null Beeld

Er was eens een fabriek (1)

In 2008 en 2009 kregen duizenden arbeiders het bericht dat hun fabriek dicht moest. In kleine kolommen stond het tussen het nieuws. Bij die sluitingen waren ook fabrieken die al meer dan honderd jaar onder de kerktoren van hun dorp liggen. Dat is op zich al een zeldzaamheid, maar het verlies van zo'n monument gaat dieper dan industrieel erfgoed dat verdwijnt.

Jan Hertoghs

Die fabriek hoorde bij dat dorp, maar was met de jaren bij een economische realiteit gaan horen die geen uitstaans meer had met die dorpse kleinschaligheid. En zo is ook een ánder erfgoed verloren gegaan: collegialiteit en samenhorigheid.

Sommige arbeiders in die getaande fabrieken hebben er bijna veertig jaar trouwe dienst opzitten, en ook dat is niet meer van deze tijd. Door de sluiting is hun loyaliteit plots niet langer gewenst, en zo spreken ze ook: gekwetst en op hun hart getrapt. Paul en Sylvia (fictieve namen) hebben allebei meer dan dertig jaar in 'de Picolo' (Nu: Bonduelle, voorheen: Picolo Conserven - Van de Poel & Co - in Stabroek) gewerkt.


Paul «Vanbinnen ziet de fabriek er ouderwets uit, en dat is natuurlijk ook een reden waarom ze dicht moet. Maar ja, iedereen was dat gewoon, we werkten al jaren in dat ouwe gedoe. Vandaar dat die sluiting toch nog onverwacht kwam.

»In 2004 was Picolo al eens overgenomen door het Belgische La Corbeille, en eind november 2008 hing er ineens een papier uit dat we in handen waren van de Franse groep Bonduelle. Dat gaat hier niet lang meer duren, dacht ik toen, want Bonduelle heeft ook Marie Thumas overgenomen, het grootste en beste conservenmerk dat België ooit gehad heeft, en dat hebben ze ook opgedoekt. En voilà, vier maanden later kwam het bericht dat wij dichtgingen.»


Sylvia «De naam Bonduelle heeft hier zelfs nooit op de fabriek gehangen. Kunt ge nagaan hoe rap het is gegaan! Hier in het dorp konden ze het niet geloven. Die fabriek was hier alzeleven geweest!»


Paul «Bij de wissel van de shiften riep de directeur ons in de hall bijeen 'voor een belangrijke mededeling'. Zijn uitleg was dat het heel spijtig was, maar dat Bonduelle 'overcapaciteit wilde wegsnijden'. Door de crisis, de strengere milieunormen, de hogere kosten van het blik enzovoort. En ja, iedereen triestig natuurlijk, en hij zelf was ook aangedaan. De fabriek is al meer dan honderd jaar in zijn familie, hij loopt hier al rond van toen hij nog een klein manneke was. Maar hij heeft toch ook geluk gehad. Want kort nadat hij alles verkocht had aan Bonduelle, is de crisis pas echt in alle hevigheid losgebarsten. Dus hij heeft kunnen verkopen op een moment dat hij er nog een goeie prijs voor kon krijgen. Zijn pensioentje zal wel in orde zijn.

»Hier is ooit een man op pensioen gegaan. Vijfenzestig jaar, bijna veertig jaar bij Picolo gewerkt. Weet ge wat zijn afscheidscadeau was? Een envelopke met honderd euro. Ja, royaal zijn ze hier nooit geweest voor de mensen.

»Een andere man had een contract voor het bonenseizoen. De regel is: wie het hele seizoen uitdoet, krijgt een bonenpremie. Op sommige dagen was er zoveel werk dat ze hem zestien uur bij die machine lieten staan. De voorlaatste avond van het seizoen valt hij uitgeput neer, ze moeten hem wegbrengen en... hij heeft zijn premie níét gekregen, want hij was die laatste dag niet meer komen werken. Terwijl hij begot twéé premies verdiende voor alle overuren die hij gedraaid had! Zo was de mentaliteit van de bazen.»

In Humo 3590 leest u het volledige verhaal van 'de Picolo' in Stabroek én het verhaal van zuivelbedrijf Kempico in Gierle.

de ontslagen waar niemand over spreekt (vervolg)

Sylvia «Ik had eens een griepje: de tweede dag stond de controlegeneesheer al aan mijn deur om te zien of ik weer kon komen werken.»


