null Beeld

Einstürzende Neubauten (AB)

Einstürzende Neubauten is 35 jaar oud en kwam naar de AB met een greatest hits-show. 'Welke greatest hits?' vroegen wij ons af. Die van de Elitaire Veertig van Radio Centraal of die van de Vunzige Veertig van Radio Scorpio? Blixa Bargeld gaf in Brussel tekst en uitleg: 't was gewoon een selectie van de songs die de groep bij het beluisteren van de back catalogue het meest hebben geraakt. Uiteraard waren de Neubauten twee uur lang hun indrukwekkende zelf, maar het was - terugdenkend aan hun AB-concert van 2010 - ook verdomd moeilijk om zeven verschillen te vinden.

Opener 'The Garden' bevestigt meteen wat we al weten: de groep die in die Achtziger Jahre in het Londense Institute of Contemporary Arts met pneumatische boor een gat in het podium drilde terwijl flessen in een betonmixer werden gegooid, tot de organisatoren niks anders restte dan de stekker eruit te trekken, die groep is dood. Alexander Hacke verkent rustig de volledige hals van zijn bas. N.U. Unruh haalt de kleinste percussiestaafjes uit zijn gereedschapskist. Blixa Bargeld herhaalt de zin 'You can find me in the garden if you want to / unless it's pouring down with rain' tot hij zijn eerste hoge 'Blechtrommel'-schreeuw schreeuwt. Bargeld moet het van de altijd klein gebleven trommelaar Oskar uit 'De blikken trommel' geleerd hebben: glas aan scherven zingen. We zijn blij dat we er met een plastic drankbeker naar staan te luisteren.

Bargeld begint over Armenië, en dat maakt een paar mensen vooraan enthousiast, want die willen de oude lawaaisong 'Armenia' horen. 'Is slecht voor mijn stem', zegt de man en hij kondigt 'Nagorny Karabach' aan, genoemd naar een Armeense enclave. 'Ik pendelde in die periode tussen Peking en San Francisco en voelde me eerder een exclaaf.' Gitarist Jochen Arbeit en percussionist Rudi Moser hebben ondertussen de groep vervoegd, er zit ook een nieuwe Neubaut bij die de groep een concert lang zal helpen versynthesizeren. Dat is, sinds F.M. Einheit lang geleden ontslag nam - Einheit kon twee stenen doen vechten, maar plakte ze altijd eerst een microfoon op - geen nieuws meer.

'Die Interimsliebenden' is harder. Bargeld tot iemand vooraan: 'Are you one of those young people who like our old songs? We are old.' In 'Dead Friends (Around the Corner)' en 'Youme & Meyou' wordt op een snelbinder getrommeld, de buisklokken (zo u wil: tubular bells) zijn van pvc, de wielvelgen die Unruh uitstalt klinken als een beiaard. Er wordt zachtjes geboord en voorzichtig over een ijzeren kooi geaaid. De bassist is een concert lang het meest aanwezig, de gitarist het minst.

‘Unvolständichkeit’ is in de AB onze favoriet. De reiziger Bargeld is in de luchthaven zijn koffer kwijt. Hij vraagt zich af: ‘Ben ik nog compleet genoeg?’ en checkt of hij bril, pen, notitieboekje, tickets, geld, paspoort en sleutel op zak heeft. De sfeer is die van 'The End' van The Doors. Unruh klopt met een spons op een pvc-buis. Terwijl vliegtuigen opstijgen kantelen uit een inox grootkeukenbak metalen staafjes naar beneden, en dat gebeurt geleidelijk en volgens plan, het overstemt zelfs nergens de andere geluiden. Maar: het gebeurt op precies dezelfde manier als in 2010.

'Haus der Lüge' poetst de oude staalplaten het meest op, is de oudste song van het concert en geeft een rondleiding op alle vijf verdiepingen van het leugenhuis. De song dateert van toen de Neubauten in 1989 negen jaar oud waren, en is gemaakt in de maanden voor de Berlijnse muur met beitel en hamer pal onder hun studio in Kreuzberg tot souvenirs zou verkruimeld worden. In de AB wordt 'Haus der Lüge' prachtig versmolten met de epiloog, waarin de hoofdpersoon in de kelder woont.

