‘Het schaamhaar van Marilyn Monroe, naturel en dus ongeverfd, is voor obsessieve verzamelaars de heilige graal.’

de canon van (ss)

‘Er floreert wereldwijd, in achterkamers en onder toonbanken, al jaren een handel in haar’

Vijf weken lang heet ik u welkom in mijn Wunderkammer om u te vergasten op al het goede en mooie dat nog wél coronaproof is, als balsem voor de quarantaineziel. Met deze week: een haarlok van 330.000 dollar, een elixir voor het eeuwige leven en een erotische tentoonstelling.

Ik stel het vast bij iedereen die ik ken, dus het geldt vast ook voor u: tijdens de lockdown kwamen er kilo's bij en ging er geld af. We konden niet buiten, dus we lieten leveren. Zeker zij die behalve schransen en hamsteren ook nog verzamelen.

'Never waste a good crisis,' zei Winston Churchill al. Ik heb de lockdown besteed aan studie. De voorbije maanden stuitte ik op een excentriek subniveau van kunst verzamelen - als je het al kunst kunt noemen. Er floreert wereldwijd, in achterkamers en onder toonbanken, al jaren een handel in haar. Vooral vrouwenhaar, dus haar van haar. Ik kwam erachter toen ik speurde naar artefacten van mijn idool Charles Dickens. Bij de routineuze verzamelaar, die altijd beducht is voor vervalsingen, telt dan alleen de provenance - de herkomst. Die authenticiteit moet onberispelijk zijn en de oorspronkelijke eigenaar een autoriteit. Hoe kun je anders zeker zijn dat het haar in kwestie wel degelijk van een beroemdheid is? Nog tijdens zijn leven schreef één van zijn talrijke minnaressen: 'Er moet nu al voldoende haar van Lord Byron in omloop zijn om een sofa mee te vullen.'

Nu is voor sommige verzamelaars een twijfelachtige herkomst geen bezwaar. Wishful thinking en bezitsdrang nemen dan de bovenhand op scepsis en gezond verstand. Zo zag ik voor een decadent bedrag een haarlok van eigenaar verwisselen die 'naar verluidt' afkomstig was van de Britse prins Albert, die, 'zo wordt gefluisterd', de échte seriemoordenaar Jack the Ripper was.

In dit geval bood een Amerikaanse handelaar me een haarlok aan die indertijd was afgeknipt door Georgina Hogarth, de schoonzus (en, zo beweerden kwatongen, maîtresse) van de grootmeester. In een handgeschreven brief die de haarlok vergezelt, stelt zij zich garant: 'I certify this lock of hair to be that of my brother-in-law Charles Dickens'. In Dickens' tijd, een tijdperk dat werd gedomineerd door de decennialang rouwende koningin Victoria, was haar verzamelen overigens heel wat couranter en normaler dan nu - zelf bewaarde Dickens zijn leven lang een haarlok van zijn op jonge leeftijd in zijn armen gestorven schoonzus Mary.

Maar toen DHL mijn schat leverde, bleek de heilige inhoud van het pak niettemin een koude douche: ik ben nu de trotse, maar niettemin lichtjes opgelichte eigenaar van een minuscuul (2 millimeter) fragment van één haar van een haarlok van Dickens.

Nu mag ik niet verwachten dat ik voor het relatief lage bedrag dat ik betaalde, eigenaar zou kunnen zijn van een volledige lok haar, die meestal bestaat uit 50 tot 200 haren. Voor een haarlok van Marilyn Monroe (afgeknipt luttele uren voor zij in Madison Square Garden voor JFK 'Happy Birthday Mr. President' zong en dus ook luttele uren voor Mr. President haar aan zijn degen reeg) werd meer dan 330.000 dollar betaald.

Door die haarlokken te verknippen tot fragmenten van enkele millimeters, kan de handelaar zijn winstmarge vergroten en zijn voorraad rekken. Zo kunnen liefhebbers nog steeds een millimeter kopen van het haar dat Elvis Presley verplicht liet knippen toen hij in het leger moest. Dat haar werd, zoals wel vaker, stiekem bijgehouden door de gewiekste en vooruitziende kapper die er een pensioen in zag.

Er werd al haar verhandeld van Maria Callas, John Lennon (48.000 dollar), Che Guevara, Beethoven en Napoleon Bonaparte. Zelfs voor een haar uit de manen van het legendarische renpaard Red Rum (murder, achterstevoren gespeld) telden fanaten duizenden ponden neer. Of verkiest u het haar van een mammoet, een historisch koopje voor 4.000 dollar?