Paul «In 1998 heb ik een arbeidsongeval gehad. Mijn shift zat er eigenlijk op, maar ik sprong nog snel in bij een reparatie, en dan ben ik met mijn pols onder een stuk van de machine gekomen. Pezen, spieren en de slagader geraakt, en negen maanden thuisgezeten. Nooit heeft de baas gebeld om te vragen hoe het was. Ik heb veel minder kracht nu in die hand, dat is een blijvende invaliditeit, en dan staat ge daarbij stil: gij steekt uw hand in het vuur voor die fabriek, maar andersom is er veel minder compassie.

»Ik word nu verplicht met brugpensioen gestuurd, maar blijkbaar is dat al een 'gunst', want naar de afscheidspremie en de sluitingspremie kan ik fluiten - in mijn geval is dat zo'n 20 à 30.000 euro. Heel mijn leven heb ik daar gewerkt, en nu ben ik slechter af dan anderen met veel minder dienstjaren.

»Ik ben naar het hoofdkantoor van mijn vakbond geweest in Kalmthout. Die wisten van niks, die hadden zelfs geen dossier over de Picolo, terwijl daar 82 jobs verloren gaan! De plaatselijke délégués moeten het blijkbaar maar zelf oplossen. Ook in het blad van de vakbond heeft nog geen letter over de Picolo gestaan. Informatie over reizen en vrije tijd en kinderopvang, ja. Wat een verschil met Opel! Die staan in alle gazetten! Heel het land schijnt zich dat aan te trekken. Wij zijn te klein, ons ziet niemand staan.

»Op 3 juli wordt de productie van conserven stopgezet en verliezen de meeste mensen hun werk. Er blijft nog een kleine ploeg over om de stocks te verkopen, en in november, december gaat Picolo dan definitief toe. Voor Bonduelle België blijven dan alleen nog Rijkevorsel, Westmeerbeek en Kortemark over. Maar die zijn kleiner dan wij, dus of die nog lang gaan overleven...

»En mijn loopbaan was toch bijna gedaan, maar die anderen die nu zonder werk zitten... (Aangedaan) Dat doet mij iets. Het zijn vaak simpele mensen, laaggeschoolden die hier 1.000 à 1.100 euro per maand verdienden. Waar vinden die nu nog ander werk? Want van overal ter wereld komt er goedkoop werkvolk naar België, en die kunnen ook alleen laaggeschoold werk doen.

»En zo is de situatie nu. Zijn uw ouders goed geschoold, dan hebt ge zelf meestal ook een goeie opleiding gehad, en dan kunt ge in heel Europa werk vinden als ge wilt. Maar zijt ge laaggeschoold, dan zijt ge slechter af, dan wordt ge van overal in uw job bedreigd. En dan verschieten ze dat die laaggeschoolden voor het Vlaams Belang stemmen!

»Hier in Stabroek en ook in Berendrecht en Zandvliet wonen veel jonge gezinnen die hun kost verdienen in de haven, hier vlakbij. Als het werk daar nog verder stilvalt, dan wordt het een ramp. Dan worden hier véél huizen te koop gezet. Ik zie dat nu al, 't is nog niet afgewerkt en het staat al te koop. Dat zijn dan koppels die ineens niet meer rondkomen omdat ze allebei hun werk kwijt zijn.

»En in de gazetten lijkt het alsof de bedrijven geen werkvolk kunnen vinden, maar ze bedoelen: geen goedkoop werkvolk. Want de bazen maken rare sprongen nu. Ik hoor het bij de grote bedrijven in de haven. Al die multinationals snijden hun bedrijf in kleinere stukken, dat zijn dan zogezegd nieuwe bedrijven met een nieuwe naam en die leggen dan nieuwe loonvoorwaarden op. En de werknemers kunnen kiezen: voor een lager loon gaan werken of het afbollen. Er staat toch genoeg volk te wachten. Ja, de bazen zijn weer baas. En voor het werkvolk is dat goed te voelen.»

In Humo 3590 leest u het volledige verhaal van 'de Picolo' in Klamthout én het verhaal van zuilbedrijf Kempico in Gierle.

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234