null Beeld

Elena Ferrante - Wie vlucht en wie blijft

Smullen maar: de derde van de Napolitaanse romans van Elena Ferrante is er in het Nederlands. U herinnert het zich nog van het heerlijke ‘De geniale vriendin’ en ‘De nieuwe achternaam’: in een zes decennia omspannend vierluik doet Elena het relaas van haar levenslange vriendschap met Lila, ‘alles wat ik me ervan herinner, tot in de details’. De hartsvriendinnen, beide in 1944 geboren in de periferie van Napels, zijn in ‘Wie vlucht en wie blijft’ (Wereldbibliotheek) intussen de twintig gepasseerd en zoeken zich een weg door het leven en door een van revolutionaire gedachten proevend Italië: ‘Het waren beweeglijke tijden, ze bogen zich tot golven.’

Wie blijft? Lila. Ze raakt niet weg uit hun Napolitaanse geboortewijk, waar ze pendelt tussen een terneerdrukkende thuis en een afstompende fabriek. Wie vlucht? Elena. Ze bekroont haar verhuizing naar Pisa met een universitair diploma en een romandebuut. Hun tegengestelde leefwerelden drijven de vriendinnen uiteen, hun oude verstandhouding verdampt gestaag. Maar ondanks de afstand, de verschillende milieus en de geheimen delen de twee soortgelijke zorgen over huwelijk, moederschap en lust. Op de fabriek, vleesverwerkend in meer dan één betekenis van het woord, leert Lila hoe seks en macht verknoopt zijn en wat girlpower vermag. Intussen beleeft Elena haar particuliere seksuele revolutie: ‘het verlangen stelde schaamteloos duizend dringende eisen’. Hun ontwikkeling volgt het ritme van de tijdgeest, die de gevestigde ordes in vraag stelt: ‘Ik wilde van de regels af, zoals de wereld van de regels af leek te willen.’

Lena leeft, Elena bestudeert: de eerste flirt met de stadsguerilla, de tweede werkt aan een feministisch pamflet. Elegant en empathisch verknoopt Ferrante hun vertwijfelde zoektocht naar houvast in een veranderende wereld met een algeheel gevoel van crisis. Dat tekent Napels en vertakt zich gestaag: ‘Niet de wijk is ziek, niet Napels, maar de aardbol, het universum, of de universa’.

Onder de stuwende pen van Ferrante, intrigerend verslavend, geven de avonturen van de immer verbonden hartsvriendinnen vorm aan een uniek literair project, met een prismatische blik op het Italië van de tweede helft van de vorige eeuw en vooral op de plaats die het de vrouw toebedeelde. De pulserende vertelkracht, de alle richtingen uitschietende en vele personages opvoerende verhalen, de verkenning van ‘de constante dreiging dat de dingen hun vormen verloren’ en de spanning tussen gemeenschap en individu: in hun beste momenten herinneren de Napolitaanse romans aan ‘De kapellekensbaan’ van Louis Paul Boon, met Lina als Napolitaans Ondineke en Elena als Italiaans Boontje. U heeft het begrepen: ’t is aftellen tot oktober, tot de vertaling van de apotheose, ‘Het verhaal van het verloren kind’.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234