null Beeld

Eindelijk! Bob Dylan over zijn Nobelprijs: 'Waarom hebben ze niet even gebeld?'

Zo luid als de wereld halfweg oktober reageerde op de toekenning van de Nobelprijs voor de Literatuur aan Bob Dylan, zo stil bleef de zanger zelf. Pas nadat de voltallige Zweedse Academie z’n kas had opgevreten, kwam hij vorige week eindelijk boven water.

'Natuurlijk zal ik op de ceremonie zijn. Als ik er geraak'

‘Wel, wat zeg je me daarvan?’

Bob Dylan (75) doet niet bepaald dik over het feit dat hem onlangs de Nobelprijs voor de Literatuur werd toegekend. Maar hij lijkt eindelijk bereid om te erkennen dat hij als eerste muzikant in de voetsporen treedt van lieden als William Faulkner, Günter Grass, Ernest Hemingway en Harold Pinter – het meest selecte clubje dat je in de literatuur kunt vinden. En hij is vast van plan om op 10 december zijn prijs – 750.000 dollar – persoonlijk te gaan afhalen in Stockholm. ‘Natuurlijk zal ik op de ceremonie zijn. Als ik er geraak.’

Waarom heeft hij zolang gezwegen? Jean-Paul Sartre heeft de Nobelprijs in 1964 geweigerd, maar Dylan deed de afgelopen weken alsof die hele prijs gewoon niet bestónd. Het Nobelprijscomité werd er hoogst zenuwachtig van, en noemde het stilzwijgen van de zanger ‘onbeleefd en arrogant’. Dylan zelf lijkt verbaasd over alle tumult van de afgelopen weken – alsof hij maar niet kan vatten waar alle krantenkoppen vandaan kwamen. ‘Ik ben hier, en ik ben bereikbaar,’ zegt hij, op een toon van: ‘Waarom hebben ze niet even gebeld?’

De hetze over het stilzwijgen van Dylan volgde een andere hetze op de hielen: die over het toekennen van de prijs, de allerhoogste in het literaire wereldje, aan een singer-songwriter. Hoewel zijn naam al jaren de ronde doet als kandidaat-laureaat, was de hele wereld stomverbaasd toen de academie hem dit jaar ook effectief aanwees, de zanger zelf niet het minst. Maar volgens permanent secretaris Sara Danius houdt de toekenning perfect steek. Zij linkte Dylans werk aan een 2.500 jaar oude literaire traditie: ‘In het oude Griekenland schreven Homeros en Sappho poëtische teksten die bedoeld waren om te beluisteren, ze werden in vele gevallen voorgedragen voor een publiek, begeleid door muziekinstrumenten. En toch wordt hun werk tot op de dag van vandaag gelezen. Hetzelfde geldt voor Bob Dylan: je kunt hem lezen. Je móét hem lezen.’

undefined

null Beeld

Dylan reageert terughoudend als hij die woorden hoort. ‘Goh, sommige van mijn songteksten zou je misschien wel homerisch kunnen noemen – ‘Blind Willie McTell’, ‘The Ballad of Hollis Brown’, ‘A Hard Rain’s Gonna Fall’, ‘Hurricane’, ‘Joey’, er zijn er nog wel een paar. Maar ik laat mijn werk liever door andere mensen definiëren. De academici zullen wel weten waarover het gaat, dat is hun werk. Ik vind mezelf daar niet zo goed voor geplaatst. Ik heb er eigenlijk geen mening over.’ In de loop der jaren werd hem al zo vaak gevraagd of hijzelf z’n teksten poëzie zou durven te noemen. De ene keer antwoordde hij bevestigend, de andere keer niet. Het enige wat Dylan echt wil zijn, zo lijkt het, is ongrijpbaar.

De Nobelprijs voor de Literatuur is de laatste in een lange rij onderscheidingen die Dylan voor zijn werk als singer-songwriter te beurt vielen – eerder kreeg hij onder andere de National Medal of Arts, de Presidential Medal of Freedom en, in Frankrijk, de Ordre des Arts et des Lettres. Zijn schilderijen, die eind jaren 60 al platen als ‘Music from Big Pink’ en zijn eigen ‘Self Portrait’ sierden, reizen de hele wereld rond. Daarnaast is hij in zijn lange carrière filmmaker, acteur (‘Pat Garrett & Billy the Kid’), schrijver (‘Chronicles’) en radio-dj (‘The Time Radio Hour’) geweest. Als het op zijn artistieke expressie aankomt, ziet Dylan geen grenzen. Wat niet wil zeggen dat hij geen beperkingen heeft: ‘Er is nog veel dat ik zou willen doen. In een racewagen over het circuit van Indianapolis scheuren. Een fieldgoal scoren in een professionele American football-wedstrijd. Een baseball zo hard slaan dat-ie 100 mijl per uur gaat. Maar je moet je plaats kennen. Er zijn nu eenmaal dingen waar ik het talent niet voor heb.’

‘Alles wat de moeite waard is, heeft tijd nodig – om het te leren, en om het te doen. Je moet honderd slechte songs schrijven om er één goeie over te houden. Je moet dingen opgeven waar je nooit aan gedacht had – laat staan dat je erop voorbereid was. Graag of niet: je staat er alleen voor, en je moet je eigen ster volgen.’

© Veenhoven-Amsterdam, 2016

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234