Ook op het appel: 'Die Befindlichkeit des Landes' en 'Sonnenbarke'. Aan het begin van 'Von Wegen' maakt Blixa Bargeld een plofgeluid, hand tegen loshangende wang. Iemand uit het publiek doet hem na. 'Halber Mensch' wordt een paar seconden geciteerd. Een andere song uit 1985 komt aan het eind ter sprake: ‘Meine Sehnsucht ist die einzige Energie'. Maar alweer voor de volle honderd procent een copy-paste van hun 2010-optreden.

'Sabrina' zal wellicht altijd onze favoriete Sabrina blijven. 'Susej' is - zo blijkt uit Bargelds bindtekst - een gesprek tussen aan de ene kant van de cafétafel de jonge Blixa die ooit 'in een kelder onder een kelder' gitaar zat te spelen (boven hem werd toen waarschijnlijk een leugenhuis serieus gerenoveerd) en aan de andere kant de nieuwe Blixa, die mijmerend rückblickt. ‘Susej’ is 'Jesus' achterstevoren, dus wordt ook 'Haleluja' hier 'Ajulelah'.

In de bissen eerst ‘Ein leichtes leises Säuseln’, een lied dat op plaat vol zit met gedroogde lindenbladeren die ritselen. Aan het gesuizel en gefluister uit doosjes wordt door Unruh knisperfolie toegevoegd. Iemand in het publiek die wil dat het vooruitgaat roept 'Russische Vitamine', iemand anders 'Tanz Debil'. Mochten wij van niets weten, we hadden het ganz verrückte verzoeknummers gevonden. Het wordt trouwens 'Redukt', iets fluisterends dat plots impressionant luid wordt en even herinnert aan de dagen van zware, op volle toeren draaiende metaalnijverheid. Daarna 'Alles', voluit 'Alles was irgendwie nützt'. En als voorspelbare afsluiter 'Total Eclipse of the Sun'.

Wij hebben aan de objectieve minkant weinig Luftveränderung waargenomen. Onze niet graag over kleuren en smaken van mening verschillende kant miste 'Armenia' en 'Let's Do It a Dada'. Ook nicht dabei: 'Installation N°1', 'Ich hatte ein Wort', 'Headcleaner', 'Silence Is Sexy' en eindeloos veel andere Vunzige Veertig-hits. Maar echt klagen hoort u ons niet, tenzij over een treinstaking die op het verkeerde moment kwam. Maar met tram, bus en twee benen geraakten we tot bij de voordeur.

Epiloog. De Ancienne Belgique is voor de Neubauten een huis van vertrouwen geworden, dus komt de groep hier ook 'Lament' brengen, een voorstelling die wij vorig jaar in een loods van De Lijn in Diksmuide meemaakten in het kader van de herdenking van de Groote Oorlog. Eén van de hoogtepunten was daar N.U. Unruh die een ‘prikkeldraadharp’ bespeelde terwijl het gedicht ‘In de loopgraaf’ van de (door de Neubauten verzonnen) oorlogsdichter Paul Van den Broeck in het Nederlands werd voorgedragen. ‘Hoe kan ik dansen? / Hoe kan ik dansen in 4/4? / In mijn veel te smal graf’. Een tweede Van den Broeck-gedicht heet 'Achterland' en klinkt ook als iets van Paul van Ostaijen. Dat Neubauten-optreden in de Westhoek heeft subsidiegeld opgeslorpt van de Vlaamse Gemeenschap, en uiteraard worden dan mensen wakker die over besparingen en grondstroom en draagvlak beginnen. De Neubauten doen ondertussen wel en zien niet om. Ze troubadouren met die gedichten (die door Bargeld nota bene met Vlaamse tongval worden gebracht) nog steeds van A naar B. Ze trekken ermee van Diksmuide naar Brussel. Van Ludwigshafen-am-Rhein naar København. Van Turin naar Barcelona. Van Budapest over Lublin naar Санкт-Петербург. Die laatste halte, da's inderdaad Sint-Petersburg. Respect! ‘Alle Idolen mussen sterben’, fluisterde Bargeld in 1985, en dat zal wel waar zijn. Met 35 jaar op de teller is deze groep ondertussen ouder dan die gekke Nazareeër die over het water kon wandelen ooit is geworden. Er zit uiteraard wat sleet op de machine, maar hé, in de AB weer eens bevestigd gezien dat sommige idolen onnoemelijk veel trager sterven dan andere. En daarbij ontzagwekkende overleverskreten slaken. Bedankt, heren. Op naar de 40!

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234