De waarde van raar haar ligt trouwens per definitie hoger dan die van gewoon haar, net zoals een verzamelaar van naziparafernalia voor een helm beduidend meer betaalt als de schedel van de soldaat er nog in zit. Eén beschadigd haartje van Michael Jackson haalde een hoge prijs net omdát het beschadigd was: het werd afgeknipt vlak nadat Michael zijn haar had verbrand tijdens de opname van een reclameclip voor Pepsi. Haar van president Abraham Lincoln werd afgeknipt op zijn doodsbed, met fragmenten opgedroogd brein eraan, vermits hij eerder die dag werd doodgeschoten. Geen historisch relikwie zo onsmakelijk of er is wel een gek die er grof geld voor biedt. Ik ken een Belg die gekrompen schedels verzamelt - zulke schrompelkoppen werden door de Jivaro-indianen als trofee geprepareerd en bewaard.

Achter gesloten deuren, in een milieutje van nog excentriekere verzamelaars, wordt ook schaamhaar verhandeld. Het schaamhaar van Marilyn Monroe, bijvoorbeeld, naturel en dus ongeverfd, in tegenstelling tot het haar op haar hoofd, is voor sommige obsessieve fans de heilige graal. Het verzamelen van schaamhaar manifesteert zich in een schemerzone tussen heldenverering, lust en necrofilie.

Nog merkwaardiger is het als haar van nog levende sterren wordt verhandeld. Paul McCartney is daar alvast niet blij mee, zo liet hij weten. En astronaut Neil Armstrong spande zelfs een proces aan tegen de handelaar, tevergeefs. Ik voorspel dat binnenkort, veel te laat, een internationale wet wordt gestemd die de haarhandel verbiedt. Al werden recent haarlokken geveild van derderangsberoemdheden zoals Britney Spears en Justin Bieber - verwende puberale fans hebben soms rijke ouders met diepe zakken.

Als ik nog wat langer verzamelde en heel wat rijker werd, dan zou ik binnen afzienbare tijd een pruik kunnen maken, samengesteld uit haar van honderden notoire übermenschen uit de (kunst)geschiedenis. Meer nog: ik zou, op basis van hun DNA dat ik via dat haar bezit, elk van die dode legenden kunnen klonen! Maar dat lijkt me, zelfs voor een zelfverklaard excentriekeling zoals ik, enkele bruggen te ver. Bij zo'n pruik en zo'n plan horen een dwangbuis. Al ben ik, me dunkt, nog relatief normaal: ik ken een Hollandse verzamelaar die grof geld betaalde voor afgeknipte teennagels van Gerard Reve. Smakelijk.

Nog steeds te koop: een fragment van het haar dat Elvis Presley verplicht liet knippen toen hij in het leger moest. Kappers hielden zulke lokken bij als pensioenverzekering.

ELIXIR

Het bovenstaande bracht me bij dit theorietje: zou er niet een potent geneesmiddel schuilen in haar? Zouden wetenschappers niet een geneesmiddel kunnen puren uit de onverwoestbaar lijkende eigenschappen van menselijk haar? Want is het niet opmerkelijk dat haar amper of niet veroudert? Goed, naarmate het hele lichaam veroudert, wordt haar ook dunner en grijzer. En haarverlies is een dagelijks fenomeen: elke dag verliest een mens tot 50 haren. Maar... Als je haar afknipt, als je het dus isoleert van het aftakelende lichaam, dan veroudert het nog amper. Ik bezit haar van toen ik een baby was, onveranderd sinds mijn moeder het afknipte. Kijk naar het haar van mummies, dat na duizenden jaren nog vrijwel intact is. Van de farmagigant die op basis van dat inzicht een elixir brouwt dat het eeuwige leven garandeert, verwacht ik dat hij een percentje van de opbrengst stort op de bankrekening van mijn nazaten.

MODERN KLASSIEK

Als uitsmijter nog een streepje klassiek, al is dat relatief. Ik heb het altijd snobistisch gevonden dat sommige recente, briljante, orkestrale muziekstukken door zelfbenoemde kenners níét worden gezien als 'klassiek', en andere middelmatige wel, enkel omdat die middelmaat eeuwen geleden werd afgescheiden. Meer bepaald sommige fragmenten van de soundtracks van films kunnen de vergelijking met het beste uit de klassieke muziek moeiteloos doorstaan - al is de lijst van filmcomponisten die stiekem eerder werk van illustere klassieke componisten plagieerden ook gênant lang.

Een pareltje is de soundtrack die Dario Marianelli voor de film 'Atonement' componeerde, meer bepaald het wondermooie 'Elegy for Dunkirk', waarin Marianelli er ook nog eens in slaagt om 'Dear Lord and Father of Mankind', de ook al prachtige kerkhymne van Hubert Parry uit 1888, op tekst van de ook al geniale John Greenleaf Whittier, hier gezongen door acteurs, dus amateurs, toch naadloos te doen versmelten met zijn eigen meesterwerkje. Ik schaam me niet dat ik nog steeds volschiet als ik het hoor, zoals terwijl ik dit schrijf. PS: de film van Joe Wright en het boek 'Boetekleed' van Ian McEwan zijn ook zeer de moeite.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234