaan zelfs tomatenzaden die 2 euro per stuk kosten, maar die koop ik niet.»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234